౮. జేతవనసుత్తవణ్ణనా

౪౮. ఏసితగుణత్తా ఏసియమానగుణత్తా చ ఇసీ, అసేక్ఖా సేక్ఖకల్యాణపుథుజ్జనా చ. ఇసీనం సఙ్ఘో ఇసిసఙ్ఘో. ఇసిసఙ్ఘేన నిసేవితం. తేనాహ ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘనిసేవిత’’న్తి.

తం కారేన్తస్స గన్ధకుటిపాసాదకూటాగారాదివసేన సినిద్ధసన్దచ్ఛాయరుక్ఖలతావసేన భూమిభాగసమ్పత్తియా చ అనఞ్ఞసాధారణం అతిరమణీయం తం జేతవనం చిత్తం తోసేతి, తథా అరియానం నివాసభావేనపీతి ఆహ ‘‘ఏవం పఠమగాథాయ జేతవనస్స వణ్ణం కథేత్వా’’తి. తేనాహ భగవా – ‘‘యత్థ అరహన్తో విహరన్తి, తం భూమిరామణేయ్యక’’న్తి (ధ. ప. ౯౮; థేరగా. ౯౯౧). అపచయగామిచేతనా సత్తానం విసుద్ధిం ఆవహతి కమ్మక్ఖయాయ సంవత్తనతోతి ఆహ ‘‘కమ్మన్తి మగ్గచేతనా’’తి. చతున్నం అరియసచ్చానం విదితకరణట్ఠేన కిలేసానం విజ్ఝనట్ఠేన చ విజ్జా. మగ్గపఞ్ఞా సమ్మాదిట్ఠీతి ఆహ ‘‘విజ్జాతి మగ్గపఞ్ఞా’’తి. సమాధిపక్ఖికా ధమ్మా సమ్మావాయామసతిసమాధయో. యథా హి విజ్జాపి విజ్జాభాగియా, ఏవం సమాధిపి సమాధిపక్ఖికో. సీలం ఏతస్స అత్థీతి సీలన్తి ఆహ ‘‘సీలే పతిట్ఠితస్స జీవితం ఉత్తమ’’న్తి. దిట్ఠిసఙ్కప్పాతి సమ్మాదిట్ఠిసఙ్కప్పా. తత్థ సమ్మాసఙ్కప్పస్స సమ్మాదిట్ఠియా ఉపకారభావేన విజ్జాభావో వుత్తో. తథా హి సో పఞ్ఞాక్ఖన్ధసఙ్గహితోతి వుచ్చతి. యథా చ సమ్మాసఙ్కప్పాదయో పఞ్ఞాక్ఖన్ధసఙ్గహితా, ఏవం వాయామసతియో సమాధిక్ఖన్ధసఙ్గహితాతి ఆహ ‘‘వాయామసతిసమాధయో’’తి. ధమ్మోతి హి ఇధ సమాధి అధిప్పేతో ‘‘ఏవంధమ్మా తే భగవన్తో అహేసు’’న్తిఆదీసు (దీ. ని. ౨.౧౩; మ. ని. ౩.౧౯౭; సం. ని. ౫.౩౭౮) వియ. వాచాకమ్మన్తాజీవాతి సమ్మావాచాకమ్మన్తాజీవా. మగ్గపరియాపన్నా ఏవ హేతే సఙ్గహితా. తేనాహ ‘‘ఏతేన అట్ఠఙ్గికమగ్గేనా’’తి.

ఉపాయేన విధినా అరియమగ్గో భావేతబ్బో. తేనాహ ‘‘సమాధిపక్ఖియధమ్మ’’న్తి. సమ్మాసమాధిపక్ఖియం విపస్సనాధమ్మఞ్చేవ మగ్గధమ్మఞ్చ. ‘‘అరియం వో, భిక్ఖవే, సమ్మాసమాధిం దేసేస్సామి సఉపనిసం సపరిక్ఖార’’న్తి (మ. ని. ౩.౧౩౬) హి వచనతో సమ్మాదిట్ఠిఆదయో మగ్గధమ్మా సమ్మాసమాధిపరిక్ఖారా. విచినేయ్యాతి వీమంసేయ్య, భావేయ్యాతి అత్థో. తత్థాతి హేతుమ్హి భుమ్మవచనం. అరియమగ్గహేతుకా హి సత్తానం విసుద్ధి. తేనాహ ‘‘తస్మిం అరియమగ్గే విసుజ్ఝతీ’’తి. పఞ్చక్ఖన్ధధమ్మం విచినేయ్యాతి పచ్చుప్పన్నే పఞ్చక్ఖన్ధే విపస్సేయ్య. తేసు విపస్సియమానేసు విపస్సనాయ ఉక్కంసగతాయ యదగ్గేన దుక్ఖసచ్చం పరిఞ్ఞాపటివేధేన పటివిజ్ఝీయతి, తదగ్గేన సముదయసచ్చం పహానపటివేధేన పటివిజ్ఝీయతి, నిరోధసచ్చం సచ్ఛికిరియాపటివేధేన, మగ్గసచ్చం భావనాపటివేధేన పటివిజ్ఝీయతీతి ఏవం తేసు చతూసు సచ్చేసు విసుజ్ఝతీతి ఇమస్మిం పక్ఖే నిమిత్తత్థే ఏవ భుమ్మం, తేసు సచ్చేసు పటివిజ్ఝియమానేసూతి అత్థో.

అవధారణవచనన్తి వవత్థాపనవచనం, అవధారణన్తి అత్థో. ‘‘సారిపుత్తోవా’’తి చ అవధారణం సావకేసు సారిపుత్తోవ సేయ్యోతి ఇమమత్థం దీపేతి తస్సేవుక్కంసభావతో. కిలేసఉపసమేనాతి ఇమినా మహాథేరస్స తాదిసో కిలేసవూపసమోతి దస్సేతి. తస్స సావకవిసయే పఞ్ఞాయ పారమిప్పత్తి అహోసి. యది ఏవం ‘‘యోపి పారఙ్గతో భిక్ఖు, ఏతావపరమో సియా’’తి ఇదం తేసం బుద్ధానం ఞాణవిసయే పఞ్ఞాపారమిప్పత్తానం వసేనేవ వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. అవధారణమ్పి విముత్తియా నానత్తా తీహి విముత్తీహి పారఙ్గతే సన్ధాయేతం వుత్తం. తేనాహ – ‘‘పారం గతోతి నిబ్బానం గతో’’తిఆది. న థేరేన ఉత్తరితరో నామ అత్థి లబ్భతి, లబ్భతి చే, ఏవమేవ లబ్భేయ్యాతి అధిప్పాయో.

జేతవనసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.