ఖన్ధకపుచ్ఛావారో

పుచ్ఛావిస్సజ్జనావణ్ణనా

౩౨౦. ఉపసమ్పదక్ఖన్ధకన్తి మహాఖన్ధకం. ‘‘నిదానేన చ నిద్దేసేన చ సద్ధి’’న్తి ఇమినా సహ నిదానేనాతి సనిదానం, సహ నిద్దేసేనాతి సనిద్దేసన్తి వచనత్థం దస్సేతి. ఏత్థ నిదానేనాతి సిక్ఖాపదపఞ్ఞత్తిదేససఙ్ఖాతేన నిదానేన. నిద్దేసేనాతి పుగ్గలాదినిద్దేసేన. తత్థాతి ఉపసమ్పదక్ఖన్ధకే. సముక్కట్ఠపదానన్తి ఏత్థ సముక్కట్ఠసద్దో ఉత్తమపరియాయోతి ఆహ ‘‘ఉత్తమానీ’’తి. పదానీతి ‘‘న భిక్ఖవే ఊనవీసతివస్సో పుగ్గలో ఉపసమ్పాదేతబ్బో’’తి (పాచి. ౪౦౨-౪౦౩; మహావ. ౧౨౪) ఆదినా నయేన వుత్తాని పదాని. ఇమేహి పదేహి ‘‘సముక్కట్ఠాని పదాని సముక్కట్ఠపదానీ’’తి వచనత్థం దస్సేతి. ఇతీతి అయమత్థో. కస్మా పనేత్థ ‘‘సముక్కట్ఠపదానం కతి ఆపత్తియో’’తి పదానమేవ సామివసేన నిద్దేసో కతో, నను ఆపత్తియో నామ పుగ్గలానఞ్ఞేవ హోన్తీతి ఆహ ‘‘యేన యేన హీ’’తిఆది. హీతి యస్మా. యేన యేన పదేన పఞ్ఞత్తాతి సమ్బన్ధో. సా సాతి ఆపత్తి. ద్వే ఆపత్తియోతి ఏత్థ ద్విన్నం ఆపత్తీనం సరూపం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘పాచిత్తియం, దుక్కట’’న్తి.

నస్సన్తేతేతి నస్సన్తు ఏతే. వినస్సన్తేతేతి వినస్సన్తు ఏతే భిక్ఖూతి అత్థో. తేహీతి భిక్ఖూహి. వదతోతి వదన్తానం. సేసేసు ఉపోసథకరణేసూతి సమ్బన్ధో. ‘‘దుక్కటాపత్తియేవా’’తి ఇమినా ఏకా ఆపత్తీతి ఏత్థ అత్థపకరణాదివసేన దుక్కటాపత్తియేవాతి దస్సేతి.

పవారణక్ఖన్ధకేపీతి పిసద్దో ఉపోసథక్ఖన్ధకం అపేక్ఖతి.

చమ్మసంయుత్తేపీతి చమ్మేన సంయుత్తం కత్వా దేసితే ఖన్ధకేపి, చమ్మక్ఖన్ధకేపీతి అత్థో. పిసద్దో పవారణక్ఖన్ధకం అపేక్ఖతి. భేసజ్జక్ఖన్ధకేపీతి పిసద్దో చమ్మక్ఖన్ధకం అపేక్ఖతి. సమన్తాతి అఙ్గజాతస్స సమన్తతో.

తత్థాతి కథినక్ఖన్ధకే. చీవరసంయుత్తేతి చీవరక్ఖన్ధకే.

చమ్పేయ్యకేతి చమ్పేయ్యక్ఖన్ధకే. సముచ్చయక్ఖన్ధకేసుపీతి పిసద్దో చమ్పేయ్యక్ఖన్ధకం అపేక్ఖతి.

సమథక్ఖన్ధకే ఇమా ద్వే ఆపత్తియో హోన్తీతి యోజనా. ఏసేవ నయో సేసేసుపి. ఖుద్దకవత్థుకేతి ఖుద్దకవత్థుక్ఖన్ధకే. గరుభణ్డవిస్సజ్జనేతి గరుభణ్డస్స విస్సజ్జనే.

సఙ్ఘభేదేతి సఙ్ఘభేదక్ఖన్ధకే. ‘‘సమాచారం పుచ్ఛిస్సన్తి వుత్తే వత్తక్ఖన్ధకే’’తి ఇమినా సమాచారసద్దేన వత్తక్ఖన్ధకం గహేతబ్బన్తి దస్సేతి. సాతి దుక్కటాపత్తి. ‘‘తథా’’తి పదేన ‘‘ఏకా దుక్కటాపత్తియేవా’’తి పదం అతిదిసతి. ‘‘పాతిమోక్ఖట్ఠపనే’’తి ఇమినా పాళియం ఠపనం పుచ్ఛిస్సన్తి ఏత్థ ‘‘పాతిమోక్ఖ’’న్తిఆదిపదస్స లోపం దస్సేతి. పఞ్చసతికసత్తసతికేసూతి పఞ్చసతికక్ఖన్ధకసత్తసతికక్ఖన్ధకేసు. ఆరోపితోతి ఏత్థ రుపధాతుయా ద్వికమ్మికత్తా, న్యాదిగణత్తా చ ‘‘ధమ్మో’’తి పధానకమ్మమేవ వుత్తం, న ‘‘సఙ్గహ’’న్తి అపధానకమ్మం. తేన వుత్తం ‘‘ధమ్మో సఙ్గహ’’న్తి. తత్థాతి పఞ్చసతికసత్తసతికేసు.

ఇతి ఖన్ధకపుచ్ఛావణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.