ఏకుత్తరికనయో
ఏకుత్తరికనయో ఏకకవారవణ్ణనా
౩౨౧. ఏవం ఖన్ధకపుచ్ఛాయ వణ్ణనం కత్వా ఇదాని ఏకుత్తరికనయస్స తం కరోన్తో ఆహ ‘‘ఆపత్తి…పే… నయే’’తి. తత్థ ఏకుత్తరికనయే ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. ‘‘ఛ ఆపత్తిసముట్ఠానానీ’’తి ఇమినా సముట్ఠానాని ఆపత్తిం కరోన్తీతి అత్థేన ఆపత్తికరా నామాతి దస్సేతి. ఏతేసన్తి ఛన్నం ఆపత్తిసముట్ఠానానం. హీతి యస్మా, ఆపజ్జతీతి సమ్బన్ధో. సిక్ఖాపదే చాతి మాతికాసిక్ఖాపదే చ. లహుకా ఆపత్తీతి ఏత్థ అప్పసావజ్జత్తా న లహుకా నామ హోతి, లహుకేన పన వినయకమ్మేనాతి ఆహ ‘‘లహుకేన వినయకమ్మేన విసుజ్ఝనతో’’తి. పఞ్చవిధాతి థుల్లచ్చయాదివసేన పఞ్చపకారా. కేనచీతి లహుకేన వా గరుకేన వా కేనచి ఆకారేన. సంవిజ్జతి గిహిభావతో అవసేసో సమణభావో ఏతిస్సాతి సావసేసా, పటిపక్ఖవసేన అనవసేసా. ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధాతి పారాజికసఙ్ఘాదిసేసవసేన ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధా.
‘‘కరోన్తీ’’తి ఇమినా అన్తరాయికాతి ఏత్థ ణికపచ్చయస్స అత్థం దస్సేతి. అన్తరాయికా ఆపత్తియో సబ్బథా అన్తరాయికా హోన్తీతి ఆహ ‘‘అన్తరాయికం ఆపన్నస్సాపీ’’తిఆది. దేసేత్వా సుద్ధిపత్తస్సాతి సమ్బన్ధో. లోకవజ్జాతి లోకేహి వజ్జేతబ్బా. పణ్ణత్తివజ్జాతి భగవతో పణ్ణత్తియా వజ్జేతబ్బా. యన్తి యం ఆపత్తిం ఆపజ్జతీతి సమ్బన్ధో. కరోన్తోతి కిరియమానతో. ఏత్థ హి మానసద్దస్స అన్తాదేసో. ఇమినా కరణం కిరియన్తి భావత్థం దస్సేతి. ఆపజ్జతీతి పుగ్గలో ఆపజ్జతి. సా ఆపత్తి కిరియతో సముట్ఠితా నామాతి యోజనా. కా ఆపత్తి వియాతి ఆహ ‘‘పారాజికాపత్తి వియా’’తి. ఏసేవ నయో అనన్తరవాక్యేసుపి.
పుబ్బాపత్తీతి ఏత్థ పుబ్బసద్దో పఠమత్థోతి ఆహ ‘‘పఠమం ఆపన్నాపత్తీ’’తి. ‘‘ఆపన్నా’’తి పదేన మజ్ఝేలోపం దస్సేతి. పచ్ఛా ఆపన్నాపత్తీతి వత్తభేదదుక్కటాపత్తి. మూలవిసుద్ధియాతి మూలే కాయచి ఆపత్తియా అమిస్సత్తా విసుద్ధియా ఆపత్తియా. కురున్దియం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. ఇదమ్పీతి కురున్దియం వుత్తవచనమ్పి. పిసద్దేన పురిమం మహాఅట్ఠకథావచనం అపేక్ఖతి. ఏకేన పరియాయేనాతి ఏకేన కారణేన.
యాతి ఆపత్తి, దేసితా హోతీతి సమ్బన్ధో. అయం దేసితా గణనూపికా నామాతి యోజనా. యా దేసితా హోతి, అయం అగణనూపికా నామాతి యోజనా. సఉస్సాహేనేవాతి పునపి ఆపజ్జిస్సామీతి సహ ఉస్సాహేనేవ. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. ‘‘గణనం న ఉపేతీ’’తి ఇమినా గణనం న ఉపగచ్ఛతీతి అగణనూపికాతి వచనత్థం దస్సేతి. అట్ఠమే వత్థుస్మిం పూరణేతి సమ్బన్ధో. ఇదం పాళియం అట్ఠవత్థుకపూరణవసేన భిక్ఖునీనం ఆగతత్తా భిక్ఖునియో సన్ధాయ వుత్తం. భిక్ఖూనమ్పి దుతియపారాజికట్ఠానే లబ్భతియేవ.
థుల్లవజ్జాతి ఏత్థ థుల్లం వజ్జం ఏతిస్సాతి థుల్లవజ్జాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘థుల్లదోసే పఞ్ఞత్తా’’తి. యా చ ధమ్మికస్స పటిస్సవస్స అసచ్చాపనే ఆపత్తి అత్థి, సా చ గిహిపటిసంయుత్తాతి యోజనా. పఞ్చానన్తరియకమ్మాపత్తీతి పఞ్చహి ఆనన్తరియకమ్మేహి ఆపన్నా పారాజికాపత్తి. సుదిన్నత్థేరాదీతి ఆదిసద్దేన ధనియత్థేరాదయో సఙ్గణ్హాతి. ఆదికమ్మికోతి ఆదికమ్మం కరోన్తో, తస్మిం నియుత్తో వా. మక్కటిసమణాదీతి ఆదిసద్దేన వజ్జిపుత్తకాదయో సఙ్గణ్హాతి. యో కదాచి కరహచి ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సో అధిచ్చాపత్తికో నామాతి యోజనా. పరతోపి ఏసేవ నయో.
‘‘చోదేతీ’’తి ఇమినా చోదేతీతి చోదకోతి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘చోదితో’’తి ఇమినా చోదితబ్బోతి చుదితో, సోయేవ చుదితకోతి వచనత్థం దస్సేతి. పఞ్చదససూతి పాతిమోక్ఖట్ఠపనక్ఖన్ధకే వుత్తేసు పఞ్చదసధమ్మేసు. తేనాతి అధమ్మచోదకేన, చోదితోతి సమ్బన్ధో. పాతిమోక్ఖట్ఠపనక్ఖన్ధకే (చూళవ. ౪౦౧) వుత్తే సచ్చే చ అకుప్పే చ అతిట్ఠన్తోపి అధమ్మచుదితకోయేవ నామ, సో పన ధమ్మచోదకేన చోదితేయేవ కుప్పన్తో అధమ్మచుదితకో నామ, అధమ్మచోదకేన చోదితే పన కుప్పన్తోపి అధమ్మచుదితకో నామ న హోతి, తస్మా ఇధ న వుత్తో. ‘‘సమన్నాగతో’’తి ఇమినా నియతా ఏతస్స సన్తీతి నియతోతి వచనత్థం దస్సేతి.
ఆపజ్జితుం భబ్బాతి భబ్బాపత్తికా. కేనచి కమ్మేన అకతోపి అనుక్ఖిత్తకోయేవ నామ, సో పన ఉక్ఖిత్తకోతి సఙ్కాభావతో ఇధ న వుత్తో. అయన్తి తజ్జనీయాదికమ్మకతో భిక్ఖు. హీతి యస్మా, న కోపేతీతి సమ్బన్ధో. లిఙ్గదణ్డకమ్మసంవాసనాసనాహీతి లిఙ్గనాసనేన చ దణ్డకమ్మనాసనేన చ సంవాసనాసనేన చ. యేనాతి భిక్ఖునా. సోతి నానాసంవాసకో. ద్విన్నం నానాసంవాసకానం విసేసో హేట్ఠా (పాచి. అట్ఠ. ౪౨౮) వుత్తోయేవ. ఠపనం జానితబ్బన్తి ఏత్థ కిం ఠపనం నామాతి ఆహ ‘‘పాతిమోక్ఖట్ఠపన’’న్తి.
ఇతి ఏకకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో దుకవారవణ్ణనా
౩౨౨. దుకేసు అచిత్తకా ఆపత్తీతి సమ్బన్ధో. భూతారోచనాపత్తీతి పాచిత్తియాపత్తి. అభూతారోచనాపత్తీతి పారాజికథుల్లచ్చయాపత్తి. పదసోధమ్మాదికాతిఆదిసద్దేన ఉత్తరిఛపఞ్చవాచా సఙ్గహితా. మఞ్చపీఠాదీనన్తిఆదిసద్దేన భిసిఆదయో సఙ్గణ్హాతి. అనాపుచ్ఛాగమనాదీసూతి ఆదిసద్దేన అనుద్ధరిత్వా గమనం సఙ్గణ్హాతి. సపుగ్గలోతి సో అత్తసఙ్ఖాతో పుగ్గలో సపుగ్గలో. పరపుగ్గలోతి పరో పుగ్గలో పరపుగ్గలో. గరుకన్తి సఙ్ఘాదిసేసం. లహుకన్తి పాచిత్తియం. పున గరుకన్తి పారాజికం. పున లహుకన్తి పాచిత్తియమేవ.
అఙ్గులిమత్తమ్పీతి పిసద్దేన కేసగ్గమత్తమ్పీతి అత్థం సమ్పిణ్డేతి. తన్తి మఞ్చపీఠం. గమియో ఆపజ్జతి నామాతి సమ్బన్ధో.
‘‘ఆదియన్తో ఆపజ్జతి నామా’’తిఆదినా అత్థాపత్తి ఆదియన్తో ఆపజ్జతీతి పాళియం ఆదియన్తో హుత్వా ఆపజ్జతి ఆపత్తి అత్థీతి యోజనానయం దస్సేతి. ఏవఞ్హి సతి ‘‘ఆపజ్జతీ’’తి ఆఖ్యాతపదం ‘‘అత్థీ’’తి కిరియన్తరం అపేక్ఖిత్వా కత్తా హోతీతి దట్ఠబ్బం. అథ వా ఆదియన్తో పుగ్గలో యం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సా ఆపత్తి అత్థీతి యోజనా. ఏసేవ నయో అఞ్ఞేసుపి. మూగబ్బతాదీనీతి ఆదిసద్దేన గోవతకుక్కురవతాదీని సఙ్గణ్హాతి. పారివాసికాదయో ఆపజ్జన్తీతి సమ్బన్ధో. తజ్జనీయాదికమ్మకతా వా పుగ్గలాతి యోజనా. అసమాదియన్తా ఆపజ్జన్తీతి అసమాదియన్తా హుత్వా ఆపజ్జన్తి. తేతి పుగ్గలే. కరోన్తో ఆపజ్జతి నామాతి కరోన్తో హుత్వా ఆపజ్జతి నామాతి యోజనా. ఏవం దేన్తో ఆపజ్జతి నామాతిఆదీసుపి.
ఏకరత్తఛారత్తసత్తాహదసాహమాసాతిక్కమేసూతి ‘‘ఏకరత్తమ్పి తిచీవరేన విప్పవసేయ్యా’’తి (పారా. ౪౭౫-౪౭౬) చ ‘‘ఛారత్తపరమం తేన భిక్ఖునా తేన చీవరేన విప్పవసితబ్బ’’న్తి (పారా. ౬౫౩) చ ‘‘సత్తాహపరమం సన్నిధికారకం పరిభుఞ్జితబ్బ’’న్తి (పారా. ౬౨౨-౬౨౩) చ ‘‘దసాహపరమం అతిరేకచీవరం ధారేతబ్బ’’న్తి (పారా. ౪౬౨-౪౬౩) చ ‘‘మాసపరమం నిక్ఖిపితబ్బ’’న్తి (పారా. ౪౯౯-౫౦౦) చ వుత్తకాలాతిక్కమేసు.
ఇమం పన ఆపత్తిం ఆపజ్జతి నామాతి సమ్బన్ధో.
యస్మిం పక్ఖే నిసిన్నోతి యస్మిం పక్ఖే సయం నిసిన్నో. తేసన్తి అత్తనో పక్ఖే నిసిన్నానం, నానాసంవాసకన్తి సమ్బన్ధో. యేసన్తి సకపక్ఖే నిసిన్నానం. కమ్మం కోపేతీతి నానాసంవాసకత్తా కమ్మం కోపేతి. ఇతరేసన్తి పరపక్ఖే నిసిన్నానం. హత్థపాసం అనాగతత్తా కమ్మం కోపేతీతి యోజనా. ‘‘ఏసేవ నయో’’తి వుత్తవచనం విత్థారేన్తో ఆహ ‘‘యేసం హీ’’తిఆది. యేసన్తి సకపక్ఖే వా పరపక్ఖే వా నిసిన్నానం యేసం భిక్ఖూనం. సోతి భిక్ఖు. ఆపజ్జితబ్బతోతి ఆపజ్జితబ్బభావతో. ఇమినా పుగ్గలేన ఛహి సముట్ఠానేహి ఆపజ్జితబ్బాతి ఆపత్తియోతి వచనత్థం దస్సేతి. కమ్మేన వా సలాకగ్గాహేన వాతి ఏత్థ ఉద్దేసో కమ్మే లక్ఖణహారనయేన సఙ్గహం గచ్ఛతి, వోహారానుస్సావనా సలాకగ్గాహేతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఉద్దేసో చేవ…పే… ఏక’’న్తి. పుబ్బభాగాతి సఙ్ఘభేదస్స పుబ్బభాగే పవత్తా. పమాణన్తి సఙ్ఘభేదస్స కారణం.
అద్ధానహీనో నామాతి ఏత్థ అద్ధానసద్దో కాలపరియాయోతి ఆహ ‘‘ఊనవీసతివస్సో’’తి. థేయ్యసంవాసకాదయోతిఆదిసద్దేన తిత్థియపక్కన్తకభిక్ఖునీదూసకపఞ్చానన్తరియా సఙ్గహేతబ్బా. అట్ఠ అభబ్బపుగ్గలా కరణదుక్కటకా నామ హోన్తీతి యోజనా. ఏత్థ కత్తబ్బన్తి కరణం, కమ్మం, దుట్ఠు కత్తబ్బన్తి దుక్కటం, కమ్మమేవ. కరణం దుక్కటమేతస్సాతి కరణదుక్కటకో. విసేసనపరనిపాతో ‘‘అగ్యాహితో’’తిఆదీసు వియ. తదేవత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘దుక్కటకిరియా’’తిఆది. నో చ యాచతీతి ఏత్థ యాచధాతుయా పధానకమ్మం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఉపసమ్పద’’న్తి, ‘‘సఙ్ఘ’’న్తి అపధానకమ్మమానేతబ్బం. తేపిటకోతి తిపిటకం వాచుగ్గతవసేన ధారకో. ఆణాయపీతి పిసద్దో ‘‘మతేనపీ’’తి అత్థం సమ్పిణ్డేతి. యాచన్తస్సేవాతి నిస్సయం ఆచరియం యాచన్తస్సేవ. యం వత్థుం అజ్ఝాచరన్తో ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, తం వత్థు సాతిసారం నామాతి యోజనా.
ఉపఘాతికాతి ఏత్థ ఉపహనన్తీతి ఉపఘాతా, తేయేవ ఉపఘాతికాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఉపఘాతా’’తి. తత్థాతి ద్వీసు ఉపఘాతికేసు. ద్వే వేనయికాతి ఏత్థ వినయేన సిద్ధా వేనయికాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘వినయసిద్ధా’’తి. ‘‘ద్వే అత్థా’’తి ఇమినా ణికసద్దస్స సరూపం దస్సేతి. పఞ్ఞత్తానులోమం నామ దట్ఠబ్బన్తి సమ్బన్ధో. పచ్చయఘాతోతి పచ్చయస్స ఘాతో. ఇమినా సేతుఘాతోతి ఏత్థ సేతుసద్దో పచ్చయవాచకోతి దస్సేతి. చిత్తస్సాపీతి పిసద్దో పగేవ కాయవాచానన్తి దస్సేతి. ఇతిపీతి పిసద్దో దుతియత్థసమ్పిణ్డనో. ‘‘పమాణేనా’’తి ఇమినా మత్తకారితాతి ఏత్థ మత్తసద్దో పమాణత్థోతి దస్సేతి. ‘‘కరణ’’న్తి ఇమినా కారితాతి తద్ధితభావం కితభావేన దస్సేతి సభాగత్తా. కాయద్వారికన్తి కాయద్వారే పవత్తం ఆపత్తిం. ఇమినా ఆపజ్జతీతి పదస్స కమ్మం దస్సేతి. కాయేనేవ వుట్ఠాతీతి కాయసామగ్గియా దానత్తా కాయేనేవ వుట్ఠాతి. సీసమక్ఖనాదీతి ఆదిసద్దేన పాదమక్ఖనాదిం సఙ్గణ్హాతి.
తన్తి భారం. ‘‘నిత్థరితుం వీరియం ఆరభతీ’’తి ఇమినా వహనాకారం దస్సేతి. థేరో సమానోతి యోజనా. నవహనాకారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అనుజానామీ’’తిఆది. ‘‘కుక్కుచ్చాయిత్వా కరోతీ’’తి ఇమినా కుక్కుచ్చసద్దస్స నామధాతుం దస్సేతి. ‘‘దివా చ రత్తో చా’’తి ఇమినా అభిణ్హం ఆసవవడ్ఢనం దస్సేతి. తత్థ తత్థాతి తేసు తేసు విభఙ్గక్ఖన్ధకేసు.
ఇతి దుకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో తికవారవణ్ణనా
౩౨౩. తికేసు భగవతి తిట్ఠన్తే యం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, సా ఆపత్తి అత్థీతి యోజనా. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు పదేసు. విత్థారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘తత్థా’’తిఆది. తత్థ తత్థాతి తికేసు, విత్థారో ఏవం వేదితబ్బోతి యోజనా. లోహితుప్పాదాపత్తీతి అనులోమపారాజికాపత్తి. ‘‘ఆవుసోవాదేనా’’తి ‘‘ఆవుసో’’తి వోహారేన. వోతి తుమ్హేహి.
కాలేతి పురేభత్తకాలే. వికాలేతి పచ్ఛాభత్తకాలే. అవసేసం ఆపత్తిన్తి సమ్బన్ధో. దసవస్సోమ్హీతి అహం దసవస్సో అమ్హి. నవోతి పఞ్చవస్సఅపరిపుణ్ణో. మజ్ఝిమోతి పఞ్చవస్సతో పట్ఠాయ యావ దసవస్సఅపరిపుణ్ణో. కుసలచిత్తో ఆపజ్జతీతి కుసలచిత్తో హుత్వా ఆపజ్జతి. అబ్యాకతచిత్తోతి సుపన్తస్స భవఙ్గచిత్తం సన్ధాయ వుత్తం. యన్తి ఆపత్తిం. సబ్బన్తి ఆపత్తిం, ఆపజ్జతీతి సమ్బన్ధో. దుక్ఖవేదనాసమఙ్గీ హుత్వా ఆపజ్జతీతి యోజనా. యన్తి ఆపత్తిం.
తయో పటిక్ఖేపాతి ఏత్థ పటిక్ఖేపస్స సామికం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘బుద్ధస్స భగవతో’’తి. కిలేససల్లేఖనకపటిపత్తియాతి కిలేసం సల్లిఖతి తనుం కరోతీతి కిలేససల్లేఖనకా, సాయేవ పటిపత్తి కిలేససల్లేఖనకపటిపత్తి, తాయ.
పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో బాలోతి సమ్బన్ధో. పరిసం ఉపట్ఠాపేన్తో పణ్డితో చాతి సమ్బన్ధో. అవసేసం ఆపత్తిన్తి యోజనా. కాళేతి కాళపక్ఖే. జుణ్హేతి జుణ్హపక్ఖే.
కత్తికపుణ్ణమాసియాతి పచ్ఛిమకత్తికపుణ్ణమాసియా. కురున్దియం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. సువుత్తకారణం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘చాతుమాస’’న్తిఆది. హీతి యస్మా, పరియేసన్తో చ నివాసేన్తో చ భిక్ఖూతి యోజనా.
వత్థున్తి మేథునధమ్మాదివత్థుం.
పటిచ్ఛాదేతి ఏతాయాతి పటిచ్ఛాదీతి కరణత్థోపి యుజ్జతి. విత్థారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ద్వారం పిదహిత్వా’’తిఆది. ఏతదేవాతి పరికమ్మమేవ. ఉభయత్థాతి ఉభయేసు జన్తాఘరపటిచ్ఛాదిఉదకపటిచ్ఛాదీసు. సబ్బన్తి అఖిలం పరికమ్మాదిం. నియ్యన్తీతి నిలీయిత్వా యన్తి. ఇమినా వహన్తీతి ఏత్థ వహధాతు గత్యత్థోతి దస్సేతి. అబ్భమహికాధూమరజరాహువిముత్తన్తి అబ్భేన చ మహికాయ చ ధూమేన చ రజేన చ రాహునా చ విముత్తం. తేసూతి అబ్భాదీసు. తథాతి యథా చన్దమణ్డలం విరోచతి, తథా సూరియమణ్డలం.
కరణీయేన హుత్వాతి సమ్బన్ధో.
కప్పేన్తోతి కరోన్తో. ఆగన్తుకో ఆపజ్జతీతి సమ్బన్ధో. అనజ్ఝిట్ఠోతి అనజ్ఝేసితో హుత్వాతి సమ్బన్ధో. తిణవత్థారకసమథే కాయేన వుట్ఠాతి కాయసామగ్గియా దానత్తా.
ఆగాళ్హాయ చేతేయ్యాతి ఆగాళ్హసద్దో దళ్హపరియాయోతి ఆహ ‘‘దళ్హభావాయా’’తి. ఆ భుసో గాహియతే ఆగాళ్హో, గాళ్హో బాళ్హో దళ్హోతి అత్థతో ఏకం. చేతేయ్యాతి పకప్పేయ్య. న పూరయతోతి న పూరయన్తస్స. అలజ్జీ చ హోతి బాలో చ అపకతత్తో చాతి ఏత్థ బాలమత్తఅపకతత్తమత్తేన కమ్మం న కాతబ్బం, ఆపత్తివసేనేవ పన కాతబ్బన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘బాలో’’తిఆది. తత్థ బాలో న జానాతీతి సమ్బన్ధో. అయన్తి బాలో. ఏత్తావతాతి ఏత్తకేన అజాననమత్తేన. బాలభావమూలకం ఆపత్తిన్తి సమ్బన్ధో. ద్వే ఆపత్తిక్ఖన్ధేతి పారాజికసఙ్ఘాదిసేసవసేన ద్వే ఆపత్తిరాసయో. తేసన్తి తిణ్ణం పుగ్గలానం, కాతబ్బన్తి సమ్బన్ధో.
కాయికో దవో నామాతి కాయికో పరిహాసో నామ. ముఖాలమ్బరకరణాదిభేదోతి ముఖేన ఆలమ్బరనామకతూరియకిచ్చస్స కరణాదిభేదో. ద్వీహిపి ద్వారేహీతి కాయవచీవసేన ద్వీహిపి ద్వారేహి. కాయద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమోతి కాయద్వారే పఞ్ఞత్తస్స కాయసంసగ్గాదిసిక్ఖాపదస్స వీతిక్కమో. వచీద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమోతి వచీద్వారే పఞ్ఞత్తస్స దుట్ఠుల్లవాచాదిసిక్ఖాపదస్స వీతిక్కమో. కాయికేన ఉపఘాతికేనాతి ఏత్థ ఉపఘాతికం నామ అసిక్ఖనన్తి ఆహ ‘‘అసిక్ఖనేనా’’తి. కస్మా అసిక్ఖనం ఉపఘాతం నామాతి ఆహ ‘‘యో హీ’’తిఆది. తత్థ యోతి పుగ్గలో. తన్తి కాయద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదం. నన్తి ఏవమేవ. హి యస్మా ఉపఘాతేతీతి సమ్బన్ధో. వేజ్జకమ్మేన సమన్నాగతోతి సమ్బన్ధో. సాసనఉగ్గహణఆరోచనాదినా వాచసికేన మిచ్ఛాజీవేనాతి యోజనా.
‘‘మా భణ్డనం కరీ’’తి ఇమినా ‘‘మా’’తి పటిసేధస్స ‘‘కరీ’’తి పాఠసేసేన సమ్బన్ధితబ్బభావం దస్సేతి. న వోహరితబ్బన్తి ఏత్థ విపుబ్బఅవపుబ్బ-హరధాతు కథనత్థోతి ఆహ ‘‘న కిఞ్చి వత్తబ్బ’’న్తి. హీతి సచ్చం. బీజనగ్గాహాదికేతి ఆదిసద్దేన ధమ్మజ్ఝేసనాదిం సఙ్గణ్హాతి. ఓకాసకమ్మం కారేన్తస్సాతి ఏత్థ ‘‘ఓకాస’’న్తి చ ‘‘ఓకాసకమ్మ’’న్తి చ సదిసన్తి ఆహ ‘‘ఓకాసం కారేన్తస్సా’’తి. న ఆదాతబ్బన్తి న గణ్హితబ్బం. తమేవత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘యత్థ గహేత్వా’’తిఆది.
యన్తి వినయం. సోతి భిక్ఖు. సోతి వినయో. తస్సాతి భిక్ఖుస్స. ఇదన్తి కమ్మం. అఞ్ఞం పుచ్ఛాతి మయా అఞ్ఞం భిక్ఖుం పుచ్ఛాహీతి యోజనా. ఇతీతి ఏవం. సోతి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు. అస్సాతి తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స. న సాకచ్ఛితబ్బోతి న సహ కథేతబ్బో.
‘‘లద్ధి’’న్తి ఇమినా ఇదమప్పహాయాతి ఏత్థ ఇదంసద్దస్స విసయం దస్సేతి. ‘‘అవిజహిత్వా’’తి ఇమినా హాధాతు త్వాపచ్చయోతి దస్సేతి. సుద్ధం బ్రహ్మచారిన్తి ఏత్థ సబ్బథా కిలేససుద్ధో ఖీణాసవోవ గహేతబ్బోతి ఆహ ‘‘ఖీణాసవం భిక్ఖు’’న్తి. ‘‘పాతబ్యభావ’’న్తి ఇమినా పాతబ్యతన్తి ఏత్థ తాపచ్చయో భావత్థే హోతీతి దస్సేతి. ‘‘పటిసేవన’’న్తి ఇమినా పాతబ్యసద్దో యథాకామపరిభుఞ్జనత్థోతి దస్సేతి. గతివిసోధనన్తి దుగ్గతితో సుగతియా విసుజ్ఝనం. ‘‘అకుసలాని చేవ మూలాని చా’’తి ఇమినా అకుసలసద్దస్స చ మూలసద్దస్స చ తుల్యాధికరణభావం దస్సేతి. తస్మా అకుసలసఙ్ఖాతాని మూలాని అకుసలమూలానీతి తుల్యాధికరణసమాసో కాతబ్బో. దుచ్చరితానీతి ఏత్థ దుసద్దస్స దుట్ఠువిరూపత్థభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘దుట్ఠు చరితాని, విరూపాని వా చరితానీ’’తి. విరూపానీతి వికారసభావాని. ‘‘కరణభూతేనా’’తి ఇమినా ‘‘కత్తుభూతేనా’’తి అత్థం పటిక్ఖిపతి. తత్థ తత్థాతి తస్మిం తస్మిం ఖన్ధకే.
ఇతి తికవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో చతుక్కవారవణ్ణనా
౩౨౪. చతుక్కేసు ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. తిణవత్థారకసమథట్ఠానన్తి తిణవత్థారకసమథేన అధికరణవూపసమితట్ఠానం. పరస్స కమ్మవాచాయాతి పరస్స కరణభూతాయ కమ్మవాచాయ. తతోతి చతుక్కతో. పరేసూతి అఞ్ఞేసు చతుక్కేసు ఏవమత్థో వేదితబ్బోతి యోజనా. తమేవాతి కాయద్వారికమేవ. పున తమేవాతి వచీద్వారికమేవ. ఆపజ్జితబ్బాపత్తిఞ్చ సహాగారసేయ్యాపత్తిఞ్చాతి యోజనా. జగ్గన్తోతి జాగరన్తో.
అచిత్తకో ఆపజ్జతి నామాతి ‘‘అచిత్తకో భిక్ఖు ఆపజ్జతి నామా’’తి వా ‘‘అచిత్తకో హుత్వా ఆపజ్జతి నామా’’తి వా యోజనా కాతబ్బా. సభాగన్తి వత్థుసభాగం. తఞ్చాతి అఞ్ఞతరం తఞ్చ ఆపత్తిం. ఇతీతి ఏవం.
కమ్మేనాతి సమనుభాసనకమ్మేన. కమ్మేన వుట్ఠాతీతి కమ్మేన ఏవ వుట్ఠాతి.
సోతి గిహిపరిక్ఖారో, ఆహటో హోతీతి సమ్బన్ధో. అవాపురణన్తి కుఞ్చికం. అన్తోతి భణ్డాగారస్స అన్తో.
సమ్ముఖా వుట్ఠాతీతి సమ్ముఖా ఏవ వుట్ఠాతి.
సయితాయ ఏవ భిక్ఖునియాతి యోజనా. ఇదన్తి సహాగారసేయ్యాపత్తిం, పటిచ్చాతి సమ్బన్ధో. ఏతన్తి ‘‘లిఙ్గపాతుభావేనా’’తి వచనం, వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. ఉభిన్నమ్పీతి భిక్ఖుభిక్ఖునీనమ్పి. లిఙ్గపటిలాభేనాతి ఇత్థిలిఙ్గపటిలాభేన. పఠమన్తి ఆదికప్పకాలే. ‘‘పఠమం ఉప్పన్నవసేనా’’తి ఇమినా పురే ఉప్పన్నం పురిమన్తి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘సేట్ఠభావేనా’’తి ఇమినా పురభావేన సేట్ఠభావేన ఉప్పన్నం పురిమన్తి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘పురిసలిఙ్గ’’న్తి ఇమినా ఇమపచ్చయస్స సరూపం దస్సేతి. పురిసకుత్తపురిసాకారాదీతి ఆదిసద్దేన పురిసనిమిత్తాదయో సఙ్గణ్హాతి. యాని ఛచత్తాలీస సిక్ఖాపదానీతి యోజనా. ఇమినా వుత్తనయానుసారేన దుతియచతుక్కేపి అత్థో వేదితబ్బో. తేహీతి తింసాధికేహి సతసిక్ఖాపదేహి.
మహాపదేసాతి వినయే (మహావ. ౩౦౫) ఆగతా మహాపదేసా. కస్మా మహాపదేసా ‘‘సాముక్కంసా’’తి వుచ్చన్తీతి ఆహ ‘‘తే హీ’’తిఆది. తత్థ తేతి చత్తారో మహాపదేసా, వుచ్చన్తీతి సమ్బన్ధో. ‘‘సయ’’న్తి ఇమినా సాముక్కంసాతి ఏత్థ సంసద్దస్స సయమత్థం దస్సేతి. ‘‘ఉక్ఖిపిత్వా’’తి ఇమినా ఉక్కంససద్దో ఉక్ఖిపనత్థోతి దస్సేతి. ‘‘ఠపితత్తా’’తి ఇమినా సయం ఉక్కంసిత్వా ఠపితా సాముక్కంసాతి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘అజ్ఝోహరణీయపరిభోగా’’తి ఇమినా బాహిరపరిభోగం నివత్తేతి. ఉదకం పనాతి కేనచి అసంసగ్గం పసన్నోదకం పన. కాలేతి సప్పదట్ఠకాలే. ‘‘పఞ్చ వా దస వా సీలానీ’’తి ఇమినా పఞ్చ వా దస వా సీలాని ఉపాసకసీలన్తి దస్సేతి.
తత్థ చాతి విహారే చ. ఉభోపీతి ఆగన్తుకావాసికవసేన ఉభోపి. అసాధారణన్తి ద్వీహి అసాధారణం. ఆపత్తిన్తి భిక్ఖునీహియేవ సాధారణం ఆపత్తిం. గమియచతుక్కేపీతి పిసద్దో ఆగన్తుకచతుక్కం అపేక్ఖతి. వత్థునానత్తతావాతి మేథునాదివత్థునానత్తతా ఏవ. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. సాతి ఆపత్తి. తథాతి యథా కాయసంసగ్గే, తథా లసుణఖాదనేతి యోజనా. ఏత్థాతి వత్థునానత్తతాదిచతుక్కే. చత్తారి పారాజికానీతి భిక్ఖుపాతిమోక్ఖే ఆగతాని. విసుం ఆపజ్జన్తేసుపి ఏసేవ నయోతి సమ్బన్ధో.
పురిమచతుక్కేతి వత్థునానత్తతాదిచతుక్కే. యో పఠమో పఞ్హోతి యోజనా. ఇధాతి వత్థుసభాగతాదిచతుక్కే. యో చాతి యో చ పఞ్హో. తత్థాతి వత్థునానత్తతాదిచతుక్కే. తతియచతుత్థేసు పఞ్హేసూతి సమ్బన్ధో.
‘‘సద్ధివిహారికస్సా’’తి పదం ‘‘కత్తబ్బ’’ఇతి పదే సమ్పదానం.
గరుకన్తి పారాజికం. లహుకన్తి థుల్లచ్చయం వా దుక్కటం వా.
అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనం పటిపాటియా నిసీదితబ్బతో వుత్తం ‘‘నవమభిక్ఖునితో’’తి. పచ్చుట్ఠానారహాతి పటిముఖం ఉపట్ఠాతుం అరహా. అవిసేసేన చాతి ‘‘భిక్ఖూ’’తి వా ‘‘భిక్ఖునీ’’తి వా విసేస, మకత్వా సామఞ్ఞేన చ. ‘‘ఆసనారహచతుక్కస్సా’’తి పదం ‘‘పఠమపద’’న్తి పదే అవయవిసమ్బన్ధో.
అసాధారణన్తి భిక్ఖూహి అసాధారణం. వికాలే కప్పతీతి తదహువికాలే కప్పతి. కాలాతీతన్తి కాలయామసత్తహాతీతం. యావకాలికాదిత్తయఞ్చ అకప్పియమంసఞ్చ ఉగ్గహితకఞ్చ అపటిగ్గహితకఞ్చాతి యోజనా.
గుణఙ్గుణూపాహనఞ్చ ధువన్హానఞ్చ చమ్మత్థరణఞ్చ గుణఙ్గుణూపాహనధువన్హానచమ్మత్థరణాని. ఇమాని చత్తారీతి పఞ్చవగ్గేన గణేన ఉపసమ్పదదానాదీని. ఇధాతి పచ్చన్తిమేసు జనపదేసు. ఇధాతి మజ్ఝిమేసు. ఇదన్తి చతుబ్బిధం వత్థు. దీపేతుమ్పీతి దీపనమ్పి. తుంపచ్చయో హి కత్వత్థజోతకో. ఏసేవ నయో దీపేతుం పనాతి ఏత్థాపి. సేసం అనుఞ్ఞాతకన్తి సమ్బన్ధో. ఉభయత్థపీతి పచ్చన్తిమమజ్ఝిమవసేన ఉభయత్థాపి.
ఛన్దపారిసుద్ధిఅక్ఖానం ఏకం కత్వా ‘‘చత్తారో’’తి వుత్తం. చత్తారో పుబ్బకిచ్చాతి లిఙ్గవిపల్లాసో, ‘‘చత్తారి పుబ్బకిచ్చానీ’’తి హి అత్థో. ఏవం వుత్తాని ఇమాని చత్తారీతి సమ్బన్ధో. ఏవం ఆగతా సమ్ముతియోతి సమ్బన్ధో. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు చతుక్కేసు.
ఇతి చతుక్కవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో పఞ్చకవారవణ్ణనా
౩౨౫. పఞ్చకేసు ‘‘పఞ్చ పుగ్గలా నియతా’’తి ఏతం ఆనన్తరియానమేవ గహణన్తి యోజనా. పఞ్చ ఛేదన కా ఆపత్తియో నామ వేదితబ్బాతి సమ్బన్ధో. యా వికప్పనా వుత్తాతి యోజనా. ఉస్సఙ్కితోతి ఉట్ఠహిత్వా సఙ్కితో. పరిసఙ్కితోతి పునప్పునం సఙ్కితో. అకుప్పో అరహత్తఫలసఙ్ఖాతో ధమ్మో ఇమస్సాతి అకుప్పధమ్మో, ఖీణాసవో. ఖీణాసవో సమానోపి ఉస్సఙ్కితో చేవ పరిసఙ్కితో చాతి యోజనా. పరిహరితబ్బాతి అపనేతబ్బా. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. ఏతేసూతి అగోచరేసు. థూపచీవరన్తి ఏత్థ థూపం పరిక్ఖిపిత్వా కతం చీవరం థూపచీవరన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘వమ్మిక’’న్తిఆది. వమ్మికో హి థూపయతి ఉద్ధం ఆరోహతీతి థూపోతి వుచ్చతి. న్హానట్ఠానేతి సబ్బేసం న్హానట్ఠానే. తఞ్హి ఉదకేన కాయం అభిసిఞ్చతి ఏత్థాతి అభిసేకన్తి వుచ్చతి. అభిసేకే ఛడ్డితం ఆభిసేకికం, చీవరం. తేన వుత్తం ‘‘ఛడ్డితచీవర’’న్తి. భతపటియాభతన్తి ఏత్థ భరధాతుయా పోసనత్థం పటిక్ఖిపిత్వా ధారణత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సుసానం నేత్వా పున ఆనీతక’’న్తి. తత్థ ‘‘సుసాన’’న్తి ఇమినా కమ్మం దస్సేతి, ‘‘పునా’’తి ఇమినా పటిసద్దస్స అత్థం దస్సేతి. ఇమేహి పదేహి సుసానం భతం హుత్వా గేహం పటిఆభరితబ్బన్తి భతపటియాభతన్తి వచనత్థం దస్సేతి, యకారో పదసన్ధికరో. పాళియం, అట్ఠకథాయఞ్చ పోత్థకేసు ‘‘గతపటియాగత’’న్తి కణ్ఠజతతియక్ఖరేన పాఠో అత్థి, సో అసున్దరో.
కాయో పఠమం, వాచా దుతియం, కాయవాచా తతియం, ఇదం సన్ధాయ ‘‘తతియేనా’’తి వుత్తం. తత్థేవాతి అన్తరపేయ్యాలే ఏవ.
అదిన్నన్తి ఏత్థ అకారస్స నకారియభావఞ్చ తపచ్చయస్స కమ్మవాచకభావఞ్చ దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అఞ్ఞేన న దిన్న’’న్తి. తత్థ ‘‘అఞ్ఞేనా’’తి ఇమినా తపచ్చయస్స కమ్మవాచకభావం దస్సేతి, నకారేన అకారస్స కారియం దస్సేతి. కేన కారణేన అవిదితన్తి ఆహ ‘‘పటిగ్గణ్హామీతి చేతనాయ అభావేనా’’తి. అవిదితన్తి అపాకటం. నటసమజ్జాదిదానన్తి నటసమజ్జాదీనం సబ్బేసం దానం. ఉసభవిస్సజ్జనన్తి ఉసభస్స విస్సజ్జనం. ఇదం ఉపలక్ఖణవసేన వుత్తం. సబ్బాసమ్పి పన మనుస్సామనుస్సానం ఇత్థీనం మేథునరతివసేన పురిసానం దానమ్పి గహేతబ్బం. ఇత్థిదానన్తి ఏత్థాపి యాసం కాసఞ్చి ఇత్థీనం యేసం కేసఞ్చి పురిసానం దానం గహేతబ్బం. పటిభానచిత్తకమ్మదానన్తి మేథునసేవనపటిభానచిత్తకమ్మదానం. లోకస్సాతి లోకేన. కథేతుకమ్యతాతి కథేతుకామతా. ‘‘న సుప్పటివినోదయా’’తి ఇమినా దుక్ఖేన పటివినోదేతబ్బాతి దుప్పటివినోదయా, పటివినోదేతుం న సుకరాతి దస్సేతి. ఉపాయేనాతి యుత్తియా.
ఫుస్సదేవత్థేరో అట్ఠాసి కిరాతి సమ్బన్ధో. ఏకంసన్తి భుమ్మత్థే చేతం ఉపయోగవచనం. ఏకస్మిం అంసేతి హి అత్థో. బుద్ధారమ్మణన్తి బుద్ధగుణారమ్మణం. మారోతి దేవపుత్తమారో, గతోతి సమ్బన్ధో. గోమయన్తి గోమీళ్హం. జరగ్గవోతి జరగోణో. తాదిసమేవాతి గోమయవిప్పకిరణసభావమేవ. విప్పకారన్తి విసేసపకారేన కరణం. వఙ్కపాదన్తి కుటిలపాదం. పరికసన్తోతి పరిచ్ఛేదం కత్వా విలేఖన్తో. విగచ్ఛపురిసోతి వికారం, విరూపం వా గతపురిసో. ‘‘విభచ్ఛపురిసో’’తిపి పాఠో, విసేసేన సోభణం భక్ఖపురిసోతి అత్థో. అయమేవ పాఠో అభిధానాదీసు (అభిధానప్పదీపికాయం ౧౦౨ గాథాయం) దిస్సతి. సమన్తాతి కటఅన్ధకారవిహారస్స సమన్తతో. మారో సియా ను ఖోతి యోజనా. న అసక్ఖిం ఇతి ఆహాతి యోజనా. దిట్ఠపుబ్బోతి పుబ్బే దిట్ఠో. మహానుభావోతి దేవిద్ధియా మహానుభావో. ఇఙ్ఘాతి ఉయ్యోజనత్థే నిపాతో, ఉయ్యోజేమీతి అత్థో. అత్తభావన్తి తవ అత్తభావం. తాదిసం రూపన్తి బుద్ధస్స భగవతో అత్తభావసదిసం రూపం. తంసరిక్ఖకన్తి తేన రూపేన సదిసం. పతిరూపమేవ సదిసట్ఠేన పతిరూపకం, న ఏకంససదిసం రూపం కిఞ్చి సదిసరూపన్తి అత్థో. సకత్తభావన్తి సస్స ఏసో సకో, సోయేవ అత్తభావో సకత్తభావో, తం. అయన్తి మారో. కథన్తి కేన కారణేన భగవా న సోభతి ను ఖో, సోభతియేవాతి అత్థో. తదేవ సమత్థేతుం వుత్తం ‘‘సబ్బసో వీతరాగదోసమోహో’’తి. వఞ్చితోమ్హీతి అహం వఞ్చితో అమ్హి. కిం అత్థీతి కిం నామ అత్థి, మమ వఞ్చనచిత్తం నత్థీతి అధిప్పాయో. దహరభిక్ఖు పటిలభతీతిఆదినా సమ్బన్ధితబ్బం.
దహరభిక్ఖు అట్ఠాసీతి సమ్బన్ధో. సఙ్కారఛడ్డనిం పచ్ఛిన్తి సమ్బన్ధో. సఙ్కారం ఛడ్డేతి ఇమాయాతి సఙ్కారఛడ్డనీ. తిస్సదత్తత్థేరో నామ పుచ్ఛీతి సమ్బన్ధో. నావాతోతి పోతతో. పఞ్హాసహస్సన్తి సమథవిపస్సనాకమ్మట్ఠానేసు పుచ్ఛాసహస్సం. పుచ్ఛీతి దహరం పుచ్ఛి. పరిచ్ఛిన్దీతి తస్మిం దివసే కాతబ్బవత్తం నిట్ఠపేసీతి అత్థో. యోనకవిసయతోతి యోనకలోకతో. అట్ఠ కప్పే అనుస్సరీతి చేతియఙ్గణం దిస్వా చిత్తస్స పసీదనతో పుబ్బేనివాసఞాణేన అట్ఠ కప్పే అనుస్సరి.
ఏకో భిక్ఖు గతోతి సమ్బన్ధో. దేవతా పుప్ఫహత్థా అట్ఠంసూతి మనుస్సవేసం గహేత్వా అట్ఠంసు. తేన వుత్తం ‘‘కతరగామవాసికాత్థా’’తి. తుమ్హే కతరస్మిం గామే వసనసీలా అత్థ భవథాతి యోజనా. ఇధేవాతి ఇమస్మింయేవ ఠానే. ఠితామ్హాతి మయం ఠితా అమ్హాతి యోజనా.
అయం కథాతి అయం వక్ఖమానకథా. కిం అమచ్చపుత్తో పాసాదికో ను ఖోతి యోజనా. నేతి అమచ్చపుత్తఅభయత్థేరే. ఞాతకా అగమంసూతి సమ్బన్ధో. థేరమాతాపి పహిణీతి సమ్బన్ధో. పిసద్దేన ఞాతకే అపేక్ఖతి. పహిణాకారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘పుత్తో మే’’తిఆది. అమచ్చపుత్తో ఆరూళ్హోతి సమ్బన్ధో. అభయత్థేరో ఆహాతి సమ్బన్ధో. తేనాతి అమచ్చపుత్తేన. యుగగ్గాహన్తి యుగస్స గాహం. ‘‘మహల్లకత్థేరస్స సమ్మట్ఠట్ఠానే కచవరం ఛడ్డేత్వా’’తి వచనం ఆవి కరోన్తో ఆహ ‘‘అతీతత్తభావే కిరా’’తిఆది. అమచ్చపుత్తో ఛడ్డేసీతి సమ్బన్ధో.
తన్తి సమ్మజ్జనవత్తం. తత్రాతి ‘‘సత్థుసాసనం కతం హోతీ’’తివచనే. ఆయస్మా సారిపుత్తో నిసీది కిరాతి సమ్బన్ధో. భగవా పచ్చాగఞ్ఛీతి సమ్బన్ధో. పాదానీతి పాదస్స అక్కమనట్ఠానాని, పాదచేతియానీతి అత్థో. థేరో నిసీదీతి సమ్బన్ధో. జణ్ణుకేహి పతిట్ఠాయ ‘‘పాదచేతియం వన్దిత్వా’’తి పాఠసేసో అజ్ఝాహరితబ్బో. మే నిసిన్నభావం మే సత్థా అఞ్ఞాసి వతాతి యోజనా. మేసద్దో హి పుబ్బపరాపేక్ఖో. చోదనన్తి దోసారోపనం. కారేస్సామీతి దసబలం కారేస్సామి. భగవా ఆహాతి సమ్బన్ధో. గతోసీతి త్వం గతో అసి, విచరన్తస్స తుయ్హం న పతిరూపన్తి యోజనా. తతోతి చోదనకాలతో.
ఏత్తకో వినిచ్ఛయో ఉపలబ్భతీతి సమ్బన్ధో. భాసపరియన్తన్తి వచనపరిచ్ఛేదం. అయన్తి కథా. ఏత్తకం వచనన్తి సమ్బన్ధో. గయ్హూపగన్తి గహేతబ్బభావం ఉపగమనం, గణ్హితుం ఖమనీయన్తి అత్థో. తానీతి ద్వే మూలాని. పున తానీతి సముదయభూతాని ఛ ఆపత్తిసముట్ఠానాని. వత్థున్తి మేథునాదివత్థుం. ఇతిపీతి పిసద్దో పఠమనయం అపేక్ఖతి. ఏత్థ పఠమనయే మూలేన సముదయస్స పాయతో అభేదో హోతి, పచ్ఛిమనయే పన సబ్బథా భేదో హోతి. తస్మా పచ్ఛిమనయోయేవ యుత్తతరోతి దట్ఠబ్బో. ‘‘వూపసమ్మతీ’’తి ఇమినా ‘‘నిరుజ్ఝతీ’’తి పదస్స సముచ్ఛేదనిరోధం దస్సేతి. వుట్ఠానేనాతి పరివాసాదివినయకమ్మేన.
తేత్తింసమూలానం సరూపం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘వివాదాధికరణస్స ద్వాదస మూలానీ’’తిఆది. ఏకం మూలన్తి సమ్బన్ధో. తానీతి తేత్తింస మూలాని. పరతోతి పరస్మిం. ‘‘అట్ఠారస భేదకరవత్థూనీ’’తిఆదినా అధికరణానం సముట్ఠానం దస్సేతి. చత్తారి సఙ్ఘకిచ్చాని నిస్సాయ ఉప్పజ్జతీతి యోజనా. ఇదన్తి వత్థు. సత్తన్నం నిదానన్తి సత్తన్నం ఆపత్తిక్ఖన్ధానం పఞ్ఞత్తిట్ఠానసఙ్ఖాతం నిదానం. ఏత్థాతి ఠానే. పఞ్ఞత్తిం న జానాతీతి ఏత్థ ‘‘అనుపఞ్ఞత్తిం న జానాతీ’’తి వక్ఖమానత్తా పఠమపఞ్ఞత్తి గహేతబ్బాతి ఆహ ‘‘పఠమపఞ్ఞత్తిం న జానాతీ’’తి. అనుపఞ్ఞత్తీతి ఏత్థ అనుసద్దో నఉపచ్ఛిన్నత్థోతి ఆహ ‘‘పునప్పునం పఞ్ఞత్తిం న జానాతీ’’తి. పచ్ఛాత్థోపి యుజ్జతేవ పఠమపఞ్ఞత్తితో పచ్ఛా పఞ్ఞత్తత్తా. అనుసన్ధివచనపథన్తి ఏత్థ అనుసన్ధీనం వసేన వచనపథన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కథానుసన్ధివినిచ్ఛయానుసన్ధివసేన వత్థు’’న్తి. ఞత్తికిచ్చన్తి ఞత్తియా కిచ్చం. ఇమినా ఞత్తియాతి ఏత్థ సామ్యత్థే సామివచనం. కరధాతుసమ్బన్ధే కరణవచనమ్పి యుజ్జతేవ. కరణన్తి ఏత్థ చ యుపచ్చయస్స కమ్మత్థభావఞ్చ దస్సేతి. న కేవలం ఞత్తికమ్మే ఏవ ఞత్తికిచ్చం న జానాతి, అథ ఖో ఞత్తిదుతియఞత్తిచతుత్థకమ్మేసుపి న జానాతీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఞత్తిదుతియఞత్తిచతుత్థకమ్మేసూ’’తిఆది. పుబ్బే ఠపేతబ్బాతి ఞత్తి నామ కమ్మవాచాయ పుబ్బే ఠపేతబ్బాతి న జానాతి. ఇమినా నపుబ్బకుసలభావం దస్సేతి. ‘‘పచ్ఛా’’తి ఇమినా నఅపరకుసలభావం దస్సేతి. పిసద్దేన పఠమనయం అపేక్ఖతి. ‘‘కాలం న జానాతీ’’తి ఇమినా అకాలఞ్ఞూతి పదస్స విగ్గహవాక్యం దస్సేతి. కాలం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అనజ్ఝిట్ఠో’’తిఆది.
‘‘ధుతఙ్గే ఆనిసంసం అజానిత్వా’’తి ఇమినా మన్దమోమూహానం ఫలం దస్సేతి. పాపిచ్ఛోతి ఏత్థ పాపిచ్ఛో నామ పచ్చయలాభస్స పత్థనాతి ఆహ ‘‘పచ్చయలాభం పత్థయమానో’’తి. కాయవివేకో చ చిత్తవివేకో చ ఉపధివివేకో చ కాయచిత్తఉపధివివేకం, సమాహారద్వన్దో, పుబ్బపదేసు ఉత్తరపదలోపో. ఏతస్సాతి ఆరఞ్ఞికస్స. ఇమినా ఇమాయ అత్థో ఇదమత్థో, సో ఏతస్సత్థీతి ఇదమత్థీతి వచనత్థం దస్సేతి. అప్పిచ్ఛఞ్ఞేవాతిఆదీసు ఏవసద్దానం ఛడ్డేతబ్బత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘న అఞ్ఞం కిఞ్చి లోకామిస’’న్తి.
నవవిధన్తి దివసవసేన తివిధం, తథా కత్తబ్బాకారవసేన, తథా కారకవసేనాతి నవవిధం ఉపోసథం.
కాయదుచ్చరితాది యస్మా న పసాదం సంవత్తేతి, న పసాదాయ వా సంవత్తతి, తస్మా అపాసాదికన్తి వుచ్చతి. తేన వుత్తం ‘‘అపాసాదికన్తి కాయదుచ్చరితాది అకుసల’’న్తి. వేలం అతిక్కమ్మాతి భోజనాదికాలం అతిక్కమిత్వా. ఇమినా అతివేలన్తి ఏత్థ అతిసద్దస్స అతిక్కమనత్థఞ్చ ‘‘అతివేల’’న్తి పదస్స ‘‘విహరతో’’తి పదే కిరియవిసేసనభావఞ్చ దస్సేతి. అప్పం కాలన్తి యోజనా. అవతరణం ఓతారోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఓతరణ’’న్తి. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు పఞ్చకేసు.
ఇతి పఞ్చకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో ఛక్కవారవణ్ణనా
౩౨౬. ఛక్కేసు ఏవమత్థో వేదితబ్బోతి యోజనా. ఇతీతి ఏవం. ఇమా ఛ సామీచియోతి యోజనా. తత్థాతి ఛసు ఆకారేసు. సతిసమ్మోసేనాతి సతియా విప్పవాసేన.
తత్థాతి చుద్దససు పరమేసు. తతోతి ఛక్కతో. ఏకం అపనేత్వాతి యంకిఞ్చి ఏకం అపనేత్వా. సేసేసూతి ఛహి పరమేహి సేసేసు అట్ఠసు పరమేసు. అఞ్ఞానిపి ఛక్కానీతి పఠమఛక్కతో అఞ్ఞానిపి అట్ఠ ఛక్కాని.
ఛ ఆపత్తియోతి తీణి ఛక్కానీతి ‘‘ఛ ఆపత్తియో’’తి వుత్తాని తీణి ఛక్కానీతి యోజనా. వుత్తద్వయం ఏకం కత్వా. న్హానేతి న్హానసిక్ఖాపదే. ఛక్కద్వయన్తి ఆదాయసమాదాయవసేన ఛక్కద్వయం. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు ఛక్కేసు.
ఇతి ఛక్కవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో సత్తకవారవణ్ణనా
౩౨౭. సత్తకేసు ఛసు సామీచీసు పక్ఖిపిత్వాతి సమ్బన్ధో. తత్థేవాతి సమథక్ఖన్ధకే ఏవ.
చమ్పేయ్యకేతి చమ్పేయ్యక్ఖన్ధకే. ‘‘అసద్ధమ్మా’’తి పదస్స భేదనిస్సితతుల్యనిస్సితసమాసం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అసతం ధమ్మా’’తిఆది. తత్థ ‘‘అసతం ధమ్మా’’తి ఇమినా భేదనిస్సితసమాసం దస్సేతి, ‘‘అసన్తో వా ధమ్మా’’తి ఇమినా తుల్యనిస్సితసమాసం దస్సేతి. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు సత్తకేసు. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.
ఇతి సత్తకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో అట్ఠకవారవణ్ణనా
౩౨౮. అట్ఠకేసు అట్ఠానిసంసాదీనం దేసనాకారదేసనట్ఠానాని దస్సేన్తో ఆహ ‘‘న మయ’’న్తిఆది. తత్థ ‘‘న మయం…పే… కరిస్సామా’’తి ఇమినా దేసనాకారం దస్సేతి, ‘‘కోసమ్బకక్ఖన్ధకే’’తి ఇమినా దేసనట్ఠానం దస్సేతి. తమ్పీతి దుతియఅట్ఠకమ్పి.
తేరసకే వుత్తాతి సమ్బన్ధో. కులాని దూసేతీతి ఏత్థ ‘‘దూసేతీ’’తి కిరియాపదస్స కరణం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘పుప్ఫేన వా’’తిఆది. ఇమేహి అట్ఠహి దూసేతీతి యోజనా. ‘‘లాభేనా’’తిఆదినా ‘‘అట్ఠహి అసద్ధమ్మేహీ’’తి ఏత్థ అసద్ధమ్మసరూపం దస్సేతి. సారాగోతి సంరాగో, భుసం రజ్జనన్తి అత్థో. పటివిరోధోతి దోసో. సో హి యస్మా అలాభాదీసు పటివిరుజ్ఝతి, తస్మా పటివిరోధోతి వుచ్చతి. పాళియన్తి వినయపాళియం.
పాణన్తిఆదికా ద్వే గాథాయో ద్వాదసక్ఖరేన బన్ధితా. పఠమగాథాయ తతియపాదే చరియసద్దేన యుత్తత్తా ఏకక్ఖరో అధికో. అయం పనేత్థ యోజనా – పాణం న హనే న ఘాతేయ్య, ఆదిన్నఞ్చ న ఆదియే న గణ్హేయ్య, ముసా వితథవచనం న భాసే న కథేయ్య, మజ్జపో మజ్జపానం న చ సియా, అబ్రహ్మచరియా మేథునా విరమేయ్య, రత్తిం వికాలభోజనం న భుఞ్జేయ్య.
మాలం న ధారే న ధారేయ్య, గన్ధఞ్చ న ఆచరే, సన్థతే మఞ్చే చ ఛమాయఞ్చ సయేథ. ఏతఞ్హి ఉపోసథం అట్ఠఙ్గికం ఉపోసథం ఇతి దుక్ఖన్తగునా బుద్ధేన పకాసితన్తి ఆహు పణ్డితాతి.
సఙ్ఘభేదకేతి సఙ్ఘభేదకక్ఖన్ధకే. తాసంయేవాతి భిక్ఖునీనమేవ. ‘‘ఉపాసికా అట్ఠ వరాని యాచతీ’’తి ఏవం సామఞ్ఞవచనస్సాపి అత్థపకరణాదినా విసేసవిసయో హోతీతి ఆహ ‘‘విసాఖా’’తి. సా హి వివిధా పుత్తనత్తుసఙ్ఖాతా సాఖా ఏతిస్సాత్థీతి విసాఖాతి వుచ్చతి. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు అట్ఠకేసు. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.
ఇతి అట్ఠకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో నవకవారవణ్ణనా
౩౨౯. నవకేసు అచరీతిఆదీనీతి ఆదిసద్దేన ‘‘చరతి, చరిస్సతీ’’తిఆదీని (దీ. ని. ౩.౩౪౦; అట్ఠ. ని. ౯.౨౯-౩౦) సఙ్గణ్హాతి. తం కుతేత్థ లబ్భాతి ఏత్థ తన్తి అనత్థచరణం, కోపకరణం వా. కుతోతి కేన కారణేన. ఏత్థాతి ఏతస్మిం అనత్థచరకపుగ్గలే. లబ్భాతి లద్ధా, సక్కా లద్ధుం న లబ్భా ఏవాతి అత్థో. నవన్నం వా భిక్ఖూనం కారణాతి యోజనా. తణ్హన్తి ద్వీసు ఏసనతణ్హాఏసితతణ్హాసు ఏసనతణ్హం. పటిచ్చాతి ఆరబ్భ. పరియేసనాతి పునప్పునం ఏసనా. లాభోతి రూపాదిఆరమ్మణలాభో. వినిచ్ఛయోతి ఞాణతణ్హాదిట్ఠివితక్కవసేన చతుబ్బిధో వినిచ్ఛయో. చతుబ్బిధో హి ధమ్మో ‘‘ఏత్తకం మయ్హం భవిస్సతీ’’తిఆదినా వినిచ్ఛినతి అనేనాతి వినిచ్ఛయోతి వుచ్చతి. ఛన్దరాగోతి బలవరాగో. అజ్ఝోసానన్తి ‘‘అహం మమ’’న్తి బలవసన్నిట్ఠానం, పరిగ్గహోతి తణ్హాదిట్ఠివసేన పరిచ్ఛిన్దిత్వా గహణం. మచ్ఛరియన్తి పరేసం సాధారణభావస్స అసహనతా. ఆరక్ఖాతి ద్వారపిదహనమఞ్జూసగోపనాదివసేన ఆభుసో రక్ఖనం. ఆరక్ఖాధికరణన్తి ఆరక్ఖకారణా, హేత్వత్థే చేతం పచ్చత్తవచనం. దణ్డాదానాదీసు పరనిసేధనత్థం దణ్డస్స ఆదానం దణ్డాదానం. తథా ఏకతోధారాదినో సత్థస్స ఆదానం సత్థాదానం. కలహోతి కాయకలహోపి వాచాకలహోపి. విగ్గహోతి విరుద్ధవసేన గహణం. వివాదోతి విరుద్ధవసేన వదనం. ‘‘తువం తువ’’న్తి అనాదరవసేన వదనం తువంతువం వాదో, పేసుఞ్ఞవసేన వదనం పేసుఞ్ఞవాదో, ముసావసేన వదనం ముసావాదో, దణ్డాదానఞ్చ సత్థాదానఞ్చ కలహో చ విగ్గహో చ వివాదో చ తువంతువంవాదో చ పేసుఞ్ఞవాదో చ ముసావాదో చ దణ్డాదాన…పే… ముసావాదా. ముసావాదాతి ఏత్థ వాదసద్దో ‘‘తువం తువ’’న్తి చ ‘‘పేసుఞ్ఞ’’న్తి చ ఏత్థాపి యోజేతబ్బో. ‘‘అహం సేయ్యోహమస్మీ’’తి పవత్తమానాదయోతి యోజనా. అధిట్ఠితకాలతో పట్ఠాయ న వికప్పేతబ్బానీతి అధిట్ఠానవికప్పనం ఏకతో న కాతబ్బం, అధిట్ఠితే న వికప్పేతబ్బన్తి అధిప్పాయో. పరిణతం లాభం పరిణామేతీతి సమ్బన్ధో.
ఏతేసంయేవ దానానన్తి ఏతేసంయేవ అధమ్మికానం దానానం. సఙ్ఘస్స నిన్నన్తి సఙ్ఘస్స నతం, నామితం వా లాభన్తి సమ్బన్ధో. సఙ్ఘస్స నమతి, నామియతీతి వా నిన్నం. తేసంయేవాతి తేసంయేవ తిణ్ణం ధమ్మికదానానం. తయో తయో దానపటిగ్గహపరిభోగే సమ్పిణ్డేత్వా నవకో గహేతబ్బో. తత్థేవాతి సమథక్ఖన్ధకే ఏవ. ఓవాదవగ్గస్సాతి భిక్ఖునోవాదవగ్గస్స. తత్థేవాతి ఓవాదవగ్గస్స పఠమసిక్ఖాపదే ఏవ. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు నవకేసు.
ఇతి నవకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో దసకవారవణ్ణనా
౩౩౦. దసకేసు అట్ఠానే వా పనాతి అకారణే వా పన. తత్థాతి నవకేసు. ‘‘నత్థి దిన్నన్తిఆదివసేనా’’తి ఆదిసద్దేన ‘‘నత్థి యిట్ఠం నత్థి హుత’’న్తిఆదయో (ధ. స. ౧౨౨౧; మ. ని. ౯౪.౨౨౫; ౩.౯౧, ౧౧౬; సం. ని. ౩.౨౧౦; అ. ని. ౧౦.౧౭౬) నవ నత్థికా సఙ్గహేతబ్బా. ‘‘సస్సతో లోకోతి ఆదివసేనా’’తిఆదిసద్దేన (దీ. ని. ౧.౩౧; మ. ని. ౧.౨౬౯) ‘‘అసస్సతో లోకో’’తిఆదయో (మ. ని. ౧.౨౬౯) నవ అన్తగ్గాహికే సఙ్గణ్హాతి. విపరీతా సమ్మత్తాతి దసహి మిచ్ఛత్తేహి విపరీతా దస సమ్మత్తా సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాచా సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మాఆజీవో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి సమ్మాఞాణం సమ్మావిముత్తీతి.
దస ఆదీనవా నిద్దిట్ఠాతి సమ్బన్ధో. ఉన్దూరక్ఖాయితన్తి మూసికేన ఖాదితం. ఏత్థ హి ఖేధాతు ఖాదనత్థో హోతి. అగ్గిదడ్ఢన్తి అగ్గినా దడ్ఢం. ఏతేసూతి ఏతేసు దససు పంసుకూలేసు. ఉదకసాటికం వా సంకచ్చికం వాతి భిక్ఖునీనం ఉదకసాటికం వా సంకచ్చికం వా. ఏత్థ వాసద్దో అనియమవికప్పత్థో.
పణ్ణసన్థారో తిణసన్థారేన సఙ్గహితో. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు దసకేసు.
ఇతి దసకవారవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.
ఏకుత్తరికనయో ఏకాదసకవారవణ్ణనా
౩౩౧. ఏకాదసకేసు తిణపాదుకాతి ముఞ్జపబ్బజేహి అవసేసా తిణమయపాదుకా. కట్ఠపాదుకసఙ్గహమేవాతి కట్ఠపాదుకే సఙ్గహం ఏవ. తమ్బలోహమయేన వా దారుమయేన వాతి వాసద్దో అనియమవికప్పత్థో. ‘‘నసి అనిమిత్తా’’తిఆదయో భిక్ఖునిక్ఖన్ధకే (చూళవ. ౪౨౩) నిద్దిట్ఠా. తే సబ్బేతి సబ్బే తే గణ్ఠికవిధా. నగ్గేనాతి అచేలకేన. తే సబ్బేతి సబ్బే తే అవన్దియపుగ్గలా. పుబ్బేతి దసకే. కమ్మవగ్గేతి అవసానే కమ్మవగ్గే.
సో భిక్ఖు యం న నిగచ్ఛేయ్య, ఏతం న నిగతం అట్ఠానం అనవకాసోతి యోజనా. ఏవఞ్హి సతి యంసద్దో కిరియాపరామసనో హోతి, అథ వా యం యేన కారణేన న నిగచ్ఛేయ్య, ఏతం కారణం అట్ఠానన్తి యోజనా. అనధిగతం సమాధిన్తి యోజనా. సద్ధమ్మాస్సాతి సద్ధమ్మా అస్స. అస్స అక్కోసకపరిభాసకస్స భిక్ఖుస్స సద్ధమ్మా న వోదాయన్తి న పరియోదపేన్తీతి అత్థో. రోగాతఙ్కన్తి రోగసఙ్ఖాతం ఆతఙ్కం. నిరయం ఉపపజ్జతీతి నిరయమ్హి ఉపపజ్జతి. ‘‘ఉపపజ్జతీ’’తి ఏత్థ ఉపఇతి కమ్మప్పవచనీయఉపసగ్గేన యుత్తత్తా ‘‘నిరయ’’న్తి ఏత్థ భుమ్మత్థే ఉపయోగవచనం దట్ఠబ్బం. ఏత్థ ఏతస్మిం అఙ్గుత్తరపాళియం (అ. ని. ౧౧.౬).
ఆసేవితాయాతి ఏత్థ ఆత్యూపసగ్గో ఆదికమ్మత్థోతి ఆహ ‘‘ఆదితో పట్ఠాయ సేవితాయా’’తి. ‘‘నిప్ఫాదితాయా’’తిఇమినా భావితాయాతి ఏత్థ భూసద్దో సత్తత్థోతి దస్సేతి, ‘‘వడ్ఢితాయా’’తి ఇమినా వడ్ఢనత్థోతి దస్సేతి. బహులీకతాయాతి ఏత్థ బహులం నామ అత్థతో పునప్పునన్తి ఆహ ‘‘పునప్పునం కతాయా’’తి. సుయుత్తయానసదిసాయాతి సుట్ఠు యుత్తేన యానేన సదిసాయ. ఇమినా యానీకతాయాతి ఏత్థ న యంకిఞ్చి యానం వియ కతం హోతి, అథ ఖో ఇచ్ఛితిచ్ఛితక్ఖణే ఆరోహనీయత్తా సుయుత్తయానం వియ కతం హోతీతి దస్సేతి. యథా కరియమానే పతిట్ఠా హోతీతి యోజనా. వత్థుకతాయాతి ఏత్థ వత్థుసద్దో పతిట్ఠత్థోతి దస్సేతి. వసతి పతిట్ఠహతి ఏత్థాతి వత్థూతి వచనత్థో కాతబ్బో. అనుట్ఠితాయాతి ఏత్థ అనుసద్దో నఉపచ్ఛిన్నత్థో, ఠాధాతు ఉప్పజ్జనత్థోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అను అను పవత్తితాయా’’తి. ‘‘సమన్తతో’’తి ఇమినా పరిచితాయాతి ఏత్థ పరిసద్దో సమన్తత్థోతి దస్సేతి. ‘‘అభివడ్ఢితాయా’’తి ఇమినా చిధాతు వడ్ఢనత్థోతి దస్సేతి. సమారద్ధాయాతి పరిపుణ్ణం ఆరాధితాయ. రాధధాతు హి సాధనత్థో హోతి. ‘‘వసీభావం ఉపనీతాయా’’తి ఇమినా తదత్థం అధిప్పాయేన దస్సేతి. ‘‘న పాపకం సుపినం పస్సతీ’’తి వచనస్స అత్థాపత్తినయం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘భద్రకం పనా’’తిఆది. వుద్ధికారణభూతన్తి వుద్ధియా కారణభూతం సుపినన్తి సమ్బన్ధో. దేవతా రక్ఖన్తీతి ఏత్థ సామఞ్ఞతో వుత్తేపి ఆరక్ఖదేవతాయేవ గహేతబ్బాతి ఆహ ‘‘ఆరక్ఖదేవతా’’తి. ఆరక్ఖదేవతా నామ భుమ్మదేవాదయో. ఖిప్పన్తి భావనపుంసకం. ఇమినా తువటం చిత్తన్తి ఏత్థ తువటసద్దో ఖిప్పపరియాయోతి దస్సేతి. ఉత్తరిమప్పటివిజ్ఝన్తోతి ఏత్థ ‘‘ఉత్తరి’’న్తి పదస్స అవధిపేక్ఖత్తా తస్స అవధి చ ఉత్తరిసద్దస్స ఇధ అరహత్తవాచకభావఞ్చ విధధాతుయా సచ్ఛికరణత్థఞ్చ దస్సేన్తో ఆహ ‘‘మేత్తాఝానతో’’తిఆది. తత్థ ‘‘మేత్తాఝానతో’’తి ఇమినా అవధిం దస్సేతి, ‘‘అరహత్త’’న్తి ఇమినా ‘‘ఉత్తరి’’న్తి పదస్స సరూపత్థం దస్సేతి, ‘‘అసచ్ఛికరోన్తో’’తి ఇమినా విధధాతుయా సచ్ఛికరణత్థం దస్సేతి. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు ఏకాదసకేసు.
ఇతి ఏకాదసకవారవణ్ణనాపరియోసానాయ
ఏకుత్తరికవణ్ణనాయ
యోజనా సమత్తా.