౧౦. అబ్యాకతసంయుత్తం

౧. ఖేమాసుత్తవణ్ణనా

౪౧౦. బిమ్బిసారస్స ఉపాసికాతి బిమ్బిసారస్స ఓరోధభూతా ఉపాసికా. పణ్డిచ్చం సిక్ఖితభావేన. వేయ్యత్తియం విసారదభావేన. విసారదా నామ తిహేతుకపటిసన్ధిసిద్ధసాభావికపఞ్ఞా, తాయ సమన్నాగతా.

అచ్ఛిద్దకగణనాయ కుసలోతి నవన్తగణనాయ కుసలో. అఙ్గులిముద్దాయ గణనాయ కుసలోతి అఙ్గులికాయ ఏవ గణనాయ కుసలో సేయ్యథాపి పాదసికా. పిణ్డగణనాయాతి సఙ్కలనపటుప్పన్నకారినో పిణ్డవసేన గణనా. తథాగతోతి ఖీణాసవో, తథాగతం సన్ధాయ పుచ్ఛతీతి ఖీణాసవోతి చస్స అరహత్తఫలవసిభావితఖన్ధే ఉపాదాయ అయం పఞ్ఞత్తి హోతి. తేసు ఖన్ధేసు సతి ఖీణాసవా సత్తసఙ్ఖాతా హోన్తీతి వోహారేన పఞ్ఞపేతుం సక్కా భవేయ్య, అసన్తేసు న సక్కా, తస్మా పరం మరణాతి వుత్తత్తా తేసం అభావా ‘‘అబ్యాకతమేత’’న్తి వుత్తం. యది ఏవం తేసం అభావతో ‘‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’’తి పుట్ఠాయ ‘‘ఆమా’’తి పటిజానితబ్బా సియా, తం పన సత్తసఙ్ఖాతస్స పుచ్ఛితత్తా న పటిఞ్ఞాతన్తి దట్ఠబ్బం. యేన రూపేనాతి సత్తతథాగతే వుత్తరూపం సబ్బఞ్ఞుతథాగతే పటిక్ఖిపితుం ‘‘తం రూప’’న్తిఆది వుత్తం. యం ఉపాదాయాతి యం ఖన్ధపఞ్చకం ఉపాదాయ. తదభావేనాతి తస్స ఖన్ధపఞ్చకస్స అభావేన. తస్సా పఞ్ఞత్తియాతి సత్తపఞ్ఞత్తియా అభావం. నిరుద్ధం న నిదస్సేతి.

ఖేమాయ థేరియా వుత్తం పఠమం సుత్తం భగవతో సేట్ఠత్థదీపనతో అగ్గపదావచరంవ హోతీతి వుత్తం ‘‘అగ్గపదస్మి’’న్తి.

ఖేమాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. అనురాధసుత్తవణ్ణనా

౪౧౧. ఇధ సళాయతనవగ్గే సఙ్గాయనవసేన సఙ్గీతికారేహి వుత్తం.

౩-౮. పఠమసారిపుత్తకోట్ఠికసుత్తాదివణ్ణనా

౪౧౨-౪౧౭. రూపమత్తన్తి ఏత్థ మత్త-సద్దో విసేసనివత్తిఅత్థో. కో పన సో విసేసోతి? యో బాహిరపరికప్పితో ఇధ తథాగతోతి వుచ్చమానో అత్తా. అనుపలబ్భియసభావోతి అనుపలబ్భియత్తా.

పఠమసారిపుత్తకోట్ఠికసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. కుతూహలసాలాసుత్తవణ్ణనా

౪౧౮. నానావిధన్తి తంతందిట్ఠివాదపటిసంయుత్తం అఞ్ఞమ్పి వా నానావిధం తిరచ్ఛానకథం. బహూనం కుతూహలుప్పత్తిట్ఠానతోతి యోజనా. యావ ఆభస్సరబ్రహ్మలోకా గచ్ఛతీతి అగ్గినా కప్పవుట్ఠానకాలే గచ్ఛతి, తం సన్ధాయ వుత్తం. ఇమఞ్చ కాయన్తి ఇమం రూపకాయం. చుతిచిత్తేన నిక్ఖిపతీతి చుతిచిత్తేన భిజ్జమానేన నిక్ఖిపతి. చుతిచిత్తస్స హి ఓరం సత్తరసమస్స చిత్తస్స ఉప్పాదక్ఖణే ఉప్పన్నం కమ్మజరూపం చుతిచిత్తేన సద్ధిం నిరుజ్ఝతి, తతో పరం కమ్మజరూపం న ఉప్పజ్జతి. యది ఉప్పజ్జేయ్య, మరణం న సియా, చుతిచిత్తం రూపం న సముట్ఠాపేతి, ఆహారజస్స చ అసమ్భవో ఏవ, ఉతుజం పన వత్తతేవ. యస్మా పటిసన్ధిక్ఖణే సత్తో అఞ్ఞతరణాయ ఉపపజ్జతి నామ, చుతిక్ఖణే పటిసన్ధిచిత్తం అలద్ధం అఞ్ఞతరణాయ, తస్మా వుత్తం ‘‘చుతిక్ఖణే…పే… హోతీ’’తి.

కుతూహలసాలాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. ఆనన్దసుత్తవణ్ణనా

౪౧౯. తేసం లద్ధియాతి తేసం సస్సతవాదానం లద్ధియా సద్ధిం ఏతం ‘‘అత్థత్తా’’తి వచనం ఏకం అభవిస్స. తతో ఏవ అనులోమం తం నాభవిస్స ఞాణస్సాతి అసారం ఏతన్తి అధిప్పాయో. అపి ను మేతస్సాతి మే ఏతస్స అనత్తాతి విపస్సనాఞాణస్స అనులోమం అపి ను అభవిస్స, విలోమకమేవ తస్స సియాతి అత్థో.

ఆనన్దసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౧. సభియకచ్చానసుత్తవణ్ణనా

౪౨౦. యస్సప’స్సాతి పాఠస్స అయం పిణ్డత్థో ‘‘ఆవుసో’’తిఆది. తత్థాయం సమ్బన్ధో – ఆవుసో, యస్సపి పుగ్గలస్స తీణి వస్సాని వుట్ఠో, ఏత్తకేన కాలేన ‘‘హేతుమ్హి సతి రూపీతిఆదిపఞ్ఞాపనా హోతి, అసతి న హోతీ’’తి ఏత్తకం బ్యాకరణం భవేయ్య, తస్స పుగ్గలస్స ఏత్తకమేవ బహు, కో పన వాదో అతిక్కన్తే! ఇతో అతిక్కన్తే ధమ్మదేసనానయే వాదోయేవ వత్తబ్బమేవ నత్థీతి థేరస్స పఞ్హబ్యాకరణం సుత్వా పరిబ్బాజకో పీతిసోమనస్సం పవేదేసి.

సభియకచ్చానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అబ్యాకతసంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.