౩. దుక్ఖసుత్తవణ్ణనా

౪౩. సముదయనం సముదయో, సముదేతి ఏతమ్హాతి సముదయో, ఏవం ఉభిన్నం సముదయానమత్థతోపి భేదో వేదితబ్బో. పచ్చయావ పచ్చయసముదయో. ఆరద్ధవిపస్సకో ‘‘ఇమఞ్చ ఇమఞ్చ పచ్చయసామగ్గిం పటిచ్చ ఇమే ధమ్మా ఖణే ఖణే ఉప్పజ్జన్తీ’’తి పస్సన్తో ‘‘పచ్చయసముదయం పస్సన్తోపి భిక్ఖు ఖణికసముదయం పస్సతీ’’తి వుత్తో పచ్చయదస్సనముఖేన నిబ్బత్తిక్ఖణస్స దస్సనతో. సో పన ఖణే ఖణే సఙ్ఖారానం నిబ్బత్తిం పస్సితుం ఆరద్ధో ‘‘ఇమేహి నామ పచ్చయేహి నిబ్బత్తతీ’’తి పస్సతి. ‘‘సో ఖణికసముదయం పస్సన్తో పచ్చయం పస్సతీ’’తి వదన్తి. యస్మా పన పచ్చయతో సఙ్ఖారానం ఉదయం పస్సన్తో ఖణతో తేసం ఉదయదస్సనం హోతి, ఖణతో ఏతేసం ఉదయం పస్సతో పగేవ పచ్చయానం సుగ్గహితత్తా పచ్చయతో దస్సనం సుఖేన ఇజ్ఝతి, తస్మా వుత్తం ‘‘పచ్చయసముదయం పస్సన్తోపీ’’తిఆది. అత్థఙ్గమదస్సనేపి ఏసేవ నయో. అచ్చన్తత్థఙ్గమోతి అప్పవత్తి నిరోధో నిబ్బానన్తి. భేదత్థఙ్గమోతి ఖణికనిరోధో. తదుభయం పుబ్బభాగే ఉగ్గహపరిపుచ్ఛాదివసేన పస్సన్తో అఞ్ఞతరస్స దస్సనే ఇతరదస్సనమ్పి సిద్ధమేవ హోతి, పుబ్బభాగే చ ఆరమ్మణవసేన ఖయతో వయసమ్మసనాదికాలే భేదత్థఙ్గమం పస్సన్తో అతిరేకవసేన అనుస్సవాదితో అచ్చన్తం అత్థఙ్గమం పస్సతి. మగ్గక్ఖణే పనారమ్మణతో అచ్చన్తఅత్థఙ్గమం పస్సతి, అసమ్మోహతో ఇతరమ్పి పస్సతి. తం సన్ధాయాహ ‘‘అచ్చన్తత్థఙ్గమం పస్సన్తోపీ’’తిఆది. సముదయత్థఙ్గమం నిబ్బత్తిభేదన్తి సముదయసఙ్ఖాతం నిబ్బత్తిం అత్థఙ్గమసఙ్ఖాతం భేదఞ్చ. నిస్సయవసేనాతి చక్ఖుస్స సన్నిస్సయవసేన పచ్చయం కత్వా. ఆరమ్మణవసేనాతి రూపే ఆరమ్మణం కత్వా. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం మధుపిణ్డికసుత్తటీకాయం వుత్తనయేన వేదితబ్బం. తిణ్ణం సఙ్గతి ఫస్సోతి ‘‘చక్ఖు రూపాని విఞ్ఞాణ’’న్తి ఇమేసం తిణ్ణం సఙ్గతి సమాగమే నిబ్బత్తి ఫస్సోతి వుత్తోతి ఆహ ‘‘తిణ్ణం సఙ్గతియా ఫస్సో’’తి. తిణ్ణన్తి చ పాకటపచ్చయవసేన వుత్తం, తదఞ్ఞేపి పన మనసికారాదయో ఫస్సపచ్చయా హోన్తియేవ. ఏవన్తి తణ్హాదీనం అసేసవిరాగనిరోధక్కమేన. భిన్నం హోతీతి అనుప్పాదనిరోధేన నిరుద్ధం హోతి. తేనాహ ‘‘అప్పటిసన్ధియ’’న్తి.

దుక్ఖసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.