౩. ఉదానసుత్తవణ్ణనా

౫౫. ఉదానం ఉదాహరీతి అత్తమనవాచం నిచ్ఛారేసి. ఏస వుత్తప్పకారో ఉదాహారో. భుసో నిస్సయో ఉపనిస్సయో, దానమేవ ఉపనిస్సయో దానూపనిస్సయో. ఏస నయో సేసేసుపి. తత్థ దానూపనిస్సయో అన్నాదివత్థూసు బలవాతి బలవభావేన హోతి, తస్మా ఉపనిస్సయబహులో కామరాగప్పహానేనేవ కతపరిచయత్తా విపస్సనమనుయుఞ్జన్తో న చిరస్సేవ అనాగామిఫలం పాపుణాతి, తథా సువిసుద్ధసీలూపనిస్సయో కామదోసజిగుచ్ఛనేన. యది ఏవం కస్మా ఇమే ద్వే ఉపనిస్సయా దుబ్బలాతి వుత్తా? విజ్జూపమఞ్ఞాణస్సేవ పచ్చయభావతో. సోపి భావనూపనిస్సయసహాయలాభేనేవ, న కేవలం. భావనా పన పటివేధస్స విసేసహేతుభావతో బలవా ఉపనిస్సయో. తథా హి సా వజిరూపమఞాణస్స విసేసపచ్చయో. తేనాహ ‘‘భావనూపనిస్సయో అరహత్తం పాపేతీ’’తి.

సోతి మిలకత్థేరో. విహారన్తి వసనట్ఠానం. విహారపచ్చన్తే హి పణ్ణసాలాయ థేరో విహరతి. ఉపట్ఠాతి ఏకలక్ఖణేన. కూటగోణో వియ గమనవీథిం. తత్థాతి అల్లకట్ఠరాసిమ్హి. ఉదకమణికానన్తి ఉదకథేవానం.

అత్తనియేవ ఉపనేసి ఉదానకథాయ వుత్తధమ్మానం పరిపుణ్ణానం అత్తని సంవిజ్జమానత్తా. తేనాహ ‘‘ఉట్ఠానవతా’’తిఆది. అయఞ్హి మిలకత్థేరో సిక్ఖాయ గారవో సప్పతిస్సో వత్తపటివత్తం పూరేన్తో విసుద్ధసీలో హుత్వా ఠితో, తస్మా ‘‘దుబ్బలూపనిస్సయే’’తి వుత్తం. తేనాహ భగవా ఉదానేన్తో ‘‘నో చస్సం…పే… సఞ్ఞోజనానీ’’తి.

సచే అహం న భవేయ్యన్తి యది అహం నామ కోచి న భవేయ్యం తాదిసస్స అహంసద్దవచనీయస్స కస్సచి అత్థస్స అభావతో. తతో ఏవ మమ పరిక్ఖారోపి న భవేయ్యతస్స చ పభఙ్గుభావేన అనవట్ఠితభావతో. ఏవం అత్తుద్దేసికభావేన పదద్వయస్స అత్థం వత్వా ఇదాని కమ్మఫలవసేన వత్తుం ‘‘సచే వా పనా’’తిఆది వుత్తం. అతీతపచ్చుప్పన్నవసేన సుఞ్ఞతం దస్సేత్వా ఇదాని పచ్చుప్పన్నానాగతవసేన తం దస్సేన్తో ‘‘ఇదాని పనా’’తిఆది వుత్తం. ఏవం అధిముచ్చన్తోతి ఏదిసం అధిముత్తిం పవత్తేన్తో. విభవిస్సతీతి వినస్సిస్సతి. విభవో హి వినాసో. తేనాహ ‘‘భిజ్జిస్సతీ’’తి. విభవదస్సనం విభవోతి ఉత్తరపదలోపేన వుత్తన్తి ఆహ ‘‘విభవదస్సనేనా’’తి. విభవదస్సనం నామ అచ్చన్తాయ వినాసస్స దస్సనం. తన్తి అరియమగ్గం. సామఞ్ఞజోతనా హేసా విసేసనిట్ఠా హోతీతి తతియమగ్గవసేన అత్థో వేదితబ్బో.

ఉపరి మగ్గఫలన్తి అగ్గమగ్గఫలం. నత్థి ఏతిస్సా జాతియా అన్తరన్తి అనన్తరా, అనన్తరా విపస్సనా మగ్గస్స. గోత్రభూ పన అనులోమవీథిపరియాపన్నత్తా విపస్సనాగతికం వా సియా, నిబ్బానారమ్మణత్తా మగ్గగతికం వాతి న తేన మగ్గో అన్తరికో నామ హోతి. తేనాహ ‘‘విపస్సనా మగ్గస్స ఆసన్నానన్తరం నామా’’తి. ఫలం పన నిబ్బానారమ్మణత్తా కిలేసానం పజహనవసేన పవత్తనతో లోకుత్తరభావతో చ కమ్మమగ్గగతికమేవ, కుసలవిపాకభావేన పన నేసం అత్థో పభేదోతి విపస్సనాయ ఫలస్స సియా అనన్తరతాతి వుత్తం ‘‘ఫలస్స దూరానన్తరం నామా’’తి. ‘‘ఆసవానం ఖయో’’తి పన అగ్గమగ్గే వుచ్చమానే విపస్సనానం ఆసన్నతాయ వత్తబ్బమేవ నత్థి. అతసితాయేతి న తసితబ్బే తాసం అనాపజ్జితబ్బే. తాసోతి తాసహేతు ‘‘తసతి ఏతస్మా’’తి కత్వా. సోతి అస్సుతవా పుథుజ్జనో. తిలక్ఖణాహతన్తి అనిచ్చతాదిలక్ఖణత్తయలక్ఖితం. మనమ్హి నట్ఠోతి ఈసకం నట్ఠోమ్హి, తతో పరమ్పి తత్థేవ ఠత్వా కిఞ్చి అపూరితత్తా ఏవ ముత్తోతి అధిప్పాయో. ‘‘న తాసో నామ హోతీ’’తి వత్వా తస్స అతాసభావం దస్సేతుం ‘‘న హీ’’తిఆది వుత్తం. కల్యాణపుథుజ్జనో హి భయతుపట్ఠానఞాణేన ‘‘సభయా సఙ్ఖారా’’తి విపస్సన్తో న ఉత్తసతి.

ఉదానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.