౫. నత్థిదిన్నసుత్తవణ్ణనా

౨౧౦. దిన్నన్తి దేయ్యధమ్మసీసేన దానం వుత్తన్తి ఆహ ‘‘దిన్నస్స ఫలాభావం సన్ధాయా’’తి, దిన్నం పన అన్నాదివత్థుం కథం పటిక్ఖిపన్తి. ఏస నయో ‘‘యిట్ఠం హుత’’న్తి ఏత్థాపి. మహాయాగోతి సబ్బసాధారణం మహాదానం. పహేణకసక్కారోతి పాహునకానం కాతబ్బసక్కారో. ఫలన్తి ఆనిసంసఫలం నిస్సన్దఫలఞ్చ. విపాకోతి సదిసఫలం. పరలోకే ఠితస్స అయం లోకో నత్థీతి పరలోకే ఠితస్స కమ్మునా లద్ధబ్బో అయం లోకో న హోతి. ఇధలోకే ఠితస్సపి పరలోకో నత్థీతి ఇధలోకే ఠితస్స కమ్మునా లద్ధబ్బో పరలోకో న హోతి. తత్థ కారణమాహ – ‘‘సబ్బే తత్థ తత్థేవ ఉచ్ఛిజ్జన్తీ’’తి. ఇమే సత్తా యత్థ యత్థ భవే యోనిఆదీసు చ ఠితా, తత్థ తత్థేవ ఉచ్ఛిజ్జన్తి నిరుదయవినాసవసేన నస్సన్తి. ఫలాభావవసేనాతి మాతాపితూసు సమ్మాపటిపత్తిమిచ్ఛాపటిపత్తీనం ఫలస్స అభావవసేన ‘‘నత్థి మాతా, నత్థి పితా’’తి వదన్తి, న మాతాపితూనం, నాపి తేసు ఇదాని కరియమానసక్కారాసక్కారానం అభావవసేన తేసం లోకపచ్చక్ఖత్తా. పుబ్బుళకస్స వియ ఇమేసం సత్తానం ఉప్పాదో నామ కేవలో, న భవతో చవిత్వా ఆగమనపుబ్బకోతి దస్సనత్థం ‘‘నత్థి సత్తా ఓపపాతికా’’తి వుత్తన్తి ఆహ – ‘‘చవిత్వా ఉప్పజ్జనకసత్తా నామ నత్థీ’’తి. సమణేన నామ యాథావతో జానన్తేన కస్సచి అకథేత్వా సఞ్ఞతేన భవితబ్బం, అఞ్ఞథా ఆహోపురిసికా నామ సియా. కిఞ్హి పరో పరస్స కరిస్సతి, తథా చ అత్తనో సమ్పాదనస్స కస్సచి అవస్సయో ఏవ న సియా తత్థ తత్థేవ ఉచ్ఛిజ్జనతోతి ఆహ ‘‘యే ఇమఞ్చ…పే… పవేదేన్తీ’’తి.

చతూసు మహాభూతేసు నియుత్తోతి చాతుమహాభూతికో. యథా పన మత్తికాయ నిబ్బత్తం భాజనం మత్తికామయం, ఏవమయం చతూహి మహాభూతేహి నిబ్బత్తోతి ఆహ ‘‘చతుమహాభూతమయో’’తి. అజ్ఝత్తికా పథవీధాతూతి సత్తసన్తానగతా పథవీధాతు. బాహిరం పథవీధాతున్తి బహిద్ధా మహాపథవిం. అనుయాతీతి తస్స అనురూపభావేన యాతి ఉపేతి. ఉపగచ్ఛతీతి పుబ్బే బాహిరపథవీకాయతో తదేకదేసభూతా పథవీ ఆగన్త్వా అజ్ఝత్తికభావప్పత్తియా సత్తభావేన సణ్ఠితా ఇదాని ఘటాదిపథవీ వియ తమేవ బాహిరపథవీకాయం ఉపేతి ఉపగచ్ఛతి, సబ్బసో తేన నిబ్బిసేసతం ఏకీభావమేవ గచ్ఛతీతి అత్థో. ఆపాదీసుపి ఏసేవ నయోతి ఏత్థ పజ్జున్నేన మహాసముద్దతో గహితఆపో వియ వస్సోదకభావేన పునపి మహాసముద్దం, సూరియరంసితో గహితఇన్దగ్గిసఙ్ఖాతతేజో వియ పునపి సూరియరంసిం, మహావాయుఖన్ధతో నిగ్గతమహావాయో వియ తమేవ వాయుఖన్ధం ఉపేతి ఉపగచ్ఛతీతి దిట్ఠిగతికో సయమేవ అత్తనో వాదం భిన్దతి. ఉమ్మత్తకపచ్ఛిసదిసఞ్హి దిట్ఠిగతికదస్సనం. మనచ్ఛట్ఠాని ఇన్ద్రియాని ఆకాసం పక్ఖన్దన్తి తేసం విసయభావా విసయాపీతి వదతి. విసయిగ్గహణేన హి విసయా గహితా ఏవ హోన్తీతి. గుణాగుణపదానీతి గుణదోసకోట్ఠాసా. సరీరమేవ పదానీతి అధిప్పేతం సరీరేన తంతంకిరియాయ పజ్జితబ్బతో. దబ్బన్తి ముయ్హన్తీతి దత్తూ, మూళ్హపుగ్గలా. తేహి దత్తూహి బాలమనుస్సేహి పఞ్ఞత్తం.

నత్థిదిన్నసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.