౭. ఆణిసుత్తవణ్ణనా

౨౨౯. అఞ్ఞే రాజానో చ భాగం గణ్హన్తా ఇమే వియ దసభాగం గణ్హన్తీతి తేసమయం అనుగతి పఞ్ఞాయతి. మహాజనస్స ఆనయనతో ఆనకోతి ఆహ ‘‘ఏవంలద్ధనామో’’తి. ఇదాని తం ఆదితో పట్ఠాయ ఆగమనానుక్కమం దస్సేతుం ‘‘హిమవన్తే కిరా’’తిఆదిమాహ. కరేణున్తి కరేణుకం, హత్థినిన్తి అత్థో. సక్కరింసూతి అనత్థపరిహరణవసేన పసత్థూపహారవసేన చ పూజేసుం. ఓతరీతి కుళీరదహం పావిసి. పటిక్కమిత్వా ఠపనవసేన అపక్కమిత్వా పతి.

సువణ్ణరజతాదిమయన్తి కిస్మిఞ్చి ఛిద్దే సువణ్ణమయం, కిస్మిఞ్చి రజతమయం, కిస్మిఞ్చి ఫలికమయం ఆణిం ఘటయింసు బన్ధింసు. పుబ్బే ఫరిత్వా తిట్ఠన్తస్స ద్వాదస యోజనాని పమాణో ఏతస్సాతి ద్వాదసయోజనప్పమాణో, సద్దో. అథస్స అనేకసతకాలే గచ్ఛన్తే అన్తోసాలాయమ్పి దుక్ఖేన సుయ్యిత్థ ఆణిసఙ్ఘాటమత్తత్తా.

గమ్భీరాతి అగాధా దుక్ఖోగాళ్హా. సల్లసుత్తఞ్హి ‘‘అనిమిత్తమనఞ్ఞాత’’న్తిఆదినా పాళివసేన గమ్భీరం, న అత్థగమ్భీరం. తథా హి తత్థ తా తా గాథా దువిఞ్ఞేయ్యరూపా తిట్ఠన్తి, దువిఞ్ఞేయ్యం ఞాణేన దుక్ఖోగాహన్తి కత్వా ‘‘గమ్భీర’’న్తి వుచ్చతి. పుబ్బాపరమ్పేత్థ కాసఞ్చి గాథానం దువిఞ్ఞేయ్యతాయ దుక్ఖోగాహమేవ, తస్మా తం పాళివసేన ‘‘గమ్భీర’’న్తి వుత్తం ‘‘పాళివసేన గమ్భీరా సల్లసుత్తసదిసా’’తి. ఇమినా నయేన ‘‘అత్థవసేన గమ్భీరా’’తి ఏత్థ అత్థో వేదితబ్బో. మహావేదల్లసుత్తస్స అత్థవసేన గమ్భీరతా పాకటాయేవ. లోకం ఉత్తరతీతి లోకుత్తరో, నవవిధఅప్పమాణధమ్మో, సో అత్థభూతో ఏతేసం అత్థీతి లోకుత్తరా. తేనాహ ‘‘లోకుత్తరఅత్థదీపకా’’తి. సత్తసుఞ్ఞతధమ్మమత్తమేవాతి సత్తేన అత్తనా సుఞ్ఞతం కేవలం ధమ్మమత్తమేవ. ఉగ్గహేతబ్బం పరియాపుణితబ్బన్తి చ లిఙ్గవచనవిపల్లాసేన వుత్తన్తి ఆహ ‘‘ఉగ్గహేతబ్బే చ పరియాపుణితబ్బే చా’’తి. కవితాతి కవినో కమ్మం కవికతా. యస్స పన యం కమ్మం, తం తేన కతన్తి వుచ్చతీతి ఆహ ‘‘కవితాతి కవీహి కతా’’తి. ఇతరం ‘‘కావేయ్యా’’తి పదం, కబ్బన్తి వుత్తం హోతి. ‘‘కబ్బ’’న్తి చ కవినా వుత్తన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘తస్సేవ వేవచన’’న్తి. చిత్తక్ఖరాతి విచిత్రాకారఅక్ఖరా. సాసనతో బహిభూతాతి న సాసనావచరా. తేసం సావకేహీతి ‘‘బుద్ధానం సావకా’’తి అపఞ్ఞాతానం యేసం కేసఞ్చి సావకేహి. అనుగ్గయ్హమానాతి న ఉగ్గయ్హమానా సవనధారణపరిచయఅత్థూపపరిక్ఖాదివసేన అనుగ్గయ్హమానా. అన్తరధాయన్తి అదస్సనం గచ్ఛన్తి.

ఆణిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.