౧౨. వఙ్గీససుత్తవణ్ణనా

౨౨౦. సో కిర విచరతీతి సమ్బన్ధో. ‘‘యథాయం దీపో జమ్బుదీపోతి జమ్బునా పఞ్ఞాతో, ఏవాహమ్పి తేన జమ్బునా పఞ్ఞాయిస్స’’న్తి జమ్బుసాఖం పరిహరిత్వా. వాదం కత్వాతి ‘‘ఇమస్మిం వాదే సచే తే పరాజయో హోతి, త్వం మే దాసో హోహి. సచే మే పరాజయో, అహం తే భరియా’’తి ఏవం కతికం కత్వా. వాదే జయపరాజయానుభావేనాతి తథాపవత్తితే వాదే పరిబ్బాజకస్స జయానుభావేన చేవ అత్తనో పరాజయేన చ. వయం ఆగమ్మాతి సిప్పుగ్గహణవయం ఆగమ్మ. విజ్జన్తి మన్తం.

నిబ్బత్తగతివిభావనవసేన ఛవసీసభావం దూసేతి వినాసేతీతి ఛవదూసకం సిప్పం, తథాపవత్తం మన్తపదం. అత్తనో ఆనుభావేనాతి నిరయే నిబ్బత్తసత్తస్స సీసం యత్థ కత్థచి ఠితం బుద్ధానుభావేన ఆనేత్వా దస్సేత్వా. ఖీణాసవస్స సీసన్తి పరమప్పిచ్ఛతాయ కఞ్చిపి అజానాపేత్వా అరఞ్ఞం పవిసిత్వా పరినిబ్బుతస్స ఖీణాసవస్స ఛడ్డితం సీసకటాహం. దస్సేసీతి అత్తనో ఆనుభావేన ఆనేత్వా దస్సేసి.

‘‘తుమ్హే, భో గోతమ, జానాథా’’తి కామం వఙ్గీసో నిబ్బత్తట్ఠానం సన్ధాయ పుచ్ఛతి, భగవా పన అనుపాదిసేసనిబ్బానం సన్ధాయ ‘‘ఆమ, వఙ్గీస…పే… గతిం జానామీ’’తి ఆహ. వుత్తఞ్హేతం ‘‘నిబ్బానం అరహతో గతీ’’తి. వఙ్గీసో సయం మన్తబలేన గతిపరియాపన్నస్స గతిం జానన్తో భగవన్తమ్పి ‘‘అయమ్పి తథా’’తి మఞ్ఞమానో ‘‘మన్తేన జానాసి, భో గోతమా’’తి ఆహ. భగవా అత్తనో బుద్ధఞాణమేవ మన్తం కత్వా దీపేన్తో ‘‘ఆమ, వఙ్గీస, ఏకేన మన్తేనేవ జానామీ’’తి ఆహ. ముధా ఏవ దాతబ్బన్తి అమూలికో. అనన్తరహితాయ భూమియా సయనం థణ్డిలసేయ్యా. ఆది-సద్దేన సాయతతియం ఉదకోరోహణభూమిహరణాదిం సఙ్గణ్హాతి. సో తం…పే… అరహత్తం పాపుణీతి ఇమినా వఙ్గీసత్థేరో పబ్బజిత్వా న చిరస్సేవ సుఖాయ పటిపదాయ అరహత్తం పత్తో వియ దిస్సతి, న ఖో పనేతం ఏవం దట్ఠబ్బం, ఆయతిం థేరో పబ్బజిత్వా సమథవిపస్సనాసు కమ్మం ఆరభిత్వాపి దుక్ఖాయ పటిపదాయ తాదిసం కాలం వీతినామేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేనాహ –

‘‘నిక్ఖన్తం వత మం సన్తం, అగారస్మానగారియం;

వితక్కా ఉపధావన్తి, పగబ్భా కణ్హతో ఇమే’’. (సం. ని. ౧.౨౦౯; థేరగా. ౧౨౧౮);

ఆయస్మతో వఙ్గీసస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి, ‘‘కామరాగేన డయ్హామి, చిత్తం మే పరిడయ్హతీ’’తిఆది (థేరగా. ౧౨౩౨).

విముత్తిసుఖన్తి సబ్బసో కిలేసవిముత్తియం నిబ్బానే చ ఉప్పన్నం సమ్పతిఅరహత్తఫలసుఖం పటిసంవేదేన్తోతి యథాపరిచ్ఛిన్నం కాలం పతి సమ్మదేవ వేదేన్తో అనుభవన్తో. కవినా కతం, తతో వా ఆగతం, తస్స వా ఇదన్తి కావేయం, తదేవేత్థ ‘‘కావేయ్య’’న్తి వుత్తం. యే నియామగతద్దసాతి యే భిక్ఖూ అరియా బుద్ధానం సావకా ఫలట్ఠభావేన నియామగతా చేవ మగ్గట్ఠభావేన నియామదసా చ. నియామోతి హి సమ్మత్తనియామో అధిప్పేతో. సుఆగమనన్తి మమ ఇమస్స సత్థునో సన్తికే ఆగమనం ఉపగమనం, ఇమస్మిఞ్చ ధమ్మవినయే ఆగమనం పబ్బజనం ఉపసమ్పదా సున్దరం ఆగమనం. తత్థ కారణమాహ ‘‘తిస్సో విజ్జా’’తిఆది. అవుత్తమ్పి గాథాయ అత్థతో గహితమేవ థేరస్స ఛళభిఞ్ఞభావతో.

వఙ్గీససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సారత్థప్పకాసినియా సంయుత్తనికాయ-అట్ఠకథాయ

వఙ్గీససంయుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.