౧. సమ్ముఖావినయకథా

౧౮౬-౭. సమథక్ఖన్ధకే ఏవమత్థో వేదితబ్బోతి యోజనా. ఛ మాతికాపదానీతి వాక్యమ్పి సమాసోపి యుత్తోయేవ. తత్థ సమాసో పన అసమాహారదిగుయేవ. ‘‘నిక్ఖిపిత్వా’’తి పదం ‘‘వుత్తో’’తి పదే పుబ్బకాలకిరియావిసేసనం, తుల్యత్థో వా. విత్థారోతి విభఙ్గో. తత్థాతి విభఙ్గే. సఞ్ఞాపేతీతి ఏత్థ సఞ్ఞం కత్వా జానాపేతీతి అత్థం పటిక్ఖిపన్తో ఆహ ‘‘పరితోసేత్వా జానాపేతీ’’తి. ఇమినా సంపుబ్బో ఞాధాతు పరితోసనత్థం అన్తోకత్వా అవబోధనత్థో హోతీతి దస్సేతి. కారణపతిరూపకానీతి కారణస్స పటిభాగాని. నిజ్ఝాపేతీతి ఏత్థ ఝేధాతు ఓలోకనత్థోతి ఆహ ‘‘ఓలోకేతీ’’తి. యథాతి యేనాకారేన, కరియమానేతి సమ్బన్ధో. సోతి ధమ్మవాదీ. పరతోపి ఏసేవ నయో. ‘‘పునప్పున’’న్తి ఇమినా అనుపేక్ఖతీతి ఏత్థ అనుసద్దో న ఉపచ్ఛిన్నత్థోతి దస్సేతి. పేక్ఖతి అనుపేక్ఖతీతి ఏత్థ ఇక్ఖధాతు ‘‘దస్సేతి అనుదస్సేతీ’’తి ఏత్థ దిసధాతుయా సదిసత్థోతి ఆహ ‘‘దస్సేతి…పే… పరియాయవచనానీ’’తి. తేసఞ్ఞేవాతి ‘‘పేక్ఖతి అనుపేక్ఖతీ’’తి పదానఞ్ఞేవ. పరియాయవచనానీతి వేవచనసద్దా అత్థే పరిబ్యత్తిం అయన్తి గచ్ఛన్తి ఇమేహీతి పరియాయాని, తానియేవ వచనాని పరియాయవచనాని. సోతి అధమ్మవాదీ. మోహేత్వాతి ధమ్మవాదీపుగ్గలాదిం మోహాపేత్వా.

౧౮౮. ధమ్మవాదీ పుగ్గలో దస్సేతీతి సమ్బన్ధో. అమోహేత్వాతి అధమ్మవాదీపుగ్గలాదిం అమోహాపేత్వా, అవిపరీతం జానాపేత్వాతి అత్థో.