౨౧౪. భణ్డాగారసమ్ముతిఆదికథా

౩౪౩. యో విహారో వా యో అడ్ఢయోగో వా హోతి, సో విహారాదికో సమ్మనితబ్బోతి యోజనా. ‘‘ఆరామికసామణేరాదీహీ’’తి పదం వివిత్తత్థే అపాదానం, కరణమ్పి యుజ్జతి. పచ్చన్తసేనాసనం పన న సమ్మనితబ్బం చోరాదిఉపద్దవత్తా. విహారమజ్ఝేయేవాతి భణ్డాగారవిహారమజ్ఝేయేవ.

యస్సాతి భణ్డాగారస్స. ఇదం పదం ‘‘ఛదనాదీసూ’’తి పదే సామీ, ‘‘నత్థీ’’తి పదే సమ్పదానం. యస్స పనాతి భణ్డాగారస్స పన. యత్థ కత్థచీతి యస్మిం కస్మించి ఠానే. యేనాతి పతితహేతునా. మూసిత్వా ఖాదతీతి మూసికో. ఆదిసద్దేన గోధామఙ్గుసాదయో సఙ్గణ్హాతి. ఉప భుసం, ఉపగుహిత్వా వా చినన్తీతి ఉపచికా. తన్తి ఓవస్సనాదిం. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. ఏవన్తిఆది నిగమనం.

చీవరపటిగ్గాహకాదీహీతి ఆదిసద్దేన చీవరనిదహకభణ్డాగారికే సఙ్గణ్హాతి. తత్థాతి తేసు. చీవరపటిగ్గాహకేన న గణ్హితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. తావాతి చీవరనిదహకభణ్డాగారికానం, తేహి వా పఠమం. యం యన్తి చీవరం. తథేవాతి యథా విసుం విసుం కత్వా గణ్హతి, తథేవ. చీవరనిదహకేనాపీతి పిసద్దో న కేవలం పటిగ్గాహకేనేవ, అథ ఖో నిదహకేనపీతి సమ్పిణ్డేతి. తథేవాతి యథా నిదహకో ఆచిక్ఖతి, తథేవ. తతోతి తేహి చీవరేహి, విభత్తఅపాదానం, తేసు చీవరేసు వా నిద్ధారణం. తదేవాతి సఙ్ఘేన వుత్తచీవరమేవ.

ఇతీతిఆది నిగమనం. భగవతా అనుఞ్ఞాతోతి సమ్బన్ధో. భణ్డాగారన్తి భణ్డస్స ఠపనోకాసం అగారం. భణ్డాగారికోతి భణ్డాగారే నియుత్తో. బాహుల్లికతాయాతి పచ్చయబాహుల్లేన నియుత్తభావత్థం. ఏవం సన్తే కిమత్థాయ అనుఞ్ఞాతోతి ఆహ ‘‘అపి చా’’తిఆది. అనుగ్గహాయ అనుఞ్ఞాతోతి సమ్బన్ధో. హీతి విత్థారో. నేవ జానేయ్యున్తి యోజనా. ద్వే ద్వే వా చీవరేతి సమ్బన్ధో. సఙ్గహం కాతున్తి సఙ్ఘేన సఙ్గహం కాతుం.

న వుట్ఠాపేతబ్బోతి ఏత్థ అత్థుద్ధారవసేన అఞ్ఞేపి అవుట్ఠాపనీయే దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అఞ్ఞేపీ’’తిఆది. హీతి విత్థారో. తత్థాతి చతూసు. సఙ్ఘో పన దేతీతి సమ్బన్ధో. ఉపకారతాయ చాతి సఙ్ఘస్స ఉపకారతాయ చ. ఏత్థ చ పురిమేసు తీసు ఏకోయేవ హేతు, పచ్ఛిమే పన ద్వే హేతవోతి దట్ఠబ్బం.

సమ్ముఖీభూతేనాతి అఞ్ఞమఞ్ఞస్స ముఖే సంవిజ్జమానో, సన్నిపతితో వా సమ్ముఖో, సమ్ముఖో హుత్వా భూతో సమ్ముఖీభూతో. భూసద్దయోగత్తా అకారస్సీకారో హోతి, అన్తోఉపచారసీమాయం ఠితో సఙ్ఘో. తమత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అన్తోఉపచారసీమాయం ఠితేనా’’తి. కోలాహలన్తి బహుజనేహి సన్నిపతిత్వా ఏకతో కతం అబ్యత్తసద్దం. తదాకారం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అమ్హాక’’న్తిఆది. ‘‘చీవరభాజకేసూ’’తిఆదినా అగతిగమనాకారం దస్సేతి, తం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ. తులాభూతోతి తులాయ సదిసో హుత్వా భూతో, తులాయ సదిసభావం పత్తో వా. మజ్ఝత్తోతి మజ్ఝే ఠితో అత్తా సభావో ఏతస్సాతి మజ్ఝత్తో.

ఇదన్తి చీవరం. ఘనన్తి నిరన్తరం. తనుకన్తి విరళం. ఏత్థ ‘‘ఉచ్చినిత్వా’’తి ఇమినా వత్థస్స పమాణేన ఉచ్చిననం దస్సేతి. ‘‘తులయిత్వా’’తి ఇమినా అగ్ఘేన తులనం దస్సేతి. వణ్ణావణ్ణం కత్వాతి వణ్ణఞ్చ అవణ్ణఞ్చ ఖుద్దకఞ్చ పమాణం, మహన్తఞ్చ పమాణం కత్వాతి అత్థో. ఏకచ్చాని చీవరాని అప్పగ్ఘాని హోన్తి, ఏకచ్చాని మహగ్ఘానీతి వుత్తం హోతి. దసదసఅగ్ఘనకన్తి దసహి దసహి కహాపణేహి అగ్ఘనకం. యన్తి చీవరం, బన్ధిత్వాతి నవగ్ఘనకం ఏకగ్ఘనకేన, అట్ఠగ్ఘనకఞ్చ ద్విఅగ్ఘనకేన బన్ధిత్వాతి అత్థో. సమే పటివీసేతి సమపమాణే పటివీసే ఠపేత్వా, ఇమినా ‘‘వణ్ణావణ్ణ’’న్తి ఏత్థ వణ్ణసద్దో పమాణత్థోతి దీపేతి. దస దస భిక్ఖూతి ఇదం ఉపలక్ఖణవసేన వుత్తం అఞ్ఞేనాకారేనాపి గణేతుం సక్కుణేయ్యత్తా. భణ్డికన్తి చీవరభణ్డేన నియుత్తం పుటం. కుసోతి సలాకదణ్డో.

అత్తిస్సరాతి అత్తనావ అత్తానం ఇస్సరా. అఞ్ఞేసం వత్తపటిపత్తిన్తి సమ్బన్ధో. ఉపడ్ఢభాగోతి భిక్ఖూనం లద్ధభాగతో ఉపడ్ఢో భాగో. యే పనాతి సామణేరా పన. సమభాగోతి భిక్ఖూనం భాగేన సమో భాగో. ఇదఞ్చాతి ‘‘ఉపడ్ఢపటివీస’’న్తి వచనఞ్చ, కథితన్తి సమ్బన్ధో. సమకమేవాతి భిక్ఖుసామణేరానం సమపమాణమేవ. తత్రుప్పాదవస్సావాసికన్తి తస్మిం విహారే ఉప్పాదేన మూలేన ఉప్పాదితం వస్సావాసికం. ఫాతికమ్మన్తి వడ్ఢనకమ్మం ‘‘యత్తకేన వినయాగతేన సమ్ముఞ్జనిబన్ధనాదినా హత్థకమ్మేన విహారస్స ఊనతా న హోతి, తత్తకం కత్వాతి అత్థో. ఏతన్తి ఫాతికమ్మం కత్వా గహణం. హీతి సచ్చం. ఏత్థాతి తత్రుప్పాదవస్సావాసికగహణే. సబ్బేసన్తి అఖిలానం భిక్ఖుసామణేరానం. భణ్డాగారికచీవరేపీతి భణ్డాగారే ఠపితే అకాలచీవరేపి. పిసద్దేన తత్రుప్పాదవస్సావాసికమపేక్ఖతి. సామణేరా ఉక్కుట్ఠిం కరోన్తీతి సమ్బన్ధో. అపహరితకన్తి హరితవిరహితం. రఙ్గఛల్లిన్తి రజనచ్ఛవిం. ఏతన్తి ఉక్కుట్ఠికరణతో సమభాగదానం, వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. యే చాతి సామణేరా చ. విరజ్ఝిత్వా కరోన్తీతి కత్తబ్బకాలేసు అకత్వా యథిచ్ఛితక్ఖణే కరోన్తి. తేతి సామణేరే. సమపటివీసో దాతబ్బోతి ‘‘కరిస్సామా’’తి పటిఞ్ఞాతమత్తేన సమో పటివీసో దాతబ్బో.

‘‘సకం భాగం దాతు’’న్తి ఇదం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. కిం సన్ధాయ వుత్తన్తి ఆహ ‘‘భణ్డాగారతో…పే… సన్ధాయా’’తి. పహతాయాతి పహరితబ్బాయ, పహనితబ్బాయ వా. తస్మాతి యస్మా సన్ధాయ వుత్తం, తస్మా. అనీహటేసూతి భణ్డాగారతో అనీహరితేసు. ఇమస్స భిక్ఖునోతి ఉత్తరితుకామస్స ఇమస్స భిక్ఖునో. తులాయాతి మానేన.

తేసూతి సాటకేసు, ఏకో సాటకోతి యోజనా. సబ్బేసు పాతితేసూతి సమ్బన్ధో. ఏత్తకేనాతి ద్వాదసగ్ఘనకేన. తం సుత్వాతి భిక్ఖూనం తం వచనం సుత్వా. సబ్బత్థాతి సబ్బస్మిం సఙ్ఘగణసన్తకే. అనుప్పదానేన ఖిపియతి పక్ఖిపియతీతి అనుక్ఖేపన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అనుక్ఖేపం నామా’’తిఆది. యత్తకం అగ్ఘన్తి సమ్బన్ధో. తత్తకేన అగ్ఘేన అగ్ఘనకేతి యోజనా. వికల్లకాతి వికలస్స భావో వికల్లం, చీవరపుగ్గలానం అపహోనకభావో, తదేవ వికల్లకా. ‘‘తత్థా’’తి పాఠసేసో, తేసు ద్వీసు వికల్లకేసూతి అత్థో. అత్థీతి సంవిజ్జన్తి, నిపాతోయం. ఛిన్దన్తేహి చ దాతబ్బానీతి సమ్బన్ధో. దాతబ్బానీతి చ ఛిన్దితబ్బాని. దాసద్దో హి అవఖణ్డనత్థో. దాతున్తి అవఖణ్డితుం. ఏవన్తిఆది నిగమనం. ఏత్థాతి ఏతేసు వికల్లకేసు. తన్తి చీవరం. అథాతి తోసితతో పరం. తత్థాతి ఏకస్స భిక్ఖునో కోట్ఠాసే. సామణకన్తి సమణస్స అనురూపం. యోతి భిక్ఖు. తేనాతి పరిక్ఖారేన. ఇదమ్పీతి అఞ్ఞం సామణకస్స పరిక్ఖారస్స ఠపనమ్పి. పిసద్దేన పురిమం వత్థఛిన్దనమపేక్ఖతి.

వగ్గన్తి సమూహం. అట్ఠ వా నవ వా భిక్ఖూ హోన్తీతి యోజనా. తేసన్తి అట్ఠన్నం వా నవన్నం వా. ఏవన్తిఆది నిగమనం. అయం అపహోనకభావోతి యోజనా. పున చీవరస్సేవ వికల్లకభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అథవా’’తిఆది. ఏత్థ పురిమనయే చీవరస్స చ పుగ్గలస్స చ వికల్లకం హోతి, పచ్ఛిమే చీవరస్సేవాతి అయమేతేసం విసేసో.