౧౭౯. కప్పియభూమిఅనుజాననకథా

౨౯౫. బహారామకోట్ఠకేతి ఏత్థ సమీపత్థే భుమ్మవచనన్తి ఆహ ‘‘బహారామకోట్ఠకసమీపేతి ఆరామకోట్ఠకస్స బహి సమీపేతి అత్థో’’తి. అచ్ఛన్తీతి వసన్తి. ఏతన్తి ‘‘పచ్చన్తిమ’’న్తి ఏతం వచనం. ధురవిహారోపీతి పధానవిహారోపి. తత్థ తత్థాతి తస్మిం తస్మిం ఠానే. అనుపగేయేవాతి పాతోయేవ. ఓరవసద్దన్తి ఉచ్చరవసఙ్ఖాతం సద్దం. కపిలసుత్తపరియోసానేతి సుత్తనిపాతే (సు. ని. అట్ఠ. ౨.కపిలసుత్తవణ్ణనా) సఙ్గహితస్స కపిలసుత్తస్స పరియోసానే. పఞ్చసతానం కేవట్టపురిసానన్తి సమ్బన్ధో.

ఉస్సావనన్తికాదీసు ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. యో విహారో కరియతీతి సమ్బన్ధో. భూమియా గతి వియ గతి ఏతేసన్తి భూమిగతికా. పతిట్ఠాపేన్తేహి బహూహి భిక్ఖూహి పతిట్ఠాపేతబ్బోతి సమ్బన్ధో. నిచ్ఛారేన్తేహి భిక్ఖూహీతి యోజనా. సయన్తి భిక్ఖు. తం పనాతి ‘‘సఙ్ఘస్స కప్పియకుటిం అధిట్ఠామీ’’తి వచనం పన. అవత్వాపీతి పిసద్దో తథా ‘‘వత్వాపీ’’తి అత్థం సమ్పిణ్డేతి. అట్ఠకథాసూతి మహాఅట్ఠకథాదీసు తీసు అట్ఠకథాసు. ఏత్థాతి ఉస్సావనన్తికకుటియం. ‘‘సమకాలం వట్టతీ’’తి వచనం దళ్హీకరోన్తో ఆహ ‘‘సచే హీ’’తిఆది. వచనేతి ‘‘కప్పియకుటిం కరోమా’’తి వచనే. తస్మిన్తి థమ్భే. తేనేవాతి అకతభావేనేవ. హీతి సచ్చం. ఏత్థాతి బహూసు.

యతోతి ఇట్ఠకసిలామత్తికాపిణ్డతో. వుత్తనయేనేవాతి ‘‘బహూహి సమ్పరివారేత్వా కప్పియకుటిం కరోమా’’తి వుత్తనయేనేవ. ఇట్ఠకాదయోతి ‘‘కప్పియకుటిం కరోమా’’తి అధిట్ఠాతబ్బఇట్ఠకాదయో. అన్ధకట్ఠకథాయం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. తథాతి యథా అన్ధకట్ఠకథాయం వుత్తం, తథా. థమ్భాదీని ఉక్ఖిపిత్వా పతిట్ఠాపనఞ్చ ‘‘కప్పియకుటిం కరోమా’’తి సావనఞ్చ అన్తం పరియోసానమేతిస్సాతి ఉస్సావనన్తికా.

తాసూతి ద్వీసు గోనిసాదికాసు. యత్థాతి కుటియం. నేవ ఆరామో పరిక్ఖిత్తో హోతీతి సమ్బన్ధో. పున యత్థాతి కుటియం. అయన్తి కుటి. ఉభయత్థాపీతి ఆరామవిహారగోనిసాదికాసు ద్వీసుపి. బహుతరం పరిక్ఖిత్తోపి పరిక్ఖిత్తోయేవ నామాతి యోజనా. ఏత్థాతి ఉపడ్ఢపరిక్ఖిత్తబహుతరపరిక్ఖిత్తఆరామే. గావో పవిసిత్వా యథాసుఖం నిసీదన్తి ఏత్థాతి గోనిసాదా గోసాలా. గోనిసాదా వియాతి గోనిసాదికా కుటి.

మనుస్సా వదన్తీతి సమ్బన్ధో. ఏసాతి కుటి. వుత్తేపీతి పిసద్దే, ‘‘కప్పియకుటిం దేమా’’తి వాక్యం అపేక్ఖతి. అన్ధకట్ఠకథాయం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. యస్మా వట్టతి, తస్మాతి యోజనా. తేసన్తి సేససహధమ్మికదేవమనుస్సానం. తేహీతి సేససహధమ్మికదేవమనుస్సేహి. పునపి వుత్తం, కిం వుత్తన్తి ఆహ ‘‘భిక్ఖుస్స…పే… హోతీ’’తి. అపీతి తదఞ్ఞేసం. తన్తి వచనం. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. సఙ్ఘస్స సన్తకమేవ వా భిక్ఖుస్స సన్తకమేవ వాతి యోజనా. ఇతి తస్మా సువుత్తన్తి సమ్బన్ధో. గహపతీనం సన్తకం గహపతి కుటి. ‘‘కమ్మవాచం సావేత్వా’’తి ఇదం ఉపలక్ఖణమత్తం కమ్మవాచమవత్వా అపలోకనేనపి కప్పియత్తా. కమ్మవాచాయ వా అపలోకనేన వా సమ్మనితబ్బాతి సమ్ముతి కుటి. ఇతిసద్దో పరిసమాపనత్థో.

యం ఆమిసం వుత్థం, సబ్బం తం ఆమిసన్తియోజనా. అకప్పియభూమియం సహసేయ్యపహోనకే గేహే వుత్థం ఠపితన్తి సమ్బన్ధో. యం పన సఙ్ఘికం వా పుగ్గలికం వా అత్థీతి యోజనా. తేసంయేవాతి భిక్ఖుభిక్ఖునీనమేవ. ఏకరత్తమ్పి ఠపితం యం సన్తకం అత్థీతి యోజనా. తన్తి సఙ్ఘికాది. తత్థాతి అకప్పియభూమియం సహసేయ్యపహోనకగేహే. ఏతన్తి అన్తోవుత్థఅన్తోపక్కసఙ్ఖాతం యావయామకాలికం, ‘‘న కప్పతీ’’తి బ్యతిరేకస్స అన్వయం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సత్తాహకాలికం పనా’’తిఆది.

తత్రాతి పురిమవచనాపేక్ఖం. తత్ర వచనేతి హి అత్థో. సామణేరో దేతీతి సమ్బన్ధో. యంకిఞ్చి తణ్డులాదికం ఆమిసన్తి యోజనా. ముఖసన్నిధి నామాతి ఆపత్తియా ముఖో ఉపాయో సన్నిధి నామాతి అత్థో. తత్థాతి మహాపచ్చరియం, ముఖసన్నిధిఅన్తోవుత్థేసు వా. భిక్ఖు పచిత్వా పరిభుఞ్జతీతి సమ్బన్ధో. ఆమిససంసట్ఠన్తి ఆమిసేన సంసగ్గం.

జహితవత్థుకాతి జహితం వత్థు ఏతాసన్తి జహితవత్థుకా. ఉస్సావనన్తికా కతాతి సమ్బన్ధో. సాతి ఉస్సావనన్తికా. యో యోతి థమ్భో వా భిత్తిపాదో వా. ఇట్ఠకాదీహి కతా ఉస్సావనన్తికాతి యోజనా. చయస్సాతి అధిట్ఠానస్స. యేహి పన ఇట్ఠకాదీహీతిఆదిసద్దేన థమ్భసిలామత్తికాయో సఙ్గణ్హాతి. తదఞ్ఞేసూతి తేహి అధిట్ఠితఇట్ఠకాదీహి అఞ్ఞేసు.

పాకారాదిపరిక్ఖేపేతి ఉపచారసీమాపరిచ్ఛిన్నస్స ఆరామస్స పాకారాదినా పరిక్ఖేపే కతే. పాకారాదీతి ఆదిసద్దేన వతిం సఙ్గణ్హాతి. కప్పియకుటిం లద్ధుం వట్టతీతి గోనిసాదికాయ అభావేన సేసాసు తీసు కప్పియకుటీసు యంకిఞ్చి కప్పియకుటిం లద్ధుం వట్టతీతి అత్థో. తత్థ తత్థాతి తస్మిం తస్మిం ఠానే. ఇతరా పనాతి ఉస్సావనన్తికగోనిసాదికాహి అఞ్ఞా. ద్వేతి ఉభో గహపతిసమ్ముతియో, జహితవత్థుకావ హోన్తీతి సమ్బన్ధో. పక్ఖపాసకమణ్డలన్తి ద్వే పక్ఖే అపతనత్థాయ పసతి బన్ధతీతి పక్ఖపాసకో, మణ్డలన్తి ఛదనకోటిగోపానసీనం ఉపరి ఠపితకట్ఠవిసేసో, పక్ఖపాసకో చ మణ్డలఞ్చ పక్ఖపాసకమణ్డలం.

యత్రాతి యస్మిం ఠానే. అనుపసమ్పన్నస్స దత్వాతి అనపేక్ఖవిస్సజ్జనేన అనుపసమ్పన్నస్స దత్వా. చీవరవికప్పనం వియ సాపేక్ఖవిస్సజ్జనమ్పి వట్టతీతి వదన్తి. తత్రాతి పురిమవచనాపేక్ఖం. సోతి కరవీకతిస్సత్థేరో, పస్సిత్వా పుచ్ఛీతి సమ్బన్ధో. థేరోతి మహాసివత్థేరో. లూఖదివసేతి అసినిద్ధదివసే. తతోతి బ్రవనతో, పరన్తి సమ్బన్ధో. నన్తి మహాసివత్థేరం. పముఖేతి గబ్భస్స పముఖే. తన్తి సబ్బికుమ్భిం. బహీతి విహారస్స బహి. సోతి మహాసివత్థేరో.