౬. లాభసక్కారసంయుత్తం

౧. పఠమవగ్గో

౧. దారుణసుత్తవణ్ణనా

౧౫౭. థద్ధోతి కక్ఖళో అనిట్ఠస్స పదానతో. చతుపచ్చయలాభోతి చతున్నం పచ్చయానం పటిలాభో. సక్కారోతి తేహియేవ పచ్చయేహి సుసఙ్ఖతేహి పూజనా, సో పన అత్థతో సమ్పత్తియేవాతి ఆహ ‘‘తేసంయేవ…పే… లాభో’’తి. వణ్ణఘోసోతి గుణకిత్తనా. అన్తరాయస్స అనతివత్తనతో అన్తరాయికో అనత్థావహత్తా.

దారుణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. బళిససుత్తవణ్ణనా

౧౫౮. బళిసేన చరతి, తేన వా జీవతీతి బాళిసికో. తేనాహ ‘‘బళిసం గహేత్వా చరమానో’’తి. ఆమిసగతన్తి ఆమిసూపగతం ఆమిసపతితం. తేనాహ ‘‘ఆమిసమక్ఖిత’’న్తి. భిన్నాధికరణానమ్పి బాహిరత్థసమాసో హోతేవాతి ఆహ ‘‘ఆమిసే చక్ఖుదస్సన’’న్తి. అయో వుచ్చతి సుఖం, తబ్బిధురతాయ అనయో, దుక్ఖన్తి ఆహ ‘‘దుక్ఖం పత్తో’’తి. అస్సాతి ఏతేన. కత్తుఅత్థే హి ఏతం సామివచనం. యథా కిలేసా వత్తన్తి, ఏవం పవత్తమానో పుగ్గలో కిలేసవిప్పయోగో న హోతీతి వుత్తం ‘‘యథా కిలేసమారస్స కామో, ఏవం కత్తబ్బో’’తి.

బళిససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩-౪. కుమ్మసుత్తాదివణ్ణనా

౧౫౯-౧౬౦. అట్ఠికచ్ఛపా వుచ్చన్తి యేసం కపాలమత్థకే తిఖిణా అట్ఠికోటి హోతి, తేసం సమూహో అట్ఠికచ్ఛపకులం. మచ్ఛకచ్ఛపాదీనం సరీరే లమ్బన్తీ పపతతీతి పపతా, వుచ్చమానాకారో అయకణ్టకో. అయకోసకేతి అయోమయకోసకే. కణ్ణికసల్లసణ్ఠానోతి అత్తనికాపనసల్లసణ్ఠానో. అయకణ్టకోతి అయోమయవఙ్కకణ్టకో. నిక్ఖమతి ఏత్థ అథావరతో. పవేసితమత్తో హి సో. ఇదాని త్వం ‘‘అమ్హాక’’న్తి న వత్తబ్బో. ఇతో అనన్తరసుత్తేతి చతుత్థసుత్తమాహ.

కుమ్మసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. మీళ్హకసుత్తవణ్ణనా

౧౬౧. మీళ్హకాతి ఏవం ఇత్థిలిఙ్గవసేన వుచ్చమానా. గూథపాణకాతి గూథభక్ఖపాణకా. అన్తోతి కుచ్ఛియం.

మీళ్హకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. అసనిసుత్తవణ్ణనా

౧౬౨. ‘‘ఇమే లాభసక్కారం అనాహరన్తా జిఘచ్ఛాదిదుక్ఖం పాపుణన్తూ’’తి ఏవం న సత్తానం దుక్ఖకామతాయ ఏవమాహాతి ఆనేత్వా సమ్బన్ధో. అనన్తదుక్ఖం అనుభోతి అపరాపరం ఉప్పజ్జనకఅకుసలచిత్తానం బహుభావతో.

అసనిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. దిద్ధసుత్తవణ్ణనా

౧౬౩. అచ్ఛవిసయుత్తాతి వా దిద్ధే గతేన గతదిద్ధేన. తేనాహ ‘‘విసమక్ఖితేనా’’తి.

దిద్ధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. సిఙ్గాలసుత్తవణ్ణనా

౧౬౪. జరసిఙ్గాలోత్వేవ వుచ్చతి సరీరసోభాయ అభావతో. సరీరస్స ఉగ్గతకణ్టకత్తా ఉక్కణ్టకేన నామ. ఫుటతీతి ఫలతి భిజ్జతి.

సిఙ్గాలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. వేరమ్భసుత్తవణ్ణనా

౧౬౫. కాయం న రక్ఖతి నామ ఛబ్బీసతియా సారుప్పానం పరిచ్చజనతో. వాచం న రక్ఖతి నామ రాగసామన్తా చ కోధసామన్తా చ యావ నిచ్ఛారణతో.

వేరమ్భసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. సగాథకసుత్తవణ్ణనా

౧౬౬. ‘‘యస్స సక్కరియమానస్సా’’తి ఏత్థ అసక్కారేన చూభయన్తి అసక్కారేన చ ఉభయఞ్చ, కదాచి సక్కారేన, కదాచి అసక్కారేన కదాచి ఉభయేనాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘అసక్కారేనా’’తిఆది. సతతవిహారానం సమ్పత్తియా సాతతికోతి ఆహ ‘‘అరహత్త…పే… సుఖుమదిట్ఠీ’’తిఆది. తథా హి సా ‘‘వజిరూపమఞాణ’’న్తి వుచ్చతి. ఆగతత్తాతి ఫలసమాపత్తిం సమాపజ్జితుం తస్సా పుబ్బపరికమ్మం ఉపగతత్తా.

సగాథకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పఠమవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. దుతియవగ్గో

౧-౨. సువణ్ణపాతిసుత్తాదివణ్ణనా

౧౬౭-౧౬౮. చాలేతుం న సక్కోతి సీలపబ్బతసన్నిస్సితత్తా. అఞ్ఞం వా కిచ్చం కరోతి పగేవ సీలస్స ఛడ్డితత్తా. తతియాదీసు అపుబ్బం నత్థి.

సువణ్ణపాతిసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

దుతియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. తతియవగ్గో

౧. మాతుగామసుత్తవణ్ణనా

౧౭౦. యం విసభాగవత్థు పురిసస్స చిత్తం పరియాదాయ ఠాతుం సక్కోతీతి వుచ్చతి, తతో విసేసతో లాభసక్కారోవ సత్తానం చిత్తం పరియాదాయ ఠాతుం సక్కోతీతి దస్సేన్తో భగవా ‘‘న తస్స, భిక్ఖవే’’తిఆదిమవోచాతి దస్సేన్తో ‘‘న తస్సా’’తిఆదిమాహ.

మాతుగామసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. కల్యాణీసుత్తవణ్ణనా

౧౭౧. దుతియం ఉత్తానమేవ, తస్సేవ అత్థస్స కేవలం జనపదకల్యాణీవసేన వుత్తం.

కల్యాణీసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩-౬. ఏకపుత్తకసుత్తాదివణ్ణనా

౧౭౨-౧౭౫. సద్ధాతి అరియమగ్గేన ఆగతసద్ధా అధిప్పేతాతి ఆహ ‘‘సోతాపన్నా’’తి.

ఏకపుత్తకసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. తతియసమణబ్రాహ్మణసుత్తవణ్ణనా

౧౭౬. ఏవమాదీతి ఆది-సద్దేన బాహుసచ్చసంవరసీలాదీనం సఙ్గహో దట్ఠబ్బో. లాభసక్కారస్స సముదయం ఉప్పత్తికారణం సముదయసచ్చవసేన దుక్ఖసచ్చస్స ఉప్పత్తిహేతుతావసేన.

తతియసమణబ్రాహ్మణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. ఛవిసుత్తవణ్ణనా

౧౭౭. లాభసక్కారసిలోకో నరకాదీసు నిబ్బత్తేన్తోతి ఇదం తన్నిస్సయం కిలేసగణం సన్ధాయాహ. నిబ్బత్తేన్తోతి నిబ్బత్తాపేన్తో. ఇమం మనుస్సఅత్తభావం నాసేతి మనుస్సత్తం పున నిబ్బత్తితుం అప్పదానవసేన. తస్మాతి దుగ్గతినిబ్బత్తాపనతో ఇధ మరణదుక్ఖావహనతో చ.

ఛవిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. రజ్జుసుత్తవణ్ణనా

౧౭౮. ఖరా ఫరుసా ఛవిఆదీని ఛిన్దనే సమత్థా.

రజ్జుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. భిక్ఖుసుత్తవణ్ణనా

౧౭౯. తం సన్ధాయాతి దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారస్స ఓకాసాభావం సన్ధాయ.

భిక్ఖుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తతియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. చతుత్థవగ్గో

౧-౪. భిన్దిసుత్తాదివణ్ణనా

౧౮౦-౧౮౩. దేవదత్తో సగ్గే వా నిబ్బత్తేయ్యాతిఆది పరికప్పవచనం. న హి పచ్చేకబోధియం నియతగతికో అన్తరా మగ్గఫలాని అధిగన్తుం భబ్బోతి. సోతి అనవజ్జధమ్మో. అస్సాతి దేవదత్తస్స. సముచ్ఛేదమగమా కతూపచితస్స మహతో పాపధమ్మస్స బలేన తస్మిం అత్తభావే సముచ్ఛేదభావతో, న అచ్చన్తాయ. అకుసలం నామేతం అబలం, కుసలం వియ న మహాబలం, తస్మా తస్మింయేవ అత్తభావే తాదిసానం పుగ్గలానం అతేకిచ్ఛతా, అఞ్ఞథా సమ్మత్తనియామో వియ మిచ్ఛత్తనియామో అచ్చన్తికో సియా. యది ఏవం వట్టఖాణుకజోతనా కథన్తి? ఆసేవనావసేన, తస్మా యథా ‘‘సకిం నిముగ్గో నిముగ్గో ఏవ బాలో’’తి వుత్తం, ఏవం వట్టఖాణుకజోతనా. యాదిసే హి పచ్చయే పటిచ్చ పుగ్గలో తం దస్సనం గణ్హి, తథా చ పటిపన్నో, పున అచిన్తప్పతివత్తే పచ్చయే పతితతో సీసుక్ఖిపనమస్స న హోతీతి న వత్తబ్బం.

భిన్దిసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. అచిరపక్కన్తసుత్తవణ్ణనా

౧౮౪. కాలే సమ్పత్తేతి గబ్భస్స పరిపాకగతత్తా విజాయనకాలే సమ్పత్తే. పోతన్తి అస్సతరియా పుత్తం. ఏతన్తి ‘‘గబ్భో అస్సతరిం యథా’’తి ఏతం వచనం.

అచిరపక్కన్తసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. పఞ్చరథసతసుత్తవణ్ణనా

౧౮౫. అభిహరీయతీతి అభిహారో, భత్తంయేవ అభిహారో భత్తాభిహారోతి ఆహ ‘‘అభిహరితబ్బం భత్త’’న్తి. మచ్ఛపిత్తన్తి వాళమచ్ఛపిత్తం. పక్ఖిపేయ్యున్తి ఉరగాదినా ఓసిఞ్చేయ్యుం.

పఞ్చరథసతసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭-౧౩. మాతుసుత్తాదివణ్ణనా

౧౮౬-౧౮౭. మాతుపి హేతూతి అత్తనో మాతుయా ఉప్పన్నఅనత్థావహస్స పహానహేతుపి. ఇతో పరేసూతి ‘‘పితుపి హేతూ’’తి ఏవమాదీసు.

మాతుసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

సారత్థప్పకాసినియా సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

లాభసక్కారసంయుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.