౧. సుక్కవిస్సట్ఠికథా

సముచ్చయక్ఖన్ధకే తత్థాతి చతుబ్బిధేసు మానత్తేసు. యం మానత్తం దియ్యతి, ఇదం అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తం నామాతి యోజనా. ఏసేవ నయో అనన్తరవాక్యేసుపి. పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియాతి హేత్వత్థే కరణవచనం, కారణత్థే నిస్సక్కవచనం వా. అద్ధమాసన్తి పన్నరసదివసకాలం. ఓధాయాతి సమూహం కత్వా. ‘‘ఏకతో కత్వా’’తి ఇమినా ‘‘ఓధాయా’’తి పదస్స అత్థం దస్సేతి. తేసూతి చతుబ్బిధేసు మానత్తేసు. ఇదన్తి మానత్తం. అప్పటిచ్ఛన్నాయ…పే… వచనతోతి ఞాపకహేతు. ఏతేన అప్పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా దాతబ్బం మానత్తం అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తన్తి వచనత్థం దస్సేతి. తన్తి అప్పటిచ్ఛన్నమానత్తం. ఇధాతి ఇమిస్సం పాళియం. తతుత్తరీతి తతో తీహిపి ఉత్తరి. నానావత్థూని ఏతాసన్తి నానావత్థుకాయో. తాసన్తి నానావత్థుకానం.

మాళకసీమాయమేవాతి సీమమాళకే ఏవ, సీమఙ్గణే ఏవాతి అత్థో. తత్థేవాతి మాళకసీమాయమేవ.

వేదయామహన్తి వేదయామి అహం. మమ మానత్తచరభావం సఙ్ఘం జానాపేమీతి అత్థో. వేదయతీతి మన్తి జానాపేతి, ఇతి మం సఙ్ఘో ధారేతూతి అధిప్పాయో. వుత్తనయేనేవాతి పారివాసికక్ఖన్ధకే వుత్తనయేనేవ. నిక్ఖిపితబ్బన్తి ‘‘మానత్తం నిక్ఖిపామి, వత్తం నిక్ఖిపామీ’’తి నిక్ఖిపితబ్బం. మాళకతోతి సీమఙ్గణతో. సోపీతి సహ గచ్ఛన్తోపి. ‘‘మాళకే నారోచిత’’న్తి ఇమినా యస్స మాళకే ఆరోచితం, తస్స అనారోచేత్వాపి నిక్ఖిపితబ్బన్తి దస్సేతి. ఆరోచేన్తేన వత్తబ్బన్తి సమ్బన్ధో.

విసభాగేహి సహ వసన్తస్స వత్తస్స దుప్పూరితత్తా వుత్తం’’సభాగా భిక్ఖూ వసన్తీ’’తి. చతూహి, పఞ్చహి వాతి వాసద్దేన తతో అతిరేకమ్పి సఙ్గణ్హాతి. పరిక్ఖేపారహట్ఠానతోతి చీవరక్ఖన్ధకే (మహావ. అట్ఠ. ౩౭౯) వుత్తపరిక్ఖేపారహట్ఠానతో. ‘‘ద్వే లేడ్డుపాతే అతిక్కమిత్వా’’తి ఇదం విహారే భిక్ఖూనం సజ్ఝాయాదిసద్దసవనూపచారపహానత్థం వుత్తం. సచే సవనూపచారతో న ముచ్చతి, తతో అతిరేకమ్పి అతిక్కమితబ్బం. ఓక్కమ్మాతి మగ్గపటిపన్నానం భిక్ఖూనం వచనసద్దసవనూపచారపహానత్థం ఓక్కమిత్వా. ‘‘గుమ్బేన వా వతియా వా’’తి దస్సనూపచారపహానత్థం వుత్తం. ఇధ ఉపచారో నామ యత్థ ఠత్వా పస్సతి సుణాతి, సోయేవ దేసో. అఞ్ఞోతి చతూహి పఞ్చహి వా భిక్ఖూహి అఞ్ఞో. ఏసాతి ఏసో మానత్తచారికో.

‘‘ద్వాదసహత్థం ఉపచారం ఓక్కమిత్వా’’తి ఇమినా అనోక్కమిత్వా అజానన్తస్సేవ గచ్ఛతి, నత్థి రత్తిచ్ఛేదోపీతి దస్సేతి. ఏత్థ దిట్ఠరూపానం సుతసద్దానం ద్వాదసహత్థూపచారతో బహి ఠితానమ్పి ఆరోచేతబ్బం. అదిట్ఠాసుతానమ్పి అన్తో ద్వాదసహత్థూపచారగతానం ఆరోచేతబ్బన్తి దట్ఠబ్బం. సతి కరణీయేతి ఇదం గన్తుస్స కారణదస్సనత్థం వుత్తం. అసతి కరణీయేపి గన్తుం వట్టతి. సోపీతి ఏకో భిక్ఖుపి. ‘‘తస్స సన్తికే ఆరోచేత్వా’’తి ఇమినా అనారోచనే వత్తభేదదుక్కటం హోతీతి దస్సేతి. ఏకస్స సన్తికే ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపియమానే కిం ఊనే గణే చరణదోసో వా విప్పవాసో వా న హోతీతి ఆహ ‘‘అయఞ్చా’’తిఆది. తత్థ అయఞ్చాతి మానత్తచారికో పన. యస్మా కారణా వసి, తేన కారణేనాతి యోజనా. భిక్ఖూనఞ్చ అత్థిభావం సల్లక్ఖేత్వాతి పకతత్తాగతకాలే తస్స అనారోచేత్వావ గచ్ఛన్తి, తస్మా భిక్ఖూనఞ్చ ద్వాదసహత్థూపచారే అత్థిభావం సల్లక్ఖేత్వాతి అత్థో. ఏత్థ చ ‘‘గణస్స ఆరోచేత్వా’’తి ఇమినా ఊనే గణే చరణదోసాభావం దస్సేతి. ‘‘భిక్ఖూనఞ్చ అత్థిభావం సల్లక్ఖేత్వా’’తి ఇమినా విప్పవాసదోసాభావం దస్సేతి. యన్తి పుబ్బే అనారోచితం యం భిక్ఖుం. అయన్తి పఠమం పస్సితబ్బస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపనం. ‘‘నిక్ఖిత్తవత్తస్స పరిహారో’’తి ఇమినా అనిక్ఖిత్తవత్తే అన్తోఉపచారగతానం సబ్బేసం ఆరోచేతబ్బన్తి దస్సేతి.

అయన్తి మానత్తచారికో, ఠితోతి సమ్బన్ధో. తేనాపీతి మానత్తచారికేనపి, యాచితబ్బన్తి యోజనా. సోతి అనిక్ఖిత్తవత్తో భిక్ఖు. తత్రాతి ‘‘సో అబ్భేతబ్బో’’తి వచనే. అయం అబ్భానవిధి వుత్తోతి యోజనా. అయఞ్చాతి అబ్భానవిధి చ. తాసన్తి ఆపత్తీనం. ఏవన్తిఆది నిగమనం. పటిచ్ఛన్నమానత్తం పన దాతబ్బం హోతీతి సమ్బన్ధో. ‘‘పటిచ్ఛన్నాయా’’తిఆదినా పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా దాతబ్బం మానత్తం పటిచ్ఛన్నమానత్తన్తి వచనత్థం దస్సేతి. నన్తి పటిచ్ఛన్నమానత్తం.