౫-౬. పుణ్ణసుత్తాదివణ్ణనా

౮౮-౮౯. తన్తి చక్ఖురూపద్వయం. తేనాహ ‘‘చక్ఖుఞ్చేవ రూపఞ్చా’’తి. నన్దిసముదయాతి నన్దియా సముదయతణ్హాయ సేసకారణేహి నన్దియా సముదితి సమోధానం నన్దిసముదయో, తస్మా నన్దిసముదయా. తేనాహ ‘‘తణ్హాయ సమోధానేనా’’తి. పఞ్చక్ఖన్ధసఙ్ఖాతస్స దుక్ఖస్స సమోధానేన సముదితి పవత్తియేవాతి సహ సముదయేన దుక్ఖస్స దస్సితత్తా ‘‘వట్టం మత్థకం పాపేత్వా’’తి వుత్తం. నిరోధూపాయేన సద్ధిం నిరోధస్స దస్సితత్తా ‘‘వివట్టం మత్థకం పాపేత్వా’’తి. పుచ్ఛానుసన్ధిఆదీసు అఞ్ఞతరో న హోతీతి ఆహ – ‘‘పాటియేక్కో అనుసన్ధీ’’తి.

చణ్డాతి కోధనా. దుట్ఠాతి దోసవన్తోతి అత్థో. కిబ్బిసాతి పాపా. కక్ఖళాతి దారుణా. ఘటికముగ్గరేనాతి ఏకస్మిం పక్ఖే ఘటికం దస్సేత్వా కతేన రస్సదణ్డేన. సత్తానం ససనతో సత్థం, తతో ఏవ జీవితస్స హరణతో హారకఞ్చాతి సత్థహారకం. ఇన్ద్రియసంవరో ‘‘దమో’’తి వుత్తో మనచ్ఛట్ఠానం ఇన్ద్రియానం దమనతో. పఞ్ఞా ‘‘దమో’’తి వుత్తా కిలేసవిసేవితానం దమనతో వూపసమనతో. ఉపోసథకమ్మం ‘‘దమో’’తి వుత్తం కాయద్వారాదీహి ఉప్పజ్జనకఅసమస్స దమనతో. ఖన్తి ‘‘దమో’’తి వేదితబ్బా అక్ఖన్తియా దమనతో వూపసమనతో. తేనాహ ‘‘ఉపసమోతి తస్సేవ వేవచన’’న్తి.

ఏత్థాతి సునాపరన్తజనపదే. ఏతే ద్వేతి అయం పుణ్ణత్థేరో తస్స కనిట్ఠోతి ఏతే ద్వే భాతరో. ఆహచ్చ అట్ఠాసి ఉళారం బుద్ధారమ్మణం పీతిం ఉప్పాదేత్వా. సత్త సీహనాదే నదిత్వాతి మమ్మచ్ఛేదకానమ్పి అక్కోసపరిభాసానం ఖమనే సన్తోసాభావదీపనం, పాణిప్పహారస్స, లేడ్డుప్పహారస్స, దణ్డప్పహారస్స, సత్థప్పహారస్స, జీవితవోరోపనస్స, ఖమనే సన్తోసాభావదీపనఞ్చాతి ఏవం సత్త సీహనాదే నదిత్వా. చతూసు ఠానేసు వసితత్తా పాళియం వసనట్ఠానం అనుద్దేసికం కత్వా ‘‘సునాపరన్తస్మిం జనపదే విహరతి’’ఇచ్చేవ వుత్తం.

చతూసు ఠానేసూతి అబ్బుహత్థపబ్బతే, సముద్దగిరివిహారే, మాతులగిరిమ్హి, మకుళకారామవిహారేతి ఇమేసు చతూసు ఠానేసు. తన్తి చఙ్కమం ఆరుయ్హ కోచి భిక్ఖు చఙ్కమితుం సమత్థో నత్థి మహతా సముద్దపరిస్సయేన భావనామనసికారస్స అనభిసమ్భుణనతో. ఉప్పాతికన్తి ఉప్పాతకరం మహాసఙ్ఖోభం ఉట్ఠపేత్వా. సమ్ముఖేతి అనిలపదేసే. పటివేదేసున్తి పవేదేసుం.

ఆరద్ధకాలతో పట్ఠాయాతి మణ్డలమాళస్స కాతుం పథవీమితకాలతో పభుతి. సచ్చబన్ధేన పఞ్చసతాని పరిపూరేతుం ‘‘ఏకూనపఞ్చసతాన’’న్తి వుత్తం. గన్ధకుటిన్తి జేతవనమహావిహారే మహాగన్ధకుటిం.

సచ్చబన్ధనామోతి సచ్చబన్ధే పబ్బతే చిరనివాసితాయ ‘‘సచ్చబన్ధో’’త్వేవ లద్ధనామో. అరహత్తం పాపుణీతి పఞ్చాభిఞ్ఞాపరివారం అరహత్తం అధిగచ్ఛి. తేనాహ ‘‘మగ్గేనేవస్స అభిఞ్ఞా ఆగతా’’తి.

తస్మిం సన్నిపతితా మహాజనా కేచి సోతాపన్నా, కేచి సకదాగామినో, కేచి అనాగామినో, కేచి అరహన్తో అహేసుం. తత్థాపి కేచి తేవిజ్జా, కేచి ఛళభిఞ్ఞా, కేచి పటిసమ్భిదప్పత్తా అహేసుం. తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘మహాజనస్స బన్ధనమోక్ఖో జాతో’’తి. యే పన తత్థ సరణగమనపఞ్చసీలదససీలసమాదానేన లద్ధానుగ్గహా, తేసం దేవతానఞ్చ వసేన ‘‘మహన్తం బుద్ధకోలాహలం అహోసీ’’తి వుత్తం.

అరుణం పన మహాగన్ధకుటియంయేవ ఉట్ఠపేసి దేవతానుగ్గహత్థఞ్చేవ కులానుదయాయ చ. అపాయమగ్గే ఓతారితో ‘‘కోచి లోకస్స సజితా అత్థి, తస్స వసేన పవత్తిసంహారా హోన్తి, తేనేవాయం పజా సనాథా హోతి, తం యుఞ్జతి చ తస్మిం తస్మిం కమ్మే’’తి మిచ్ఛాగాహేహి. పరిచరితబ్బం యాచి ‘‘ఏత్థ మయా చిరం వసితబ్బ’’న్తి.

ఛట్ఠన్తి బాహియసుత్తం. తం ఉత్తానమేవ హేట్ఠా వుత్తనయత్తా.

పుణ్ణసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.