చోదనాకణ్డం

అనువిజ్జకకిచ్చవణ్ణనా

౩౬౦-౧. ఇదాని ఆరద్ధన్తి సమ్బన్ధో. ఏకో భిక్ఖు ఏకేన మాతుగామేనాతి యోజనా. సోతి పస్సన్తో భిక్ఖు. తన్తి నిక్ఖమన్తం పవిసన్తం వా భిక్ఖుం. ఇతరోతి చుదితకో. తస్సాతి చోదకస్స. న ఉపేతీతి న ఉపగచ్ఛతి. న పటిజానాతీతి న పటిస్సవం కరోతి. ఏత్థాతి మాతుగామేన నిక్ఖమన్తపవిసన్తట్ఠానే. యన్తి కమ్మం. తేనాతి చోదకేన. తస్సాతి చోదకస్స వచనేనాతి సమ్బన్ధో. ఇతరోతి చుదితకో. అసుద్ధపరిసఙ్కితోతి అసుద్ధాయ అట్ఠానే ఉప్పన్నాయ పరిసఙ్కాయ పరిసఙ్కితో. తదత్థం దస్సేతి ‘‘అమూలకపరిసఙ్కితో’’తి ఇమినా. తస్స పుగ్గలస్సాతి చుదితకస్స పటిఞ్ఞాయాతి సమ్బన్ధో. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు అనువిజ్జకకిచ్చేసు.

ఇతి అనువిజ్జకకిచ్చవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.

చోదకపుచ్ఛావిస్సజ్జనా

౩౬౨-౩. సచ్చే చ అకుప్పే చాతి పధానం సమ్బన్ధట్ఠానం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘పతిట్ఠాతబ్బ’’న్తి. ‘‘య’’న్తిఆదినా సచ్చే పతిట్ఠాతబ్బభావం దస్సేతి. యన్తి కమ్మం. ‘‘న చా’’తిఆదినా అకుప్పే పతిట్ఠాతబ్బభావం దస్సేతి. ఓతిణ్ణఞ్చాతి వినిచ్ఛయం ఓతిణ్ణఞ్చ. ‘‘వచన’’న్తి ఇమినా ఓతిణ్ణానోతిణ్ణసరూపం దస్సేతి. తత్రాతి పురిమవచనాపేక్ఖం. ‘‘ఓతిణ్ణానోతిణ్ణం జానితబ్బ’’న్తి వచనేతి హి అత్థో. చోదకస్స పమాణన్తి ‘‘ధమ్మో’’తి వా ‘‘అధమ్మో’’తి వా ‘‘బాలో’’తి వా ‘‘పణ్డితో’’తి వా చోదకస్స పమాణం. చుదితకస్స పమాణన్తి ధమ్మచుదితకో ను ఖో, నోతి చుదితకస్స పమాణం. అనువిజ్జకస్స పమాణన్తి సక్కా ను ఖో వినిచ్ఛితుం, నోతి అనువిజ్జకస్స పమాణం. అనువిజ్జకో వత్తబ్బోతి సమ్బన్ధో. యేన ధమ్మేనాతిఆదీసు ధమ్మాదీనం సరూపం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ధమ్మోతి భూతం వత్థూ’’తిఆది. ఏతేన ధమ్మేన చ ఏతేన వినయేన చ ఏతేన సత్థుసాసనేన చాతి యోజనా. తస్మా అనువిజ్జకేన వూపసమేతబ్బన్తి సమ్బన్ధో. ఏత్థాతి అనువిజ్జకస్స పటిపజ్జితబ్బట్ఠానే.

అవఞ్ఞన్తి అవజాననం. ఇమేతి థేరా. ‘‘ఖతత్తా’’తి ఇమినా అత్తనావ అత్తా ఖఞ్ఞతీతి ఖతోతి వచనత్థం దస్సేతి. ఉపహనియన్తీతి ఉపహతాని, ఉపహతాని ఇన్ద్రియాని అనేనాతి ఉపహతిన్ద్రియో. ‘‘పఞ్ఞాయ అభావతో’’తి ఇమినా దుమ్మేధోతి ఏత్థ దుసద్దో అభావత్థో, మేధాసద్దో పఞ్ఞాపరియాయోతి దస్సేతి. నత్థి మేధా ఏతస్సాతి దుమ్మేధోతి నిబ్బచనం కాతబ్బం. ఖతో…పే… దుమ్మేధో సో అనువిజ్జకో ఉపగచ్ఛతీతి యోజనా. తస్మాతి యస్మా ఉపగచ్ఛతి, తస్మా వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. తస్సాతి పాఠస్స, గాథాయ వా. విత్థారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘చుదితకచోదకేసు హీ’’తిఆది. ఉభోపేతేతి ఉభోపి ఏతే ఆమిసపుగ్గలనిస్సయే. ధమ్మోతి సాసనధమ్మో. ఇతీతి అయమత్థో.

ఉపకణ్ణకం జప్పతీతి ఏత్థ కణ్ణస్స సమీపం ఉపకణ్ణం, తదేవ ఉపకణ్ణకన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఏవం కథేహీ’’తిఆది. ‘‘కణ్ణమూలే’’తి ఇమినా ఉపకణ్ణకన్తి ఏత్థ ఉపసద్దస్స సమీపత్థం దస్సేతి. మన్తేతీతి కథేతి. ఇమినా జప్పధాతుయా కథనత్థం దస్సేతి. జిమ్హం పేక్ఖతీతి ఏత్థ జిమ్హసద్దో కుటిలవాచకో, కుటిలం నామ అత్థతో ఇధ దోసోతి ఆహ ‘‘దోసమేవా’’తి.

కథానుసన్ధీతి చుదితకఅనువిజ్జకానం కథాయ అనుసన్ధి. వినిచ్ఛయానుసన్ధీతి అనువిజ్జకేన కతస్స ఆపత్తానాపత్తివినిచ్ఛయస్స అనుసన్ధి. సబ్బత్థాతి చోదనాకణ్డే.

ఇతి చోదనాకణ్డవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.