౮. పరోసహస్ససుత్తవణ్ణనా

౨౧౬. సహస్సతో పరం అడ్ఢతేయ్యభిక్ఖుసతం తదా భగవన్తం పయిరుపాసతీతి ఆహ ‘‘పరోసహస్సన్తి అతిరేకసహస్స’’న్తి. నిబ్బానే కుతోచి భయం నత్థీతి కుతోచిపి కారణతో నిబ్బానే భయం నత్థి అసఙ్ఖతభావేన సబ్బసో ఖేమత్తా. తేనాహ భగవా – ‘‘ఖేమఞ్చ వో, భిక్ఖవే, ధమ్మం దేసేస్సామి ఖేమగామినిఞ్చ పటిపద’’న్తిఆది (సం. ని. ౪.౩౭౯-౪౦౮). న కుతోచి భయం ఏతస్మిం అధిగతేతి అకుతోభయం, నిబ్బానం. తేనాహ ‘‘నిబ్బానప్పత్తస్సా’’తిఆది. విపస్సితో పట్ఠాయాతి అమ్హాకం భగవతో నామవసేన ఇసీనం సత్తమభావదస్సనత్థం వుత్తం. తే హి తత్థ తత్థ సుత్తే బహుసో కిత్తితా. ఇసీనన్తి వా పచ్చేకబుద్ధసావకబాహిరకఇసీనం సత్తమో ఉత్తరో సేట్ఠోతి అత్థో.

అట్ఠుప్పత్తివసేనాతి కారణసముట్ఠానవసేన. తదస్స అట్ఠుప్పత్తిం విభావేతుం ‘‘సఙ్ఘమజ్ఝే’’తిఆది వుత్తం. పటిభానసమ్పన్నవాచాయ అఞ్ఞే ఈసతి అభిభవతీతి వఙ్గీసో. తేనాహ ‘‘పటిభానసమ్పత్తి’’న్తిఆది.

కిలేసుమ్ముజ్జనసతానీతి రాగాదికిలేసానం రజ్జనదుస్సనాదినయేహి సవిసయే అయోనిసో ఉట్ఠానాని. యది అనేకాని సతాని, అథ కస్మా ‘‘ఉమ్మగ్గపథ’’న్తి? వుత్తన్తి ఆహ ‘‘వట్టపథత్తా పన పథ’’న్తి. రాగదోసమోహమానదిట్ఠివసేన రాగఖిలాదీని పఞ్చఖిలాని. విభజన్తన్తి విభజనవసేన కథేన్తం. విభజిత్వాతి ఞాణేన వివేచేత్వా.

అమతే అక్ఖాతేతి అమతావహే ధమ్మే దేసితే. ధమ్మస్స పస్సితారో సచ్చసమ్పటివేధేన. అసంహీరా దిట్ఠివాతేహి.

అతివిజ్ఝిత్వాతి పటివిజ్ఝిత్వా. అతిక్కమభూతన్తి అతిక్కమనట్ఠేన భూతం. దసద్ధానన్తి దసన్నం ఉపడ్ఢానం. తేనాహ ‘‘పఞ్చన్న’’న్తి. జానన్తేనాతి ధమ్మస్స సుదుల్లభతం జానన్తేన.

పరోసహస్ససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.