౫. సమనుపస్సనాసుత్తవణ్ణనా

౪౭. పరిపుణ్ణగాహవసేనాతి పఞ్చక్ఖన్ధే అసేసేత్వా ఏకజ్ఝం ‘‘అత్తా’’తి గహణవసేన. ఏతేసం పఞ్చన్నం ఉపాదానక్ఖన్ధానం అఞ్ఞతరం ‘‘అత్తా’’తి సమనుపస్సన్తి. ఇతీతి ఏవం. యస్స పుగ్గలస్స అయం అత్తదిట్ఠిసఙ్ఖాతా సమనుపస్సనా అత్థి పటిపక్ఖేన అవిహతత్తా సంవిజ్జతి. పఞ్చన్నం ఇన్ద్రియానన్తి చక్ఖాదీనం ఇన్ద్రియానం.

ఆరమ్మణన్తి కమ్మవిఞ్ఞాణస్స ఆరమ్మణం. మానవసేన చ దిట్ఠివసేన చ ‘‘అస్మీ’’తి గాహే సిజ్ఝన్తే తంసహగతా తణ్హాపి తగ్గహితావ హోతీతి వుత్తం ‘‘తణ్హామానదిట్ఠివసేన అస్మీతి ఏవమ్పిస్స హోతీ’’తి. గహేత్వాతి అహంకారవత్థువసేన గహేత్వా. అయం అహమస్మీతి అయం చక్ఖాదికో, సుఖాదికో వా అహమస్మి. ‘‘రూపీ అత్తా అరోగో పరం మరణా’’తి ఏవమాదిగహణవసేన పవత్తనతో వుత్తం ‘‘రూపీ భవిస్సన్తిఆదీని సబ్బాని సస్సతమేవ భజన్తీ’’తి. విపస్సనాభినివేసతో పుబ్బే యథేవాకారాని పఞ్చిన్ద్రియాని, అథ విపస్సనాభినివేసతో పరం తేనేవాకారేన ఠితేసు చక్ఖాదీసు ఇన్ద్రియేసు అవిజ్జా పహీయతి విపస్సనం వడ్ఢఏత్వా మగ్గస్స ఉప్పాదనేన, అథ మగ్గపరమ్పరాయ అరహత్తమగ్గవిజ్జా ఉప్పజ్జతి. తణ్హామానదిట్ఠియో కమ్మసమ్భారభావతో. కమ్మస్స…పే… ఏకో సన్ధీతి హేతుఫలసన్ధి. పున ఏకో సన్ధీతి ఫలహేతుసన్ధిమాహ. తయో పపఞ్చా అతీతో అద్ధా అతీతభవఅద్ధానం తేసం అధిప్పేతత్తా. అనాగతస్స పచ్చయో దస్సితో అస్సుతవతో పుథుజ్జనస్స వసేన. సుతవతో పన అరియసావకస్స వసేన వట్టస్స వూపసమో దస్సితోతి.

సమనుపస్సనాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.