౨. మచ్ఛరిసుత్తవణ్ణనా

౩౨. పమజ్జనాకారేన పవత్తా అనుపలద్ధి పమాదో. తేన ఏకన్తతో సతిరహితా హోన్తీతి వుత్తం ‘‘సతివిప్పవాసలక్ఖణేనా’’తి. దిట్ఠివిచికిచ్ఛాదయో చేత్థ పమాదేనేవ సఙ్గహితా. ఇదాని యథా మచ్ఛరియనిమిత్తఞ్చ పమాదనిమిత్తఞ్చ దానం న దీయతి, తం దస్సేతుం ‘‘ఏకచ్చో హీ’’తిఆది వుత్తం. పరిక్ఖయం గమిస్సతీతి భోగపరిహానిం గమిస్సతి. ఖిడ్డాదీతి ఆది-సద్దేన మణ్డనవిభూసనఛణనక్ఖత్తకిచ్చబ్యసనాదిం సఙ్గణ్హాతి. యసదాయకన్తి కిత్తియసస్స పరివారయసస్స చ దాయకం. సిరీదాయకన్తి సోభగ్గదాయకం. సమ్పత్తిదాయకన్తి కులభోగరూపభోగసమ్పదాహి సమ్పత్తిదాయకం. పుఞ్ఞన్తి వా ఇధ పుఞ్ఞఫలం దట్ఠబ్బం ‘‘ఏవమిదం పుఞ్ఞం పవడ్ఢతీ’’తిఆదీసు (దీ. ని. ౩.౮౦) వియ. అత్థి దానస్స ఫలన్తి ఏత్థ దేయ్యధమ్మస్స అనవట్ఠితతం బహులసాధారణతం, తం పహాయ గమనీయతం, తబ్బిసయాయ పీతియా సావజ్జతం, దానధమ్మస్స అనఞ్ఞసాధారణతం అనుగామికతం, తబ్బిసయాయ పీతియా అనవజ్జతం, లోభాదిపాపధమ్మానం వినోదనం, సేసపుఞ్ఞానం ఉపనిస్సయఞ్చ జానన్తేనాతి వత్తబ్బం.

తంయేవ బాలన్తి యో మచ్ఛరీ, తమేవ. అదానసీలా బాలా. ఏకచ్చో ధనస్స పరిభోగపరిక్ఖయభయేన అత్తనాపి న పరిభుఞ్జతి అతిలోభసేట్ఠి వియాతి ఆహ ‘‘ఇధలోకపరలోకేసూ’’తి.

యస్మా ఏకచ్చో అదానసీలో పురిసో అద్ధికే దిస్వా పస్సన్తోపి న పస్సతి, తేసం కథం సుణన్తోపి న సుణోతి, సయం కిఞ్చి న కథేతి, అదాతుకమ్యతాథమ్భే బద్ధో హోతి, తస్మా తత్థ మతలిఙ్గాని ఉపలబ్భన్తియేవాతి ఆహ ‘‘అదానసీలతాయ మరణేన మతేసూ’’తి. అట్ఠకథాయం పన దానమత్తమేవ గహేత్వా మతేనస్స సమతం దస్సేతుం ‘‘యథా హీ’’తిఆది వుత్తం. దానసీలస్స పన అమతలిఙ్గాని వుత్తవిపరియాయతో వేదితబ్బాని. వజన్తి పుథుత్తే ఏకవచనం, తస్మా వచనవిపల్లాసేన వుత్తన్తి ఆహ ‘‘సహ వజన్తా’’తి. దానసీలాదిధమ్మో పురాతనో, న అజ్జతనోతి సనన్తనో, సో ఏతేసు అత్థీతి సనన్తనా, పణ్డితా, తేసం ధమ్మాతి తేసం వసేనపి ధమ్మో సనన్తనోతి ఆహ ‘‘సనన్తనానం వా పణ్డితానం ఏస ధమ్మో’’తి. అప్పస్మిమ్పి దేయ్యధమ్మే సతి ఏకే దానం దదన్తి, ఏకే న దదన్తి మచ్ఛరిభావా. సహస్సదానసదిసాతి ఏకాపి దక్ఖిణా పరిచ్చాగచేతనాయ ఉళారభావతో సహస్సదానసదిసా హోతి.

దురనుగమనోతి అసమఙ్గినా అనుగన్తుం దుక్కరో. అననుగమనఞ్చస్స ధమ్మస్స అపూరణమేవాతి ఆహ ‘‘దుప్పూరో’’తి. ‘‘ధమ్మం చరే’’తి అయం ధమ్మచరియా గహట్ఠస్స వసేన ఆరద్ధాతి ఆహ ‘‘దసకుసలకమ్మపథధమ్మం చరతీ’’తి. తేనాహ ‘‘దారఞ్చ పోస’’న్తి. సముఞ్జకన్తి కస్సకేహి అత్తనా కాతబ్బం కత్వా విసట్ఠధఞ్ఞకరణతో ఖలే ఉఞ్ఛాచరియవసేన సముఞ్జనిఆదినా ఛడ్డితధఞ్ఞసంహరణం. తేనాహ ‘‘యో అపి…పే… సముఞ్జకం చరతీ’’తి. ఏతేనాతి సతసహస్ససహస్సయాగిగ్గహణేన దసన్నమ్పి భిక్ఖుకోటీనం పిణ్డపాతో దస్సితో హోతి. ‘‘దిన్నో’’తి పదం ఆనేత్వా యోజనా. దసన్నం వా కహాపణకోటీనం పిణ్డపాతోతి దసన్నం కహాపణకోటీనం వినియుఞ్జనవసేన సమ్పాదితపిణ్డపాతో. తయిదం సతసహస్సం సహస్సయాగీనం దానం ఏత్తకం హోతీతి కత్వా వుత్తం. సముఞ్జకం చరన్తోపీతి సముఞ్జకం చరిత్వాపి, సముఞ్జకచరణహేతూతి అత్థో. సేసపదద్వయేపి ఏసేవ నయో. దారం పోసేన్తోపి ధమ్మం చరతి, అప్పకస్మిం దదన్తోపి ధమ్మం చరతీతి యోజనా. తథావిధస్సాతి తాదిసస్స తథాధమ్మచారినో యా ధమ్మచరియా, తస్సా కలమ్పి నగ్ఘన్తి ఏతే సహస్సయాగినో అత్తనో సహస్సయాగితాయ. యం తేన దలిద్దేనాతిఆది తస్సేవత్థస్స వివరణం. సబ్బేసమ్పి తేసన్తి ‘‘సతంసహస్సానం సహస్సయాగిన’’న్తి వుత్తానం తేసం సబ్బేసమ్పి. ఇతరేసన్తి ‘‘తథావిధస్సా’’తి వుత్తపురిసతో అఞ్ఞేసం. దసకోటిసహస్సదానన్తి దసకోటిసఙ్ఖాతం తతో అనేకసహస్సభేదతాయ సహస్సదానం.

‘‘కలం నగ్ఘతీ’’తి ఇదం తేసం దానతో ఇమస్స దానస్స ఉళారతరభావేన విపులతరభావేన విపులతరఫలతాయ వుత్తన్తి ఆహ ‘‘కథం ను ఖో ఏతం మహప్ఫలతరన్తి జాననత్థ’’న్తి. పచ్చయవిసేసేన మహత్తం గతోతి మహగ్గతో, ఉళారోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘విపులస్సేతం వేవచన’’న్తి. సమేనాతి ఞాయేన, ధమ్మేనాతి అత్థో. విసమేతి న సమే మచ్ఛరియలక్ఖణప్పత్తే. ఛేత్వాతి పీళేత్వా. తం పన పీళనం పోథనన్తి దస్సేన్తో ‘‘పోథేత్వా’’తి ఆహ. అస్సుముఖాతి తిన్తఅస్సుముఖసమ్మిస్సా పరం రోదాపేత్వా. మహాదానన్తి యథావుత్తం బహుదేయ్యధమ్మస్స పరిచ్చజనేన మహన్తదానం. ఉప్పత్తియా అపరిసుద్ధతాయాతి అజ్ఝాసయస్స దేయ్యధమ్మగవేసనాయ చ సుద్ధతాయ మలీనత్తా. ఇతరం ధమ్మచరియాయ నిబ్బత్తితదానం. పరిత్తదానన్తి పరిత్తస్స దేయ్యధమ్మస్స వసేన పరిత్తదానం. అత్తనో ఉప్పత్తియా పరిసుద్ధతాయాతి అజ్ఝాసయస్స దేయ్యధమ్మగవేసనాయ చ విసుద్ధతాయ. ఏవన్తిఆదిమాహాతి ‘‘ఏవం సహస్సానం సహస్సయాగిన’’న్తి అవోచ. తత్థ సహస్సానన్తి సతంసహస్సానం. గాథాబన్ధసుఖత్థం సతగ్గహణం న కతం. సేసం వుత్తనయమేవ.

మచ్ఛరిసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.