౧౫౪. ఉచ్చాసయనమహాసయనపటిక్ఖేపకథా

౨౫౪. ఉచ్చం ఆసయనం ఉచ్చాసయనం. మహన్తం ఆసయనం మహాసయనం. ఆసన్దిఆదీసు ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. పమాణాతిక్కన్తాసనన్తి దీఘాసనం. తఞ్హి ఆగమ్మ సదతి నిసీదతీతి ఏత్థ, ఆయతం వా సుట్ఠుం దదాతీతి ఆసన్దీతి వుచ్చతి. వాళరూపానీతి సీహబ్యగ్ఘాదివాళరూపాని. పాదేసు వాళరూపాని పరిచ్ఛిన్దిత్వా అఙ్కీయతి లక్ఖీయతీతి పల్లఙ్కో. గోనకోతి గవతి దీఘలోమేహి ఉగ్గచ్ఛతి ఏత్థాతి గోనకో. కోజవోతి కుయం భూమియం జవతి గచ్ఛతీతి కోజవో. తస్సాతి గోనకస్స. లోమాని చతురఙ్గులాధికాని హోన్తి కిరాతి యోజనా. వానచిత్రఉణ్ణామయత్థరణోతి వానేన సిబ్బనేన సఞ్జాతం చిత్రరూపమేత్థాతి వానచిత్రం, ఉణ్ణాయ నిబ్బత్తో ఉణ్ణామయో, సోయేవ అత్థరణో ఉణ్ణామయత్థరణో, వానచిత్రఞ్చ తం ఉణ్ణామయత్థరణో చేతి వానచిత్రఉణ్ణామయత్థరణో. సేతత్థరణోతి సేతత్థికేహి సేవీయతీతి సోతో, సోయేవ అత్థరణో సేతత్థరణో. ఇమినా అత్థేన పటతి సేతభావం గచ్ఛతీతి పటికాతి కాతబ్బం. పటికాసద్దోయం అడ్ఢేన్దుపాసాణేపి పవత్తతి. ఘనపుప్ఫకోతి ఘనం కథినం పుప్ఫమేత్థాతి ఘనపుప్ఫకో. ఇమినా ఘనపుప్ఫసఙ్ఖాతం పటలమేత్థ అత్థీతి పటలికాతి దస్సేతి. సోతి అత్థరణో. ఆమలకపటోతి ఆమలకపుప్ఫం దస్సేత్వా కతో పటో. తూలికాతి తూలం పూరేత్వా కతా తూలికా. వికతికాతి సీహబ్యగ్ఘాదిరూపేహి (దీ. ని. అట్ఠ. ౧.౧౫) విచిత్తాకారేన కరీయతీతి వికతికా. దీఘనికాయట్ఠకథాయం ‘‘ఉద్దలోమీతి ఉభతోదసం ఉణ్ణామయత్థరణం. ఏకన్తలోమీతి ఏకతోదసం ఉణ్ణామయత్థరణ’’న్తి వుత్తం. ఇధ పన ‘‘ఉద్దలోమీతి ఏకతో ఉగ్గతలోమం ఉణ్ణామయత్థరణం, ఏకన్తలోమీతి ఉభతో ఉగ్గతలోమం ఉణ్ణామయత్థరణ’’న్తి వుత్తం. తస్మా ద్వే అట్ఠకథాయో అఞ్ఞమఞ్ఞం విసదిసా హోన్తి. ఏత్థ దీఘనికాయట్ఠకథానయేన వచనత్థం కరిస్సామి. ఉట్ఠితం ద్వీహి పక్ఖేహి, ద్వీసు వా దసాసఙ్ఖాతం లోమమేత్థాతి ఉద్దలోమీ. నిగ్గహితాగమం కత్వా ‘‘ఉన్దలోమీ’’తిపి పాఠో, అయమేవత్థో. ఏకస్మిం అన్తే దసాసఙ్ఖాతం లోమమేత్థాతి ఏకన్తలోమీతి. కోసేయ్యకట్టిస్సమయన్తి ఏత్థ కోసేయ్యన్తి కోసియసుత్తం. కట్టిస్సన్తి కట్టిస్సనామకం వాకం. ఇమినా కోసేయ్యఞ్చ కట్టిస్సఞ్చ కట్టిస్సానీతి విరూపేకసేసం కత్వా కట్టిస్సేహి పకతం అత్థరణం కట్టిస్సన్తి అత్థం దస్సేతి. సుద్ధకోసేయ్యన్తి రతనఅపరిసిబ్బితం సుద్ధకోసేయ్యం. ఇమినా సుద్ధకట్టిస్సమ్పి వట్టతీతి దస్సేతి.

సోళస నాటకిత్థియో ఠత్వా నచ్చం కరోన్తి ఏత్థాతి కుత్తకన్తి అత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సోళసన్న’’న్తిఆది. అజినచమ్మేహీతి అజినమిగచమ్మేహి, కతఇతి సమ్బన్ధో. పవేణీతి దుపట్టతిపట్టాదీహి పరంపరవసేన కతత్తా ‘‘పవేణీ’’తి వుచ్చతి. అజినచమ్మాని హి సుఖుమతరాని, తస్మా దుపట్టతిపట్టాదీని కత్వా పవేణివసేన కతాని. తస్మా వుత్తం ‘‘అజినపవేణీ’’తి. ‘‘కదలిమిగచమ్మం నామా’’తి ఇమినా తస్స చమ్మం కదలిమిగఇతి గహేతబ్బం ఉత్తరపదలోపవసేన వా ఉపచారేన వాతి దస్సేతి. పవరసద్దో ఉత్తమత్థోతి ఆహ ‘‘ఉత్తమపచ్చత్థరణ’’న్తి. తన్తి కదలిమిగపవరపచ్చత్థరణం. సఉత్తరచ్ఛదన్తి ఏత్థ సకారో సహసద్దకారియోతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సహ ఉత్తరచ్ఛదేనా’’తి. ‘‘ఉపరీ’’తి ఇమినా ఉత్తరసద్దస్స సేట్ఠాదయో నివత్తేతి. ‘‘సద్ధి’’న్తి ఇమినా సహసద్దస్స తుల్యత్థం నివత్తేతి. ‘‘సేత…పే… న వట్టతీ’’తి ఇమినా రత్తవితానం హేట్ఠా కప్పియపచ్చత్థరణే సతిపి న వట్టతీతి దస్సేతి. కస్మా? రత్తవితానస్స అకప్పియత్తా. ఉభతోలోహితకూపధానన్తి ఏత్థ ఉభసరూపం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘సీసూపధానఞ్చ పాదూపధానఞ్చా’’తి. సీసో ఉపగన్త్వా తిట్ఠతి ఏత్థాతి ఉపధానం, ఉప భుసం వా సుఖం ధారేతీతి ఉపధానం, బిబ్బోహనం. సచే పమాణయుత్తం, తం ఉపధానం వట్టతీతి యోజనా.