౪. వేపచిత్తిసుత్తవణ్ణనా

౨౫౦. ‘‘మహానుభావతాయ అసురానం చిత్తవేపనేన వేపచిత్తీ’’తి వదన్తి. ఇసీహి పన అభయం యాచితే ‘‘భయమేవ దదామీ’’తి వత్వా తేహి ‘‘అక్ఖయం హోతు తే భయ’’న్తి అభిసపవసేన వుత్తకాలతో పట్ఠాయ వేపనచిత్తతాయ ‘‘వేపచిత్తీ’’తి వుచ్చతి, యం లోకియా ‘‘పులోమో’’తి చ వదన్తి. నిపాతపదానిపి కానిచి అత్థవిసేసజోతకాని హోన్తీతి ఆహ ‘‘నిపాతమత్త’’న్తి హేతుఅత్థాదీనమేత్థ అసమ్భవతో. తన్తి సక్కం దేవానమిన్దం. కణ్ఠే పఞ్చమేహీతి కణ్ఠబన్ధనపఞ్చమేహి, విభత్తిఅలోపేన నిద్దేసో. చిత్తేనేవాతి ‘‘ఇమం బన్ధామి, అయం బజ్ఝతూ’’తి ఉప్పన్నచిత్తేనేవ. బజ్ఝతి బద్ధో హోతి, అయం దేవానుభావో. ముచ్చతీతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. దసహీతి ‘‘చోరోసీ’’తిఆదినా ఇధ వుత్తేహి దసహి. తేనాహ ‘‘ఇమేహీ’’తి. నిబ్బత్తిత్వా చిరకాలతం ఉపాదాయ ఖుంసనవసేన వదతి ‘‘జరసక్కా’’తి. న తం అక్కోసం మనసి కరోతి దీఘరత్తం ఖన్తిసోరచ్చేసు నిరుళ్హఅజ్ఝాసయత్తా. మహాపటిగ్గహణన్తి మహన్తం ఉపసమబ్యఞ్జనం. అస్సాతి వేపచిత్తస్స.

పటిసంయుజేతి పటిసత్తు హుత్వా సంయుద్ధం కరేయ్య. తేనాహ ‘‘పటిప్ఫరేయ్యా’’తి. ఉపసమం…పే… మఞ్ఞే ఉపసమేనేవ పచ్చత్థికస్స నాయకభూతస్స కోధస్స పటిసేధనతో. తాదిసే హి కోధో పటికిరియం అలభన్తో అనుపాదానో వియ జాతవేదో వూపసమ్మతి. యదా-సద్దో హేతుఅత్థో, న కాలత్థోతి ఆహ ‘‘యస్మా తం మఞ్ఞతీ’’తి. తావదేవ ద్వే గావో యుజ్ఝన్తేతి తస్మింయేవ ఖణే ద్వీసు గోణేసు యుజ్ఝన్తేసు.

ఖన్తితో ఉత్తరితరో అఞ్ఞో అత్థో న విజ్జతి అనన్తరేవ అస్స విరోధం అనత్థం పటిబాహిత్వా దిట్ఠధమ్మికస్స చేవ సమ్పరాయికస్స చ సంవిధానతో. తం ఖన్తిం పరమం ఆహు సేట్ఠబలం విరోధపచ్చయం అభిభుయ్య పవత్తనతో. బాలయోగతో బాలో, తస్స బలం బాలబలం, అఞ్ఞాణన్తి ఆహ ‘‘బాలబలం నామ అఞ్ఞాణబల’’న్తి. తం యస్స బలన్తి తం అఞ్ఞాణబలం యస్స పుగ్గలస్స బలం, అబలమేవ తం పఞ్ఞాబలేన విద్ధంసేతబ్బతో. పటివత్తా న విజ్జతీతి ధమ్మట్ఠం పటిప్ఫరిత్వా అభిభవిత్వా పవత్తా నత్థి. పటివచనమత్తం పన కోచి వదేయ్యాపి, తం అకారణన్తి దస్సేన్తో ‘‘పటిప్ఫరిత్వా వా’’తిఆదిమాహ. బాలబలన్తి ‘‘పటిప్ఫరిత్వా’’తి వచనస్స కారణవచనం. తస్సేవ పుగ్గలస్స పటికుజ్ఝనకస్స. నానత్తావితక్కనతో ఉభిన్నం అత్థం. తికిచ్ఛన్తన్తి అనత్థపటిబాహనముఖేన పణ్డితకిచ్చకరణేన పటిసేధేన్తం. ‘‘బాలో అయ’’న్తి ఏవం పఞ్ఞపేతుం హేతుఫలానం అనవబోధతో చతుసచ్చధమ్మే అఛేకాతి.

వేపచిత్తిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.