౧౪. దేవదహవగ్గో

౧. దేవదహసుత్తవణ్ణనా

౧౩౪. మనం రమయన్తాతి ఆపాథగతా మనస్స రమణవసేన పియాయితబ్బతావసేన పవత్తన్తా.

౨. ఖణసుత్తవణ్ణనా

౧౩౫. ఛఫస్సాయతనికాతి ఛహి ఫస్సాయతనేహి అనిట్ఠసంవేదనియా. ఛద్వారఫస్సపటివిఞ్ఞత్తీతి ఛహిపి ద్వారేహి ఆరమ్మణస్స పటిసంవేదనా హోతియేవ సబ్బసో దుక్ఖానుభవనత్థం. తావతింసపురన్తి సుదస్సనమహానగరం. అభావో నామ నత్థి సబ్బథా సుఖానుభవనతో. నిరయేతి ఇమినా దుగ్గతి భవసామఞ్ఞేన ఇతరాపాయాపి గహితా ఏవ. మగ్గబ్రహ్మచరియవాసం వసితుం న సక్కాతి ఇమినా పన సబ్బేసమ్పి అచ్ఛిన్దికట్ఠానానం గహణం దట్ఠబ్బం. ఇమేవాతి ఇమస్మిం మనుస్సలోకే ఏవ. అపాయోపి పఞ్ఞాయతి అపాయదుక్ఖసదిసస్స దుక్ఖస్స కదాచి పటిసంవేదనతో. సగ్గోపి పఞ్ఞాయతి దేవభోగసదిససమ్పత్తియా కదాచి పటిలభితబ్బతో.

అయం కమ్మభూమీతి అయం మనుస్సలోకో పురిసథామకరణాయ కమ్మభూమి నామ తాసం యోగ్యట్ఠానభావతో. తత్థ పధానకమ్మం దస్సేన్తో ‘‘ఇధ మగ్గభావనా’’తి ఆహ. ఠానానీతి కారణాని. సంవేజనియానీతి సంవేగజననాని బహూని జాతిఆదీని. తథా హి జాతి, జరా, బ్యాధి, మరణం, అపాయభవం, తత్థపి నిరయూపపత్తిహేతుకం, తిరచ్ఛానుపపత్తిహేతుకం, అసూరకాయూపపత్తిహేతుకం, అతీతే వట్టమూలకం, అనాగతే వట్టమూలకం, పచ్చుప్పన్నే ఆహారపరియేట్ఠిమూలకన్తి బహూని సంవేగవత్థూని పచ్చవేక్ఖిత్వా సంవేగజాతో సఞ్జాతసంవేగో యోనిసో పధానమనుయుఞ్జస్సు. సంవేగాతి సంవేగమాపజ్జస్సు.

ఖణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. పఠమరూపారామసుత్తవణ్ణనా

౧౩౬. సమ్ముదితా సమ్మోదప్పత్తా, పమోదితా సఞ్జాతపమోదా. దుక్ఖాతి దుక్ఖవన్తో సఞ్జాతదుక్ఖా. తేనాహ ‘‘దుక్ఖితా’’తి. సుఖం ఏతస్స అత్థీతి సుఖో, సుఖీ. తేనాహ ‘‘సుఖితో’’తి. యత్తకా రూపాదయో ధమ్మా లోకే అత్థీతి వుచ్చతి. పస్సన్తానన్తి సచ్చపటివేధేన సమ్మదేవ పస్సన్తానం. ‘‘పచ్చనీకం హోతీ’’తి వత్వా తం పచ్చనీకభావం దస్సేతుం ‘‘లోకో హీ’’తిఆది వుత్తం. అసుభాతి ‘‘ఆహూ’’తిపదం ఆనేత్వా సమ్బన్ధో. సబ్బమేతన్తి ‘‘సుఖం దిట్ఠమరియేభి…పే… తదరియా సుఖతో విదూ’’తి చ వుత్తం. సబ్బమేతం నిబ్బానమేవ సన్ధాయ వుత్తం. నిబ్బానమేవ హి ఏకన్తతో సుఖం నామ.

పఞ్చనవుతిపాసణ్డినో తేసఞ్చ పాసణ్డిభావో పపఞ్చసూదనిట్ఠకథాయం పకాసితో ఏవ. కిలేసనీవరణేన నివుతానన్తి కిలేసఖన్ధా కిలేసనీవరణం, తేన నివారితానం. నిబ్బానదస్సనం నామ అరియమగ్గో, తేన తస్స పటివిజ్ఝనఞ్చ కాళమేఘఅవచ్ఛాదితం వియ చన్దమణ్డలం.

పరిచ్ఛిన్దిత్వాతి అసుభభావపరిచ్ఛిన్దనేన సమ్మావిఞ్ఞాణదస్సనేన చ పరిచ్ఛిన్దిత్వా. మగ్గధమ్మస్సాతి అరియమగ్గధమ్మస్స.

అనుపన్నేహీతి అను అను అవిహాయ పటిపన్నేహి. కో ను అఞ్ఞో జానితుం అరహతి, అఞ్ఞో న జానాతీతి దస్సేతి.

పఠమరూపారామసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪-౧౨. దుతియరూపారామసుత్తాదివణ్ణనా

౧౩౭-౧౪౫. సుద్ధికం కత్వా గాథాబన్ధనేన వినా కేవలం చుణ్ణియపదవసేనేవ. తథా తథాతి అజ్ఝత్తికాని బాహిరాని చ ఆయతనాని అనిచ్చలక్ఖణేన దుక్ఖానత్తలక్ఖణేహి చ యోజేత్వా దస్సనవసేన.

దుతియరూపారామసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

దేవదహవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.