౧. సబ్భిసుత్తవణ్ణనా

౩౧. సతం సాధూనం సరణగమనసీలాదిభేదస్స ధమ్మస్స ఉల్లపనతో, అత్తనో వా పుబ్బేనివాసానుస్సతియా తస్స ధమ్మస్స ఉల్లపనతో కథనతో సతుల్లపా, దేవతా, తాసం కాయో సమూహో, తత్థ భవాతి సతుల్లపకాయికా. తేనాహ ‘‘సతం ధమ్మ’’న్తిఆది. సమాదానవసేన ఉల్లపేత్వా, న వణ్ణనాకథనమత్తేన తత్రాతి తస్మిం తాసం దేవతానం సతుల్లపకాయికభావే. ఇదం వత్థూతి ఇదం కారణం. సముద్దవాణిజాతి సంయత్తికా. ఖిత్తసరవేగేనాతి జియాముత్తసరసదిసవేగేన, సీఘఓఘేనాతి అత్థో. ఉప్పతతీతి ఉప్పాతో. ఉప్పాతే భవం బ్యసనం ఉప్పాతికం. పతిట్ఠాతి హితపతిట్ఠా. పరలోకే హితసుఖావహం అభయకారణం. జఙ్ఘసతన్తి మనుస్ససతం. జఙ్ఘాసీసేన హి మనుస్సే వదతి సహచారిభావతో. అగ్గహేసి పఞ్చసీలాని. ఆసన్నానాసన్నేసు ఆసన్నస్సేవ పఠమం విపచ్చనతో ‘‘ఆసన్నకాలే గహితసీలం నిస్సాయా’’తి వుత్తం. ఘటావసేనాతి సమూహవసేన.

సబ్భీతి సాధూహి. తే హి సపరహితసాధనతో పాసంసతాయ సన్తగుణతాయ చ సన్తోతి వుచ్చతి. తే పన యస్మా పణ్డితలక్ఖణేహి సమన్నాగతా హోన్తి, తస్మా ‘‘పణ్డితేహీ’’తి ఆహ. సమాసేథాతి సంవసేథాతి అయమేత్థ అధిప్పాయోతి ఆహ ‘‘సబ్బఇరియాపథే’’తిఆది. మిత్తసన్థవన్తి మేత్తిసన్ధానం. సత్తానం హితేసితాలక్ఖణా హి మేత్తి, సా చ ఞాణసహితా ఞాణపుబ్బఙ్గమావాతి మిత్తసన్థవో అసంకిలిట్ఠో, ఇతరో సంకిలిట్ఠోతి ఆహ ‘‘న కేనచి సద్ధిం కాతబ్బో’’తి. సద్ధమ్మన్తి దిట్ఠధమ్మికాదిహితావహం సున్దరధమ్మం. సేయ్యోతి హితవడ్ఢనతాది వుత్తన్తి ఆహ ‘‘వడ్ఢీ’’తి.

సతం సాధూనం, పణ్డితానన్తి అయమేత్థ అత్థో. తప్పటియోగవిసయత్తా అఞ్ఞ-సద్దస్స వుత్తం ‘‘అఞ్ఞతో అన్ధబాలతో’’తి. సోకనిమిత్తం సోకకారణం ఉత్తరపదలోపేన ఇధ సోకసద్దేన గహితన్తి ఆహ ‘‘సోకవత్థూన’’న్తిఆది. సోకవత్థూని నామ చోరాదయో అచ్ఛిన్దనాదివసేన పరేసం సోకకరణతో. సోకానుగతా సోకప్పత్తా.

థేరస్సాతి సంకిచ్చత్థేరస్స. అత్తనో భగినియా జేట్ఠత్తా ‘‘తుమ్హే’’తి ఆహ. అయం ‘‘ఇధ చోరా పటిపజ్జింసూ’’తి అమ్హే తిణాయపి న మఞ్ఞతీతి చిన్తేత్వా ఏకచ్చే ‘‘మారేమ న’’న్తి ఆహంసు. కరుణాయ ఏకచ్చే ‘‘విస్సజ్జేమా’’తి ఆహంసు. మన్తేత్వాతి భాసేత్వా.

అహు అహోసి, భూతపుబ్బన్తి అత్థో. అరఞ్ఞస్మిం బ్రహావనేతి తాదిసే బ్రహావనే, మహారఞ్ఞే నివాసీతి అత్థో చేతోతి బ్యాధో. కూటానీతి వాకురాదయో. ఓడ్డేత్వాతి సజ్జేత్వా. ససకన్తి పేలకం ఉబ్బిగ్గాతి భీతతసితా. ఏకరత్తిన్తి ఏకరత్తేనేవ. ధనజానీతి పరిబ్బయవసేన అద్ధికేహి లద్ధబ్బధనతో హాని, ‘‘సమణమ్పి నామ హన్తి, కిం అమ్హేసు లజ్జిస్సతీ’’తి అద్ధికానం అనాగమనతో ఏకదివసం లద్ధబ్బపరిబ్బయమ్పి న లభిస్సన్తీతి అధిప్పాయో.

ఞాతయోపి మాతాపితుభాతుభగినిఆదికే ఞాతకే. తే కిర అధిముత్తస్స భగినియా సన్తికం ఉపగచ్ఛన్తా అన్తరామగ్గే తేన సమాగతా, అధిముత్తో సచ్చవాచం అనురక్ఖన్తో చోరభయం తేసం నారోచేసి. తేన వుత్తం ‘‘తేసమ్పీ’’తిఆది. తం నిస్సాయ పబ్బజితత్తా ‘‘అధిముత్తసామణేరస్స సన్తికే’’తి వుత్తం, న ఉపసమ్పదాచరియో హుత్వా. తేనాహ ‘‘అత్తనో అన్తేవాసికే కత్వా’’తి. సచ్చానురక్ఖణేన అనుత్తరగుణాధిగమేన చ ఞాతిమజ్ఝే విరోచతి.

సాతతన్తి సతతం. స-సద్దస్స హి ఇధ సాభావో యథా ‘‘సారాగో’’తిఆదీసు. సాతభావో వా సాతతన్తి ఆహ ‘‘సుఖం వా’’తి. కారణేనాతి తేన తేన కారణేన. సబ్బాసం తాసం వచనం సుభాసితం, భగవతో పన ఉక్కంసగతం సుభాసితమేవ. స్వాయమత్థో తంతంగాథాపదేనేవ విఞ్ఞాయతీతి తం నీహరిత్వా దస్సేతుం ‘‘న కేవల’’న్తిఆది వుత్తం. తేన సప్పురిసూపసంసేవసద్ధమ్మాభియోగో యథా సత్తానం వడ్ఢియా పఞ్ఞాపటిలాభస్స ఏకన్తికం కారణం, ఏవం సోకపచ్చయే సతి విసోకభావస్స, ఞాతిమజ్ఝే సోభాయ, సుగతిగమనస్స, చిరం సుఖట్ఠానస్స, వట్టదుక్ఖమోచనస్సపి అఞ్ఞాసాధారణం హోతీతి వుత్తమేవాతి దట్ఠబ్బం.

సబ్భిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.