౮. వఙ్గీససంయుత్తం

౧. నిక్ఖన్తసుత్తవణ్ణనా

౨౦౯. ఆళవియన్తి ఆళవినగరసమీపే. అగ్గచేతియేతి గోతమకచేతియాదీహి ఉత్తమచేతియే. తం కిర భూమిరామణేయ్యకభావేన మనుఞ్ఞతాయ పధానయుత్తతాదిసమ్పత్తియా చ ఇతరచేతియేహి సేట్ఠసమ్మతం. కప్పత్థేరేనాతి ‘‘కప్పో’’తి గోత్తతో ఆగతనామో థేరో, సహస్సపురాణజటిలానం అబ్భన్తరే అయం మహాథేరో. ఓహీనకోతి థేరేసు గామం పిణ్డాయ పవిట్ఠేసు విహారే ఏవ అవహీనకో ఠితో. తత్థ కారణమాహ ‘‘విహారపాలో’’తిఆది. సమలఙ్కరిత్వాతి సమం అలఙ్కారేన అలఙ్కరిత్వా. కుసలచిత్తం విద్ధంసేతి పవత్తితుం అప్పదానవసేన. ఏతస్మిన్తి ఏతస్మిం రాగే ఉప్పన్నే. ‘‘ఏకస్మి’’న్తి వా పాఠో, ఏకస్మిం విసభాగవత్థుకే రాగే ఉప్పన్నే. ధమ్మో వాతి మమ చిత్తే ఉప్పజ్జనకతో అఞ్ఞో ధమ్మో వా. యేన కారణేన పరో అనభిరతిం వినోదేత్వా ఇదానేవ అభిరతిం ఉప్పాదేయ్య, తం కారణం కుతో లబ్భాతి యోజనా, తం కారణం నత్థీతి అత్థో, తస్స అభావకారణవచనం.

అనగారియన్తి అగారవిరహతో అనగారం పబ్బజ్జా. తత్థ నియుత్తత్తా అనగారియం క-కారస్స య-కారం కత్వా, పబ్బజితన్తి అత్థో. ఆధావన్తీతి హదయం అభిభవిత్వా ధావన్తి. ఉగ్గతానన్తి ఉళారానం పుత్తా. తేనాహ ‘‘మహేసక్ఖా రాజఞ్ఞభూతా’’తి. ఉత్తమప్పమాణన్తి సహస్సపలం సమన్తాతి సమన్తతో. పరికిరేయ్యున్తి విజ్ఝేయ్యుం. ఏతస్మా సహస్సాతి యథావుత్తా ధనుగ్గహసహస్సతో. అతిరేకతరా అనేకసహస్సా. ఇత్థియో ఓలోకనసితలపితరోదితసరే ఖిపన్తియో. నేవ మం బ్యాధయిస్సన్తి నేవ మం నిజ్ఝాయిస్సన్తి. ‘‘బ్యాధయిస్సతీ’’తి పాఠోతి వుత్తం ‘‘చాలేతుం న సక్ఖిస్సతీతి అత్థో’’తి. ధమ్మే సమ్హీతి సకే సన్తికే పతిట్ఠితే సాసనధమ్మే. తేనాహ ‘‘అనభిరతింవినోదేత్వా’’తిఆది.

మగ్గన్తి ‘‘మగ్గో’’తి వత్తబ్బే లిఙ్గవిపల్లాసేన వుత్తం. తేనాహ ‘‘సో హి నిబ్బానస్స పుబ్బభాగమగ్గ్గో’’తి.

నిక్ఖన్తసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. అరతిసుత్తవణ్ణనా

౨౧౦. విహారగరుకో కిరేస థేరోతి ఏతేన థేరో అత్తనో సద్ధివిహారికం వఙ్గీసం ఓవదితుం అనవసరో. తేన అన్తరన్తరా తస్స చిత్తం రాగో అనుద్ధంసేతీతి దస్సేతి. సాసనే అరతిన్తి సీలపరిపూరణే సమథవిపస్సనాభావనాయ చ అనభిరతిం. కామగుణేసు చ రతిన్తి పఞ్చసు కామకోట్ఠాసేసు అస్సాదం. పాపవితక్కన్తి కామసఙ్కప్పం. సబ్బాకారేనాతి సబ్బే తదఙ్గవిక్ఖమ్భనసముచ్ఛిన్దనాకారేన. యథా మహన్తం అరఞ్ఞం వనథన్తి, ఏవం మహన్తం కిలేసవనం ‘‘వనథ’’న్తి వుత్తం.

పథవిఞ్చ వేహాసన్తి భుమ్మత్థే పచ్చత్తవచనం, తస్మా పథవియం ఆకాసే చాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘పథవిట్ఠిత’’న్తిఆది. జగతీతి చ పథవియా వేవచనం. తేనాహ ‘‘అన్తోపథవియ’’న్తి. పరిజీరతీతి సబ్బ్బసో జరం పాపుణాతి. సమాగన్త్వాతి ఞాణేన సమాగన్త్వాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘ముతత్తాతి విఞ్ఞాతత్తభావా’’తి.

పటిఘపదేన గన్ధరసా గహితా ఘానజివ్హానం పటిహననవసేన పవత్తనతో. ముతపదేన ఫోట్ఠబ్బారమ్మణం గహితం ముత్వా గహేతబ్బతో. న లిప్పతీతి న మక్ఖీయతి.

సట్ఠి-సద్దో ఛ-సద్దేన సమానత్థోతి ‘‘సట్ఠినిస్సితా’’తి పదస్స ‘‘ఛఆరమ్మణనిస్సితా’’తి అత్థో వుత్తో. పుథూ అధమ్మవితక్కాతి రూపవితక్కాదివసేన బహూ నానావితక్కా మిచ్ఛాసఙ్కప్పా. జనతాయ నివిట్ఠాతి మహాజనే పతిట్ఠితా. తేసం వసేనాతి తేసమ్పి మిచ్ఛావితక్కానం వసేన. న కత్థచి ఆరమ్మణే. కిలేసవగ్గగతోతి కిలేససఙ్గణికం ఉపగతో న భవేయ్య, కిలేసవితక్కా న ఉప్పాదేతబ్బాతి అత్థో. దుట్ఠుల్లవచనం కామపటిసంయుత్తకథా.

దబ్బజాతికోతి దబ్బరూపో. నేపక్కేనాతి కోసల్లేన. నిబ్బానం పటిచ్చాతి అసఙ్ఖతధాతుం ఆరమ్మణవసేన పటిచ్చ. పరినిబ్బానకాలన్తి అనుపాదిసేసనిబ్బానకాలం.

అరతిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. పేసలసుత్తవణ్ణనా

౨౧౧. ఏతేసన్తి ఏతేసం మహల్లకానం. న పాళి ఆగచ్ఛతి అప్పగుణభావతో. న చ పాళి ఉపట్ఠాతి, ఏకాయ పాళియా సతి పాళిగతియా తథా తథా ఉపట్ఠానమ్పి నేసం నత్థీతి వదతి. న అట్ఠకథాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. సిథిలధనితాదితంతంబ్యఞ్జనబుద్ధిం అహాపేత్వా ఉచ్చారణం పదబ్యఞ్జనమధురతా. అతిక్కమిత్వా మఞ్ఞతి అఞ్ఞే భిక్ఖూ. హీళనవసేన అభిభవిత్వా పటిభానసుతేన అత్తానం పసంసతి సమ్భావేతి. మానస్స పవత్తితాయ సహజాతనిస్సయాదిపచ్చయధమ్మా తంసహభుధమ్మా. మానవసేన విప్పటిసారీ అహువా. మా అహోసీతి యోజనా. వణ్ణభణనన్తి పరేహి కిరియమానం గుణాభిత్థవం. అఖిలోతి పఞ్చచేతోఖిలరహితో. నిస్సేసం నవవిధన్తి నవవిధమ్పి మానం కస్సచి ఏకదేసస్సపి అసేసతో. విజ్జాయాతి అగ్గమగ్గవిజ్జాయ. అచ్చన్తమేవ సమితతాయ వూపసమితతాయ సమితావీ.

పేసలసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. ఆనన్దసుత్తవణ్ణనా

౨౧౨. రాగోతి ఏత్థ ఆయస్మతో వఙ్గీసస్స రాగస్స ఉప్పత్తియా కారణం విభావేతుం ‘‘ఆయస్మా ఆనన్దో’’తిఆది వుత్తం. తన్తి ఆనన్దత్థేరం. ఆరమ్మణం పరిగ్గహేతున్తి కాయవేదనాదిభేదం ఆరమ్మణం సతిగోచరం. అసుభదుక్ఖాదితో, రూపాదిఏకేకమేవ వా ఛళారమ్మణం అనిచ్చదుక్ఖాదితో పరిగ్గణ్హితుం పరిచ్ఛిజ్జ జానితుం. ఇత్థిరూపారమ్మణేతి ఇత్థిసన్తానే రూపసభావే ఆరమ్మణే.

నిబ్బాపనన్తి నిబ్బాపయతి ఏతేనాతి నిబ్బాపనం. విపల్లాసేనాతి అసుభే ‘‘సుభ’’న్తి విపల్లాసభావహేతు. రాగట్ఠానియన్తి రాగుప్పత్తిహేతు. ఇట్ఠారమ్మణన్తి సుభారమ్మణం. ఏత్థ చ ఇట్ఠారమ్మణసీసేన తత్థ ఇట్ఠాకారగ్గహణం వదతి. తఞ్హి వజ్జనీయం. పరతోతి అవసవత్తనత్థేన అఞ్ఞతో. సఙ్ఖారా హి ‘‘మా భిజ్జన్తూ’’తి ఇచ్ఛితాపి భిజ్జన్తేవ, తస్మా తే అవసవత్తిత్తా పరో నామ, సా చ నేసం పరతా అనిచ్చదస్సనేన పాకటా హోతీతి వుత్తం ‘‘పరతో పస్సాతి అనిచ్చతో పస్సా’’తి. కామం విపస్సనా సఙ్ఖారనిమిత్తం న పరిచ్చజతి సఙ్ఖారే ఆరబ్భ వత్తనతో, యేసం పన నిమిత్తానం అగ్గహణేన అనిమిత్తాతి గహితుం అరహతి, తం దస్సేతుం ‘‘నిచ్చాదీనం నిమిత్తాన’’న్తిఆది వుత్తం. సలక్ఖణ-సామఞ్ఞలక్ఖణ-దస్సనవసేన మానస్స దస్సనాభిసమయో, విపస్సనాయ పహానాభిసమయో. ‘‘మగ్గేనా’’తి వదన్తి, మగ్గేనేవ పన అసమ్మోహతో పరిఞ్ఞాపటివేధవసేన దస్సనాభిసమయో, పహానపటివేధవసేన పహానాభిసమయో. రాగాదిసన్తతాయాతి రాగాదీనం సముచ్ఛేదవసేన పటిప్పస్సద్ధివసేన వూపసమేతబ్బతో సన్తభావేన.

ఆనన్దసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. సుభాసితసుత్తవణ్ణనా

౨౧౩. అఙ్గీయన్తి హేతుభావేన ఆగమభావేన అవయవభావేన వా ఞాయన్తీతి అఙ్గాని, కారణాని, అవయవా వాతి ఆహ ‘‘అఙ్గేహీతి కారణేహి, అవయవేహి వా’’తి. విరతియో సుభాసితవాచాయ పుబ్బం పతిట్ఠితా హోన్తీతి ముసావాదావేరమణిఆదయో తస్సా విసేసహేతూతి ఆహ ‘‘ముసావాదా…పే… కారణానీ’’తి. యస్మా అరియవోహారా విసేసతో చేతనాసభావా, తస్మా వచీసుచరితసముదాయస్స సచ్చవాచాదయో అఙ్గభూతాతి ఆహ ‘‘సచ్చవచనాదయో చత్తారో అవయవా’’తి. నిస్సక్కవచనన్తి హేతుమ్హి నిస్సక్కవచనం. తేనాహ ‘‘సమనుఆగతా పవత్తా’’తి. వాచా హి తాయ విరతియా సమ్మా అనురూపతో ఆగతా పవత్తాతి ‘‘సమన్నాగతా’’తి వుచ్చతి. కరణవచనన్తి సహయోగే కరణవచనం. తేనాహ ‘‘యుత్తా’’తి. సహజాతాపి హి చేతనా యథాసమాదిన్నాయ విరతియా సమ్మా అనురూపతో యుత్తాతి వత్తుం అరహతి.

సముల్లపనవాచాతి సద్దవాచా, సా వుచ్చతీతి వాచా నామ. విఞ్ఞత్తి పన వుచ్చతి ఏతాయాతి వాచా నామ, తథా విరతి చేతనావాచా. న సా ఇధ అధిప్పేతాతి సా చేతనావాచా విఞ్ఞత్తివాచా వియ ఇధ ఇమస్మిం సుత్తే న అధిప్పేతా ‘‘సుభాసితా హోతీ’’తి వచనతో. తేనాహ ‘‘అభాసితబ్బతో’’తి. సుట్ఠు భాసితాతి సమ్మా ఞాయేన భాసితా వచీసుచరితభావతో. అత్థావహతన్తి హితావహకాలం పతి ఆహ. కారణసుద్ధిన్తి యోనిసోమనసికారేన కారణవిసుద్ధిం. దోసాభావన్తి అగతిగమనాదిదోసాభావం. రాగదోసాదివినిముత్తఞ్హి తం భాసతో అనురోధవిరోధవివజ్జనతో అగతిగమనం దూరసముగ్ఘాటితమేవాతి. అనువాదవిముత్తాతి అపవాదవిరహితా. సబ్బాకారసమ్పత్తిం దీపేతి, అసతి హి సబ్బాకారసమ్పతియం అనువజ్జతాపి.

కిఞ్చాపి పుబ్బే ధమ్మాధిట్ఠానా దేసనా ఆరద్ధా, పుగ్గలజ్ఝాసయతో పన పుగ్గలాధిట్ఠానాయ…పే… వచనమేతం. కామఞ్చేత్థ ‘‘అఞ్ఞతరనిద్దోసవచన’’న్తి అవిసేసతో వుత్తం, ‘‘ధమ్మంయేవ భాసతీ’’తిఆదినా పన అధమ్మదోసాదిరహితాయ వాచాయ వుచ్చమానత్తా ఇధాపి సుభాసితా వాచా అధిప్పేతాతి. ‘‘సుభాసితంయేవా’’తి అవధారణేన నివత్తితం సరూపతో దస్సేతి ‘‘నో దుబ్భాసిత’’న్తి ఇమినా. తేనాహ ‘‘తస్సేవ వాచఙ్గస్స పటిపక్ఖభాసననివారణ’’న్తి. పటియోగీనివత్తనత్థో హి ఏవ-సద్దో, తేన పిసుణవాచాపటిక్ఖేపో దస్సితో. ‘‘సుభాసిత’’న్తి వా ఇమినా చతుబ్బిధం వచీసుచరితం గహితన్తి ‘‘నో దుబ్భాసితన్తి ఇమినా మిచ్ఛావాచప్పహానం దీపేతీ’’తి వుత్తం. సబ్బవచీసుచరితసాధారణవచనఞ్హి సుభాసితన్తి. తేన పరభేదనాదికం అసబ్భాదికఞ్చ బోధిసత్తానం వచనం అపిసుణాదివిసయన్తి దట్ఠబ్బం. భాసితబ్బవచనలక్ఖణన్తి భాసితబ్బస్స వచనస్స సభావలక్ఖణం దీపేతీతి ఆనేత్వా సమ్బన్ధో. యది ఏవం నను అభాసితబ్బం పఠమం వత్వా భాసితబ్బం పచ్ఛా వత్తబ్బం యథా ‘‘వామం ముఞ్చ, దక్ఖిణం గణ్హా’’తి ఆహ ‘‘అఙ్గపరిదీపనత్థం పనా’’తిఆది.

పఠమేనాతి ‘‘సుభాసిత’’న్తి పదేన. ధమ్మతో అనపేతన్తి అత్తనో పరేసఞ్చ హితసుఖావహధమ్మతో అనపేతం. మన్తావచనన్తి మన్తాయ పవత్తేతబ్బవచనం. పఞ్ఞవా అవికిణ్ణవాచో హి న చ అనత్థావహం వాచం భాసతి. ఇతరేహి ద్వీహీతి తతియచతుత్థపదేహి. ‘‘ఇమేహి ఖోతిఆదీనీతి కరణే ఏతం ఉపయోగవచన’’న్తి కేచి. తం వాచన్తి యథావుత్తం చతురఙ్గికం. యఞ్చ వాచం మఞ్ఞన్తీతి సమ్బన్ధో. అఞ్ఞేతి ఇతో బాహిరకా ఞాయవాదినో అక్ఖరచిన్తకా చ. ‘‘పటిఞ్ఞాహేతుఉదాహరణూపనయనిగమనాని అవయవా వాక్యస్సా’’తి వదన్తి. నామాదీహీతి నామాఖ్యాతపదేహి. లిఙ్గం ఇత్థిలిఙ్గాది వచనం ఏకవచనాది. పఠమాది విభత్తి అతీతాది కాలం. కత్తా సమ్పదానం అపాదానం కరణం అధికరణం కమ్మఞ్చ కారకం. సమ్పత్తీహి సమన్నాగతన్తి ఏతే అవయవాదికే సమ్పాదేత్వా వుత్తం. తం పటిసేధేతీతి తం యథావుత్తవిసేసమ్పి వాచం ‘‘ఇమేహి ఖో’’తి వదన్తో భగవా పటిసేధేతి. ఖో-సద్దో హేత్థ అవధారణత్థో. తేనాహ ‘‘అవయవాదీ’’తిఆది. యా కాచి అసభావనిరుత్తిలక్ఖణా. సా మిలక్ఖుభాసా. సీహళకేనేవాతి సీహళభాసాయ పరియాపన్నేన వచనేన. అరహత్తం పాపుణింసూతి సంసారే అతివియ సఞ్జాతసంవేగా తన్నిస్సరణే నిన్నపోణమానసా హుత్వా విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా మగ్గపటిపాటియా అరహత్తం పాపుణింసు.

పాతోవ ఫుల్లితకోకనదన్తి పాతోవ సంఫుల్లపదుమం. భిజ్జియతేతి నిబ్భిజ్జియతి నిబ్భిగ్గో జాయతి. మనుస్సత్తం గతాతి మనుస్సత్తభావం ఉపగతా.

బుద్ధన్తరేతి బుద్ధుప్పాదన్తరే ద్విన్నం బుద్ధుప్పాదానం అన్తరా. తదా హి పచ్చేకబుద్ధానం సాసనే, న బుద్ధసాసనే దిప్పమానే.

జరాయ పరిమద్దితన్తి యథా హత్థచరణాదిఅఙ్గాని సిథిలాని హోన్తి, చక్ఖాదీని ఇన్ద్రియాని సవిసయగ్గహణే అసమత్థాని హోన్తి, యోబ్బనం సబ్బసో విగతం, కాయబలం అపగతం, సతిమతిధితిఆదయో విప్పయుత్తా, పుబ్బే అత్తనో ఓవాదపటికరా పుత్తదారాదయోపి అపసాదకా, పరేహి వుట్ఠాపనీయసంవేసనీయతా పునదేవ బాలభావప్పత్తి చ హోన్తి, ఏవం జరాయ సబ్బసో విమద్దితం. ఏతన్తి సరీరం వదతి. మిలాతఛవిచమ్మనిస్సితన్తి జిణ్ణభావేన అప్పమంసలోహితత్తా మిలాతేహి గతయోబ్బనేహి ధమ్మేహి సన్నిస్సితం. ఘాసమామిసన్తి ఘాసభూతం ఆమిసం మచ్చునా గిలిత్వా వియ పతిట్ఠపేతబ్బతో. కేసలోమాదినానాకుణపపూరితం. తతో ఏవ అసుచిభాజనం ఏతం. సబ్బథాపి నిస్సారతాయ కదలిక్ఖన్ధసమం.

అనుచ్ఛవికాహీతి సమ్మాసమ్బుద్ధస్స అనురూపాహి. న తాపేయ్యాతి చిత్తఞ్చ కాయఞ్చ న తాపేయ్య. తాపనా చేత్థ సమ్పతి ఆయతి చ విసాదనా. న బాధేయ్యాతి ‘‘నాభిభవేయ్యా’’తి పదస్స అత్థదస్సనం. అపిసుణవాచావసేనాతి సబ్బసో పహీనపిసుణవాచతావసేన. పాపానీతి లామకాని నికిట్ఠకాని. తేనాహ ‘‘అప్పియానీ’’తిఆది. అనాదాయాతి అగ్గహేత్వా.

సాధుభావేనాతి నిద్దోసమధురభావేన. అమతసదిసాతి సదిసే తబ్బోహారోతి, కారణే వాయం కారియవోహారోతి ఆహ ‘‘నిబ్బానామతపచ్చయత్తా వా’’తి. పచ్చయవసేన హి సా తదా దస్సనప్పవత్తి. చరియాతి చారిత్తం. పోరాణా నామ పఠమకప్పికా, బుద్ధాదయో వా అరియా.

పతిట్ఠితాతి నిచ్చలభావేన అట్ఠిం కత్వా పచ్చయాయత్తభావతో అవిసంవాదనకా. ఉభయథా పటిపత్తిం ఆహ ‘‘అత్తనో చ పరేసఞ్చ అత్థే పతిట్ఠితా’’తి. అత్థే దిట్ఠధమ్మికసమ్పరాయికాదిహితే పతిట్ఠితత్తా ఏవ ధమ్మే అవిహింసాదిధమ్మే పతిట్ఠితా. అనుపరోధకరన్తి ఏతేన హితపరియాయోయం అత్థ-సద్దోతి దస్సేతి. ధమ్మికన్తి ధమ్మతో అనపేతం, అత్థధమ్మూపసంహితం వా.

నిబ్బానప్పత్తియాతి నిబ్బానప్పత్తియత్థం. దుక్ఖస్స అన్తకిరియాయ అన్తకరణత్థం. యస్మా బుద్ధో ఖేమాయ భాసతి, తస్మా ఖేముప్పత్తిహేతుయా ఖేమా, తస్మా సా సబ్బవాచానం ఉత్తమాతి ఏవమ్పేత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో. మన్తావచనవసేనాతి సబ్బదోసరహితవసేన.

సుభాసితసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. సారిపుత్తసుత్తవణ్ణనా

౨౧౪. వాక్కరణచాతురియతో వచనగుణహేతూనం పూరియా పూరే భవాతి పోరీ, తాయ పోరియా. తేనాహ ‘‘అక్ఖరాదిపరిపుణ్ణాయా’’తి. అవిబద్ధాయాతి పిత్తాదీహి న విబద్ధాయ అనుపద్దుతాయ. తేనాహ ‘‘అపలిబుద్ధాయా’’తిఆది. నిద్దోసాయాతి అత్థతో బ్యఞ్జనతో విగతదోసాయ. అక్ఖలితపదబ్యఞ్జనాయాతి అగలితపదబ్యఞ్జనాయ, అత్థస్స విఞ్ఞాపనియాతి దిట్ఠధమ్మికాదిఅత్థస్స బోధనే పరియత్తాయ. భిక్ఖునన్తి గాథాసుఖత్థం రస్సం కత్వా వుత్తం.

‘‘సంఖిత్తేనపి దేసేతి, విత్థారేనపి భాసతీ’’తి నయిదం పఠమం ఉద్దిసిత్వా తస్స అత్థస్స కిత్తనవసేన పవత్తితం వచనం సన్ధాయ వుత్తం. సా హి విత్థారదేసనా ఏవ హోతి. యా పన దేసనా కదాచి ధమ్మపటిగ్గాహకానం అజ్ఝాసయవసేన సంఖిత్తేనేవ దస్సేత్వా నిక్ఖిపతి, యా చ కదాచి విత్థారేన, తదుభయం సన్ధాయ వుత్తం. తేనాహ ‘‘చత్తారిమానీ’’తిఆది. సభావమధురో పచ్చయవసేన మధురతరో హోతీతి దస్సేతుం ‘‘యథా’’తిఆది వుత్తం. వివిధాకారం కత్వా ధమ్మం కథేతుం పటిభాతీతి పటిభానం, దేసనాపకారఞాణం. తేనాహ ‘‘సముద్దతో’’తిఆది. ఓదహన్తీతి అవజాననవసేన గమేన్తి.

సారిపుత్తసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. పవారణాసుత్తవణ్ణనా

౨౧౫. తస్మిం అహూతి తస్మిం అహనీతి ఆహ ‘‘తస్మిం దివసే’’తి. అనసనేనాతి సబ్బసో ఆహారస్స అభుఞ్జనేన. సాసనికసీలేన బాహిరకఅనసనేన వా ఉపేతా హుత్వాతి యోజనా. వా-సద్దేన ఖీరపానమధుసాయనాదీనిపి సఙ్గణ్హాతి. పకారేహి దిట్ఠాదీహి వారేతి కాయకమ్మాదికే సరాపేతి గారయ్హే కరోతి ఏతాయాతి పవారణా, పటిపత్తివిసోధనాయ అత్తనో అత్తనో వజ్జసోధనాయ ఓకాసదానం. యస్మా యేభుయ్యేన వస్సంవుట్ఠేహి కాతబ్బా ఏసా విసుద్ధిదేసనా, తస్మా వుత్తం ‘‘వస్సంవుట్ఠపవారణాయ. విసుద్ధిపవారణాతిపి ఏతిస్సావ నామ’’న్తి. తదా తస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స తుణ్హీభావస్స అనవసేసతాయపి వణ్ణం దస్సేతుం పాళియం ‘‘తుణ్హీభూత’’న్తి వుత్తన్తి ఆహ ‘‘యతో యతో…పే…నత్థీ’’తి. హత్థస్స కుక్కుచ్చతా అసంయమో అసమ్పజఞ్ఞకిరియా హత్థకుక్కుచ్చం. తథా పాదకుక్కుచ్చం వేదితబ్బం, వా-సద్దో అవుత్తవికప్పత్థో, తేన తదఞ్ఞేసమభావో విభావితోతి దట్ఠబ్బం.

పఞ్చపసాదేహీతి పఞ్చవణ్ణేహి పసాదేహి. వోస్సగ్గత్థో యథారుచి కిరియాయ వోస్సజ్జనం. పుచ్ఛనత్థేతి పటిక్ఖేపముఖేనేవ పుచ్ఛనత్థే నకారో, మే కిఞ్చి కిరియం వా వాచసికం వా న గరహథ, కిం ను గరహథ కాయవాచాహీతి అత్థో. కేచి ‘‘ద్వారానేవా’’తి ద్వారసీసేన ద్వారప్పవత్తచరియం వదన్తి. విసుద్ధిపవారణాయ అధిప్పేతత్తా యేన పవారితం, తేనేవ విసుద్ధీతి ఞాయతి, యేన న పవారితం. కిం ను తం అవిసుద్ధన్తి సియా కస్సచి పుథుజ్జనస్స ఆసఙ్కా? తన్నివారణత్థమాహ ‘‘నో అపరిసుద్ధత్తా’’తి. మనోద్వారం పరిసుద్ధం అసుచికారకఉపక్కిలేసానం దూరీకతత్తా. ఇదాని ఏతరహి బుద్ధకాలే. ఏత్థాతి మనోద్వారపరిసుద్ధియం.

కాయవచీసమాచారపరిసుద్ధియా పవేదితాయ మనోసమాచారపరిసుద్ధి అత్థతో పవేదితావ హోతీతి ‘‘కాయికం వా వాచసికం వా’’ఇచ్చేవాహ. తథా హి వుత్తం ‘‘కాయికం వా వాచసికం వాతి ఇదం చతున్నం అరక్ఖియతం సన్ధాయ థేరో ఆహా’’తి. ‘‘భిక్ఖవే, పవారేమి వో’’తి భిక్ఖుసఙ్ఘవిసయత్తా పవారణాయ తత్థ భిక్ఖుసఙ్ఘేన వత్తబ్బం పటివచనం దేన్తో ధమ్మసేనాపతి ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘస్స భారం వహన్తో’’తి వుత్తో. తేనాహ ‘‘న ఖో మయం, భన్తే’’తిఆది. అరక్ఖియానీతి పరానువాదతో న భాయితబ్బాని సుపరిసుద్ధభావతో.

‘‘అనుప్పన్నస్సా’’తి ఇదం అధిప్పాయికవచనన్తి తదధిప్పాయం వివరన్తో ‘‘కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధతో పట్ఠాయా’’తిఆదిమాహ. కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధతోతి విభత్తే నిస్సక్కం, తస్మా కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధతో ఓరన్తి అత్థోతి. అఞ్ఞేనాతి ఇతో భగవతో అఞ్ఞేన. అనుప్పాదితపుబ్బస్సాతి పరసన్తానే న ఉప్పాదితపుబ్బస్స. ససన్తానే పన పచ్చేకబుద్ధానం వసేన న ఉప్పాదితోతి న సక్కా వత్తుం. సమనుఆగతాతి సమ్మా అను ఉపగతా. భగవతో సీలాదయో గుణాతి బుద్ధభూతస్స గుణా అధిప్పేతాతి ఆహ ‘‘అరహత్తమగ్గమేవ నిస్సాయ ఆగతా’’తి. సబ్బగుణాతి దసబలఞాణాదయో సబ్బే బుద్ధగుణా. భన్తేతి ఏత్థ ఇతిసద్దో ఆదిఅత్థో. తేన ‘‘ఇమేసం పన…పే… వాచసికం వా’’తి యావాయం పాళిపదేసో, తం సబ్బం గణ్హాతి. తేనాహ ‘‘ఇదం థేరో…పే… పవారేన్తో ఆహా’’తి.

యం అత్తనో పుఞ్ఞానుభావసిద్ధం చక్కరతనం నిప్పరియాయతో తేన పవత్తితం నామ, న ఇతరన్తి పఠమనయో వుత్తో. యస్మా పవత్తితస్సేవ అనుపవత్తనం, పఠమనయో చ తంసదిసే తబ్బోహారవసేన వుత్తోతి తం అనాదియిత్వా దుతియనయో వుత్తో. దసవిధన్తి అన్తోజనస్మిం, బలకాయే రక్ఖావరణగుత్తియా సంవిధానం, ఖత్తియేసు అనుయుత్తేసు, బ్రాహ్మణగహపతికేసు, నేగమజానపదేసు, సమణబ్రాహ్మణేసు, మిగపక్ఖీసు అధమ్మచారపటిక్ఖేపో, అధనానం ధనానుప్పదానం, సమణబ్రాహ్మణే ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్హపుచ్ఛనన్తి ఏవం దసవిధం. తత్థ గహపతికే పక్ఖిజాతే చ విసుం కత్వా గహణవసేన ద్వాదసవిధం. చక్కవత్తివత్తన్తి చక్కవత్తిభావావహం వత్తం. యస్మా యాథావతో పవత్తితం, తదనురూపకం పన ఞాయేన యుత్తకేన పవత్తితం నామ హోతీతి ఆహ ‘‘సమ్మా నయేన హేతునా కారణేనా’’తి. ఉభతోభాగవిముత్తాతి ఉభయభాగేహి ఉభయభాగతో విముత్తాతి అయమేత్థ అత్థోతి దస్సేతి ‘‘ద్వీహి భాగేహి విముత్తా, అరూపా…పే… నామకాయతో’’తి ఇమినా. తేవిజ్జాదిభావన్తి తేవిజ్జఛళభిఞ్ఞచతుప్పటిసమ్భిదభావం. పఞ్ఞావిముత్తా హి తం తివిధం అప్పత్తా కేవలం పఞ్ఞాయ ఏవ విముత్తా.

విసుద్ధత్థాయాతి విసుద్ధిపవారణత్థాయ. సంయోజనట్ఠేన సంయోజనసఙ్ఖాతే చేవ బన్ధనట్ఠేన బన్ధనసఙ్ఖాతే చ. విజితసఙ్గామన్తి యథా రాగాదయో పున న సీసం ఉక్ఖిపన్తి, ఏవం అరియమగ్గసేనాయ వసేన విజితసఙ్గామం. తేనాహ ‘‘విజితరాగదోసమోహసఙ్గామ’’న్తి. మారబలస్సాతి మారసేనాయ, మారస్స వా సామత్థియస్స. వేనేయ్యసత్థన్తి వినేతబ్బజనసమూహం. సకటాదిసత్థసభాగతో వినేయ్యోవ సత్థోతి తం వేనేయ్యసత్థం. సీలసారాదిఅభావతో అన్తోతుచ్ఛో.

పవారణాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. పరోసహస్ససుత్తవణ్ణనా

౨౧౬. సహస్సతో పరం అడ్ఢతేయ్యభిక్ఖుసతం తదా భగవన్తం పయిరుపాసతీతి ఆహ ‘‘పరోసహస్సన్తి అతిరేకసహస్స’’న్తి. నిబ్బానే కుతోచి భయం నత్థీతి కుతోచిపి కారణతో నిబ్బానే భయం నత్థి అసఙ్ఖతభావేన సబ్బసో ఖేమత్తా. తేనాహ భగవా – ‘‘ఖేమఞ్చ వో, భిక్ఖవే, ధమ్మం దేసేస్సామి ఖేమగామినిఞ్చ పటిపద’’న్తిఆది (సం. ని. ౪.౩౭౯-౪౦౮). న కుతోచి భయం ఏతస్మిం అధిగతేతి అకుతోభయం, నిబ్బానం. తేనాహ ‘‘నిబ్బానప్పత్తస్సా’’తిఆది. విపస్సితో పట్ఠాయాతి అమ్హాకం భగవతో నామవసేన ఇసీనం సత్తమభావదస్సనత్థం వుత్తం. తే హి తత్థ తత్థ సుత్తే బహుసో కిత్తితా. ఇసీనన్తి వా పచ్చేకబుద్ధసావకబాహిరకఇసీనం సత్తమో ఉత్తరో సేట్ఠోతి అత్థో.

అట్ఠుప్పత్తివసేనాతి కారణసముట్ఠానవసేన. తదస్స అట్ఠుప్పత్తిం విభావేతుం ‘‘సఙ్ఘమజ్ఝే’’తిఆది వుత్తం. పటిభానసమ్పన్నవాచాయ అఞ్ఞే ఈసతి అభిభవతీతి వఙ్గీసో. తేనాహ ‘‘పటిభానసమ్పత్తి’’న్తిఆది.

కిలేసుమ్ముజ్జనసతానీతి రాగాదికిలేసానం రజ్జనదుస్సనాదినయేహి సవిసయే అయోనిసో ఉట్ఠానాని. యది అనేకాని సతాని, అథ కస్మా ‘‘ఉమ్మగ్గపథ’’న్తి? వుత్తన్తి ఆహ ‘‘వట్టపథత్తా పన పథ’’న్తి. రాగదోసమోహమానదిట్ఠివసేన రాగఖిలాదీని పఞ్చఖిలాని. విభజన్తన్తి విభజనవసేన కథేన్తం. విభజిత్వాతి ఞాణేన వివేచేత్వా.

అమతే అక్ఖాతేతి అమతావహే ధమ్మే దేసితే. ధమ్మస్స పస్సితారో సచ్చసమ్పటివేధేన. అసంహీరా దిట్ఠివాతేహి.

అతివిజ్ఝిత్వాతి పటివిజ్ఝిత్వా. అతిక్కమభూతన్తి అతిక్కమనట్ఠేన భూతం. దసద్ధానన్తి దసన్నం ఉపడ్ఢానం. తేనాహ ‘‘పఞ్చన్న’’న్తి. జానన్తేనాతి ధమ్మస్స సుదుల్లభతం జానన్తేన.

పరోసహస్ససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. కోణ్డఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా

౨౧౭. ఏవంగహితనామోతి ‘‘అఞ్ఞాసి వత, భో, కోణ్డఞ్ఞో’’తి సత్థు వచనం నిస్సాయ భిక్ఖూహి అఞ్ఞేహి కోణ్డఞ్ఞనామకేహి విసేసనత్థం ఏవంగహితనామో. ద్వాదసన్నం సంవచ్ఛరానం వసేన చిరస్సం. ఛద్దన్తభవనేతి ఛద్దన్తనాగరాజభవనట్ఠానే. పఞ్ఞవా మహాసావకో రత్తఞ్ఞుతాయ. ‘‘దససహస్సచక్కవాళే దేవమనుస్సానన్తి దససహస్సచక్కవాళే దేవానం, ఇమస్మిం చక్కవాళే దేవమనుస్సానఞ్చాతి ఏవం దససహస్సచక్కవాళే దేవమనుస్సాన’’న్తి వదన్తి. అగ్గన్తిఆదితో. తత్థాతి మన్దాకినితీరే.

వస్సగ్గేనాతి వస్సపటిపాటియా. తన్తి అఞ్ఞాసికోణ్డఞ్ఞత్థేరం. మహాబ్రహ్మానం వియ లోకియమనుస్సా హరాయన్తి. పామోక్ఖభూతో ఆయస్మా థేరో అన్తరన్తరా తత్థ తత్థ జనపదే వసిత్వా తదనుక్కమేన మన్దాకినితీరం ఉపగతో, తస్మా వుత్తం – ‘‘ఇచ్ఛామహం, భన్తే, జనపదే వసితు’’న్తి.

ఆనుభావసమ్పన్నా దిబ్బాయుకా తే హత్థినాగాతి వుత్తం ‘‘పుబ్బే పచ్చేకబుద్ధానం పారిచరియాయ కతపరిచయా’’తి. థేరస్స సఞ్చరణట్ఠానే ఆవరణసాఖా హరిత్వా అపనేత్వా. ముఖోదకఞ్చేవ దన్తకట్ఠఞ్చ ఠపేతీతి సళలదేవదారుకట్ఠాదీని అఞ్ఞమఞ్ఞం ఘంసిత్వా అగ్గిం నిబ్బత్తేత్వా జాలేత్వా తత్థ పాసాణఖణ్డాని తాపేత్వా తాని దణ్డకేహి వట్టేత్వా తళాకాసు ఉదకసోణ్డీసు ఖిపిత్వా ఉదకస్స తత్తభావం ఞత్వా నాగలతాదన్తకట్ఠం ఉపనేన్తో ముఖోదకఞ్చ ఠపేతి. వత్తం కరోతీతి అన్తోకుటియా బహి చ పముఖేపి అఙ్గణేపి సాఖాభఙ్గేహి సమ్మజ్జన్తో వక్ఖమాననయేన ఆహారం ఉపనేన్తో వత్తం కరోతి.

పతిట్ఠప్పమాణేతి కటిప్పమాణే, అయమేవ వా పాఠో తావ మహన్తమేవాతి యావ మహన్తం సేతపదుమవనం, తావ మహన్తమేవ. ఏసేవ నయో రత్తకుముదవనాదీసు. ఖాదన్తా మనుస్సా. పక్కపయోఘనికా వియాతి సుపక్కపయోఘనం వియ. ఘనభావేన పన పక్ఖిత్తఖుద్దమధు వియ హోతి. తేనాహ ‘‘ఏతం పోక్ఖరమధు నామా’’తి. ముళాలన్తి సేతపదుమానం మూలం. భిసన్తి తేసంయేవ కన్దం. ఏకస్మిం పబ్బేతి ఏకేకస్మిం పబ్బన్తరే. పాదఘటకన్తి దోణస్స చతుభాగో సణ్ఠానతో ఖుద్దకో, తస్మా పాదఘటకప్పమాణన్తి తుమ్బమత్తం. సోణ్డిఆవాటేతి ఖుద్దకసోణ్డియో చేవ ఖుద్దకఆవాటే చ.

ఏతం భోజనన్తి యథావుత్తం నిరుదకపాయసభోజనం. కేచి సఞ్జానన్తి యే థేరా వుడ్ఢతరా. కేచి న సఞ్జానన్తి యే నవా అచిరపబ్బజితా.

బుద్ధానుబుద్ధోతి బుద్ధస్స అనుబుద్ధో. బాళ్హవీరియోతి చతున్నం సమ్మప్పధానానం వసేన చిరనిచితవీరియో. తిణ్ణం వివేకానన్తి కాయచిత్తఉపధివివేకానం లాభీతి యోజనా. చతస్సో వదతి వఙ్గీసత్థేరో సయంపటిభానం, న సేసాభిఞ్ఞానం అభావతోతి ఆహ ‘‘ఇతరా’’తిఆది. పరిసా సన్నిసీది నిస్సద్దభావేన తుణ్హీ అహోసీతి అత్థో. అనుజానాపేసీతి పఠమం అత్తనా ఞాతం ఉపట్ఠితం అత్తనో పరినిబ్బానకాలం అను పచ్ఛా సత్థారం జానాపేసీతి ఏవం ఏత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో.

తన్తి ఆసాళ్హిపుణ్ణమాయ ఇసిపతనే యం దస్సనం, యం వా దుక్కరచరియాయం తుమ్హాకం ఉపట్ఠానం ఆదితో దస్సనం, తం, భన్తే, పఠమదస్సనం. ఓనతవినతాతి హేట్ఠా ఉపరి చ ఓనతా వినతా. కమ్పేత్వాతి థోకం చాలేత్వా దస్సనత్థం ఏకనిన్నాదో తేసం హత్థినాగానఞ్చేవ నాగయక్ఖకుమ్భణ్డానం దేవతానఞ్చ సద్దేన. బ్రహ్మానో దేవానం అదంసూతి సమ్బన్ధో.

సజ్ఝాయమకంసు పసాదనీయేసు పసాదవసేన సన్నిపతితపరిసాయ పసాదజననత్థం భగవతి నిక్ఖమిత్వాతి భగవతి గన్ధకుటితో నిక్ఖమిత్వా. ధరతియేవాతి అదుట్ఠతం పత్వా తిట్ఠతేవ.

కోణ్డఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. మోగ్గల్లానసుత్తవణ్ణనా

౨౧౮. పచ్చవేక్ఖతీతి తేసం అరియానం చిత్తం అత్తనో ఞాణచక్ఖునా పతి అవేక్ఖతి పచ్చవేక్ఖతి. పబ్బతస్సాతి ఇసిగిలిపబ్బతస్స. దుక్ఖపారం గతన్తి వట్టదుక్ఖస్స పారం పరియన్తం గతం. సబ్బగుణసమ్పన్నన్తి సబ్బేహి బుద్ధగుణేహి చ సావకగుణేహి చ పరిపుణ్ణం. అనేకాకారసమ్పన్నన్తి రూపఘోసలూఖధమ్మప్పమాణికానం సత్తానం తేహి తేహి ఆకారేహి సబ్బేసఞ్చ అనేకేహి అనన్తాపరిమేయ్యేహి పసీదితబ్బాకారేహి సమన్నాగతం. తే పన ఆకారా యస్మా అనఞ్ఞసాధారణా బుద్ధగుణా ఏవ, తస్మా ఆహ ‘‘అనేకేహి గుణేహి సమన్నాగత’’న్తి.

మోగ్గల్లానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౧. గగ్గరాసుత్తవణ్ణనా

౨౧౯. తేతి తే దేవమనుస్సే. ‘‘సరీరవణ్ణేనాతి సరీరే ఛవివణ్ణేనా’’తి వదన్తి. సరీరవణ్ణేనాతి వా ధమ్మరూపకాయగుణేన. ‘‘యససా’’తిపి పాఠో, సో ఏవత్థో. విగతమలోతి అబ్భామహికాదీహి విగతూపక్కిలేసో. భాణు వుచ్చతి పభా, సాతిసయో భాణు ఏతస్స అత్థీతి భాణుమా. సూరియోతి ఆహ ‘‘ఆదిచ్చో వియా’’తి.

గగ్గరాసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౨. వఙ్గీససుత్తవణ్ణనా

౨౨౦. సో కిర విచరతీతి సమ్బన్ధో. ‘‘యథాయం దీపో జమ్బుదీపోతి జమ్బునా పఞ్ఞాతో, ఏవాహమ్పి తేన జమ్బునా పఞ్ఞాయిస్స’’న్తి జమ్బుసాఖం పరిహరిత్వా. వాదం కత్వాతి ‘‘ఇమస్మిం వాదే సచే తే పరాజయో హోతి, త్వం మే దాసో హోహి. సచే మే పరాజయో, అహం తే భరియా’’తి ఏవం కతికం కత్వా. వాదే జయపరాజయానుభావేనాతి తథాపవత్తితే వాదే పరిబ్బాజకస్స జయానుభావేన చేవ అత్తనో పరాజయేన చ. వయం ఆగమ్మాతి సిప్పుగ్గహణవయం ఆగమ్మ. విజ్జన్తి మన్తం.

నిబ్బత్తగతివిభావనవసేన ఛవసీసభావం దూసేతి వినాసేతీతి ఛవదూసకం సిప్పం, తథాపవత్తం మన్తపదం. అత్తనో ఆనుభావేనాతి నిరయే నిబ్బత్తసత్తస్స సీసం యత్థ కత్థచి ఠితం బుద్ధానుభావేన ఆనేత్వా దస్సేత్వా. ఖీణాసవస్స సీసన్తి పరమప్పిచ్ఛతాయ కఞ్చిపి అజానాపేత్వా అరఞ్ఞం పవిసిత్వా పరినిబ్బుతస్స ఖీణాసవస్స ఛడ్డితం సీసకటాహం. దస్సేసీతి అత్తనో ఆనుభావేన ఆనేత్వా దస్సేసి.

‘‘తుమ్హే, భో గోతమ, జానాథా’’తి కామం వఙ్గీసో నిబ్బత్తట్ఠానం సన్ధాయ పుచ్ఛతి, భగవా పన అనుపాదిసేసనిబ్బానం సన్ధాయ ‘‘ఆమ, వఙ్గీస…పే… గతిం జానామీ’’తి ఆహ. వుత్తఞ్హేతం ‘‘నిబ్బానం అరహతో గతీ’’తి. వఙ్గీసో సయం మన్తబలేన గతిపరియాపన్నస్స గతిం జానన్తో భగవన్తమ్పి ‘‘అయమ్పి తథా’’తి మఞ్ఞమానో ‘‘మన్తేన జానాసి, భో గోతమా’’తి ఆహ. భగవా అత్తనో బుద్ధఞాణమేవ మన్తం కత్వా దీపేన్తో ‘‘ఆమ, వఙ్గీస, ఏకేన మన్తేనేవ జానామీ’’తి ఆహ. ముధా ఏవ దాతబ్బన్తి అమూలికో. అనన్తరహితాయ భూమియా సయనం థణ్డిలసేయ్యా. ఆది-సద్దేన సాయతతియం ఉదకోరోహణభూమిహరణాదిం సఙ్గణ్హాతి. సో తం…పే… అరహత్తం పాపుణీతి ఇమినా వఙ్గీసత్థేరో పబ్బజిత్వా న చిరస్సేవ సుఖాయ పటిపదాయ అరహత్తం పత్తో వియ దిస్సతి, న ఖో పనేతం ఏవం దట్ఠబ్బం, ఆయతిం థేరో పబ్బజిత్వా సమథవిపస్సనాసు కమ్మం ఆరభిత్వాపి దుక్ఖాయ పటిపదాయ తాదిసం కాలం వీతినామేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేనాహ –

‘‘నిక్ఖన్తం వత మం సన్తం, అగారస్మానగారియం;

వితక్కా ఉపధావన్తి, పగబ్భా కణ్హతో ఇమే’’. (సం. ని. ౧.౨౦౯; థేరగా. ౧౨౧౮);

ఆయస్మతో వఙ్గీసస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి, ‘‘కామరాగేన డయ్హామి, చిత్తం మే పరిడయ్హతీ’’తిఆది (థేరగా. ౧౨౩౨).

విముత్తిసుఖన్తి సబ్బసో కిలేసవిముత్తియం నిబ్బానే చ ఉప్పన్నం సమ్పతిఅరహత్తఫలసుఖం పటిసంవేదేన్తోతి యథాపరిచ్ఛిన్నం కాలం పతి సమ్మదేవ వేదేన్తో అనుభవన్తో. కవినా కతం, తతో వా ఆగతం, తస్స వా ఇదన్తి కావేయం, తదేవేత్థ ‘‘కావేయ్య’’న్తి వుత్తం. యే నియామగతద్దసాతి యే భిక్ఖూ అరియా బుద్ధానం సావకా ఫలట్ఠభావేన నియామగతా చేవ మగ్గట్ఠభావేన నియామదసా చ. నియామోతి హి సమ్మత్తనియామో అధిప్పేతో. సుఆగమనన్తి మమ ఇమస్స సత్థునో సన్తికే ఆగమనం ఉపగమనం, ఇమస్మిఞ్చ ధమ్మవినయే ఆగమనం పబ్బజనం ఉపసమ్పదా సున్దరం ఆగమనం. తత్థ కారణమాహ ‘‘తిస్సో విజ్జా’’తిఆది. అవుత్తమ్పి గాథాయ అత్థతో గహితమేవ థేరస్స ఛళభిఞ్ఞభావతో.

వఙ్గీససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సారత్థప్పకాసినియా సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

వఙ్గీససంయుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.