౧౦. సుసిమసుత్తవణ్ణనా

౭౦. దసమే గరుకతోతి గరుభావహేతూనం ఉత్తమగుణానం మత్థకప్పత్తియా అనఞ్ఞసాధారణేన గరుకారేన గరుకతో. మానితోతి సమ్మాపటిపత్తియా మానితో. తాయ హి విఞ్ఞూనం మనాపతాతి ఆహ ‘‘మనేన పియాయితో’’తి. చతుపచ్చయపూజాయ చ పూజితోతి ఇదం అత్థవచనం. యదత్థం సంగీతికారేహి ‘‘తేన ఖో పన సమయేన భగవా సక్కతో హోతీ’’తిఆదినా ఇమస్స సుత్తస్స నిదానం నిక్ఖిత్తం, తస్స అత్థస్స ఉల్లిఙ్గవసేన వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. ఏస నయో సేసపదేసుపి. అంసకూటతోతి ఉత్తరాసఙ్గేన ఉభో అంసకూటే పటిచ్ఛాదేత్వా ఠితా దక్ఖిణఅంసకూటతో, ఉభయతో వా అపనేన్తి. పరిచితగన్థవసేన పణ్డితపరిబ్బాజకో, యతో పచ్ఛా విసేసభాగీ జాతో. విచిత్తనయాయ ధమ్మకథాయ కథనతో ‘‘కవిసేట్ఠో’’తి ఆహంసు.

తేజుస్సదోతి మహాతేజో. పురేభత్తకిచ్చాదీనం నియతభావేన నియమమనుయుత్తో. విపస్సనాలక్ఖణమ్హీతి ఞాణం తత్థ కథితం. ధమ్మన్తి తస్సం తస్సం పరిసాయం థేరస్స అసమ్ముఖా దేసితం ధమ్మం. ఆహరిత్వా కథేతి తథా వరస్స దిన్నత్తా.

కిఞ్చాపి సుసిమో పూరణాదయో వియ సత్థుపటిఞ్ఞో న హోతి, తిత్థియేహి పన ‘‘అయం బ్రాహ్మణపబ్బజితో పఞ్ఞవా వేదఙ్గకుసలో’’తి గణాచరియట్ఠానే ఠపితో, తథా చస్స సమ్భావితో. తేన వుత్తం ‘‘అహం సత్థాతి పటిజానన్తో’’తి, న సస్సతదిట్ఠికత్తా. తథా హేస భగవతో సమ్ముఖా ఉపగన్తుం అసక్ఖి.

అఞ్ఞాతి అరహత్తస్స నామం అఞ్ఞిన్ద్రియస్స చిణ్ణన్తే పవత్తత్తా. తం పవత్తిన్తి యం అఞ్ఞబ్యాకరణం వుత్తం, తం సుత్వా. అస్స సుసిమస్స, పరమప్పమాణన్తి ఉత్తమకోటి. ఆచరియముట్ఠీతి ఆచరియస్స ముట్ఠికతధమ్మో.

అఙ్గసన్తతాయాతి నీవరణాదీనం పచ్చనీకధమ్మానం విదూరభావేన ఝానఙ్గానం వూపసన్తతాయ. నిబ్బుతసబ్బదరథపరిళాహతాయ హి తేసం ఝానానం పణీతతరభావో. ఆరమ్మణసన్తతాయాతి రూపపతిభాగవిగమేన సణ్హసుఖుమాదిభావప్పత్తస్స ఆరమ్మణస్స సన్తభావేన. యదగ్గేన హి తేసం భావనాతిసయసమ్భావితసణ్హసుఖుమప్పకారాని ఆరమ్మణాని సన్తాని, తదగ్గేన ఝానఙ్గానం సన్తతా వేదితబ్బా. ఆరమ్మణసన్తతాయ వా తదారమ్మణధమ్మానం సన్తతా లోకుత్తరధమ్మారమ్మణాహి పచ్చవేక్ఖణాహి దీపేతబ్బా. ఆరుప్పవిమోక్ఖాతి అరూపజ్ఝానసఞ్ఞావిమోక్ఖా. పఞ్ఞామత్తేనేవ విముత్తా, న ఉభతోభాగవిముత్తా. ధమ్మానం ఠితతా తంసభావతా ధమ్మట్ఠితి, అనిచ్చదుక్ఖానత్తతా, తత్థ ఞాణం ధమ్మట్ఠితిఞాణన్తి ఆహ ‘‘విపస్సనాఞాణ’’న్తి. ఏవమాహాతి ‘‘పుబ్బే ఖో, సుసిమ, ధమ్మట్ఠితిఞాణం, పచ్ఛా నిబ్బానే ఞాణ’’న్తి ఏవమాది.

వినాపి సమాధిన్తి సమథలక్ఖణప్పత్తం పురిమసిద్ధం వినాపి సమాధిన్తి విపస్సనాయానికం సన్ధాయ వుత్తం. ఏవన్తి వుత్తాకారేన. న సమాధినిస్సన్దో అనుపుబ్బవిహారా వియ. న సమాధిఆనిసంసో లోకియాభిఞ్ఞా వియ. న సమాధిస్స నిప్ఫత్తి సబ్బభవగ్గం వియ. విపస్సనాయ నిప్ఫత్తి మగ్గో వా ఫలం వాతి యోజనా.

రూపాదీసు చేతేసు తిణ్ణం లక్ఖణానం పరివత్తనవసేన దేసనా తేపరివట్టదేసనా. అనుయోగం ఆరోపేన్తోతి నను వుత్తం, సుసిమ, ఇదాని అరహత్తాధిగమేన సబ్బసో పచ్చయాకారం పటివిజ్ఝిత్వా తత్థ విగతసమ్మోహోతి అనుయోగం కరోన్తో. పాకటకరణత్థన్తి యథా త్వం, సుసిమ, నిజ్ఝానకో సుక్ఖవిపస్సకో చ హుత్వా ఆసవానం ఖయసమ్మసనే సుప్పతిట్ఠితో, ఏవమేతేపి భిక్ఖూ, తస్మా ‘‘అపి పన తుమ్హే ఆయస్మన్తో’’తిఆదినా న తే తయా అనుయుఞ్జితబ్బాతి.

సుసిమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మహావగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.