౩. వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకం

౧౦౭. వస్సూపనాయికానుజాననకథా

౧౮౪. వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకే ‘‘అననుఞ్ఞాతో’’తి ఇమినా అపఞ్ఞత్తోతి ఏత్థ ఞాధాతుయా అనుజాననత్థం దస్సేతి, ‘‘అసంవిహితో’’తి ఇమినా ఞాధాతుయా ఠపనత్థం. తేధాతి తే ఇధ. ఇధసద్దో సాసనఞ్చ లోకఞ్చ దేసఞ్చ పదపూరణఞ్చ ఉపాదాయ వత్తతి, ఇధ పన పదపూరణేతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఇధసద్దో నిపాతమత్తో’’తి. సంహననం సఙ్ఘాతో, వినాసోతి అత్థో. ఇతి ఇమమత్థం దస్సేతి ‘‘వినాస’’న్తి ఇమినా. సకున్తకసద్దో సకుణపరియాయోతి ఆహ ‘‘సకుణా’’తి. సకుణాతి చ విహఙ్గమా. తే హి ఆకాసే గన్తుం సక్కోన్తీతి సకుణాతి వుచ్చన్తి. సంకసాయిస్సన్తీతి ఏత్థ ‘‘సం కసే అచ్ఛనే’’తి ధాతుపాఠేసు (సద్దనీతిధాతుమాలాయం ౧౬ సకారన్తధాతు) వుత్తత్తా సంపుబ్బో కసేధాతు అచ్ఛనత్థోతి ఆహ ‘‘వసిస్సన్తీ’’తి. ఏకారన్తోయం ధాతు. నిబద్ధవాసన్తి నిచ్చవాసం. వస్సాననామకేతి వస్సానఉతునామకే. వస్సానస్స చతుమాసత్తా ‘‘తేమాసే’’తి వుత్తం. వస్సూపనాయికాతి ఏత్థ నీధాతు గమనత్థోతి ఆహ ‘‘వస్సూపగమనానీ’’తి. అపరజ్జూతి పుణ్ణమితో అపరం అహన్తి అపరజ్జు, అహత్థే జ్జుపచ్చయో, అత్థతో పాటిపదదివసో. అయం అపరజ్జుసద్దో పఠమన్తనిపాతో. అస్సాతి ఆసళ్హీపుణ్ణమియా. అసమానాధికరణవిసయో బాహిరత్థసమాసోయం, అతిక్కన్తాయ సతియాతి యోజనా. అపరస్మిం దివసేతి పాటిపదదివసే. అస్సాతి సావణమాసపుణ్ణమియా. తస్మాతి యస్మా చ అపరజ్జుగతా, యస్మా చ మాసగతా, తస్మా. ‘‘అనన్తరే పాటిపదదివసే’’తి ఇమినా పాళియం అపరజ్జుగతాయ ఆసళ్హియా అనన్తరే పాటిపదదివసే పురిమికా ఉపగన్తబ్బాతి అత్థం దస్సేతి. ఆసళ్హియాతి ఆసళ్హీపుణ్ణమియా. పచ్ఛిమనయేపి మాసగతాయ ఆసళ్హియా అనన్తరే పాటిపదదివసే పచ్ఛిమికా ఉపగన్తబ్బాతి అత్థో దట్ఠబ్బో. ఆసళ్హియాతి ఆసళ్హీపుణ్ణమియా సమీపే పవత్తత్తా ఆసళ్హీసఙ్ఖాతాయ సావణపుణ్ణమియాతి అత్థో. పాటిపదదివసేయేవ వస్సం ఉపగన్తబ్బన్తి సమ్బన్ధో. సకిం వాతిఆదీసు వాసద్దో అనియమవికప్పత్థో. నిచ్ఛారేత్వాతి నిచ్చారేత్వా, ఉచ్చారేత్వాతి అత్థో. అఫుట్ఠక్ఖరసఞ్ఞోగేహి పరో క్వచి ఫుట్ఠత్తమాపజ్జతి ‘‘నిక్ఖమతీ’’తిఆదీసు వియ. తస్మా పరస్స చకారస్స ఛకారం కత్వా ‘‘నిచ్ఛారేత్వా’’తి వుత్తం.

౧౦౮. వస్సానేచారికాపటిక్ఖేపాదికథా

౧౮౫. ఆపత్తి వేదితబ్బాతి అనపేక్ఖగమనేన ఉపచారాతిక్కమే సాపేక్ఖగమనేన అఞ్ఞత్థ అరుణుట్ఠాపనే ఆపత్తి వేదితబ్బా. విహారగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బాతి ఏత్థ వస్సూపనాయికదివసే వస్సం అనుపగన్తుకామతాచిత్తేన విహారం అతిక్కమేయ్య, విహారగణనాయ ఆపత్తియో వేదితబ్బా. తమేవత్థం విత్థారేన్తో ఆహ ‘‘సచే హీ’’తిఆది. తం దివసన్తి తస్మిం వస్సూపగమనదివసే. సతం ఆపత్తియోతి ఏత్థ సతన్తి సఙ్ఖ్యాపధానత్తా ఏకవచనన్తి సద్దసత్థేసు వుత్తం. ఏకా ఏవ ఆపత్తీతి అత్తనో విహారస్స అతిక్కమనేయేవ ఏకా ఏవ ఆపత్తి. కేనచి అన్తరాయేన అనుపగతేనాతి సమ్బన్ధో.

వస్సనామో ఇమస్సత్థీతి వస్సోతి వచనత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘వస్సనామక’’న్తి. ‘‘పఠమం మాస’’న్తి ఇమినా అఞ్ఞపదస్స సరూపం దస్సేతి. పఠమం మాసన్తి చతూసు వస్సమాసేసు పఠమం మాసం. ఉక్కడ్ఢితుకామోతి ఉపరి కడ్ఢితుకామో. ఆసళ్హీమాసమేవ, న సావణమాసన్తి అత్థో. జుణ్హసద్దో చన్దపభాయుత్తో మాసోతి ఆహ ‘‘మాసే’’తి. చన్దపభాయుత్తో మాసోతి ఆహ ‘‘మాసే’’తి. చన్దపభాయుత్తో హి మాసో జోతతి దిప్పతీతి జుణ్హోతి వుచ్చతి. తస్మా ‘‘మాసే’’తి సామఞ్ఞతో వుత్తేపి పుణ్ణమియుత్తో మాసోవ గహేతబ్బో. కాచి పరిహాని నామాతి కిఞ్చి సీలాదీనం హాయనం నామ. అఞ్ఞస్మిమ్పీతి వస్సూపగమనతో అఞ్ఞస్మిమ్పి. ధమ్మికేతి ధమ్మేన యుత్తే.

౧౦౯. సత్తాహకరణీయానుజాననకథా

౧౮౭. సత్తాహకరణీయేసు ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. ‘‘సత్తాహకరణీయేనా’’తి పదస్స సత్తమీసమాసఞ్చ అనీయసద్దస్స కమ్మత్థఞ్చ దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సత్తాహబ్భన్తరే యం కత్తబ్బ’’న్తి. తత్థ ‘‘సత్తాహబ్భన్తరే’’తి ఇమినా సత్తమీసమాసం దస్సేతి, ‘‘కత్తబ్బ’’న్తి ఇమినా కమ్మత్థం. ‘‘సత్తాహబ్భన్తరే’’తి ఇమినా సత్తాహస్స అబ్భన్తరం సత్తాహన్తి ఉత్తరపదలోపం దస్సేతి. పహితే గన్తున్తి ఏత్థ పహితేసద్దస్స కత్తుకమ్మాని దస్సేతుం వుత్తం ‘‘భిక్ఖుఆదీహి దూతే’’తి. తత్థ ‘‘భిక్ఖుఆదీహీ’’తి ఇమినా కత్తారం దస్సేతి, ‘‘దూతే’’తి ఇమినా కమ్మం. సత్తాహన్తి ఏత్థ ఉత్తరపదలోపఞ్చ భుమ్మత్థే ఉపయోగవచనఞ్చ దస్సేన్తో ఆహ ‘‘అన్తోసత్తాహేయేవా’’తి. తత్థేవాతి తస్మిం పహితట్ఠానేయేవ. ‘‘న ఉట్ఠాపేతబ్బో’’తి ఇమినా ‘‘సత్తాహేయేవా’’తి ఏత్థ ఏవసద్దస్స ఫలం దస్సేతి.

౧౮౯. రసో ఏతస్మిం అత్థీతి రసవతీతి వుత్తే భత్తగేహం గహేతబ్బన్తి ఆహ ‘‘భత్తగేహం వుచ్చతీ’’తి. భత్తగేహన్తి భత్తపచనగేహం. పురాయం సుత్తన్తోతి ఏత్థ పురా అయన్తి పదచ్ఛేదం కత్వా పురాసద్దో యావపరియాయోతి ఆహ ‘‘యావ అయం సుత్తన్తో’’తి. న పలుజ్జతీతి ఏత్థ లుజధాతు వినాసత్థోతి ఆహ ‘‘న వినస్సతీ’’తి. పరిసఙ్ఖతన్తి పరిసఙ్ఖరితబ్బం. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు పహితేసు. ఇమినావ కప్పియవచనేనాతి ఇమినా ఏవ కప్పియేన తివాక్యసఙ్ఖాతేన వచనేన. ఏతేసన్తి ఏతేసం తిణ్ణం వాక్యానం. వేవచనేనాతి ‘‘యఞ్ఞఞ్చ యజితుం, సుత్తఞ్చ ఉగ్గణ్హితుం, సమణే చ దస్సితు’’న్తి పరియాయేన. సత్తసూతి ఉపాసక ఉపాసిక భిక్ఖుభిక్ఖునీ సిక్ఖమాన సామణేర సామణేరీ సఙ్ఖాతాసు సత్తసు.

౧౧౦. పఞ్చన్నం అప్పహితేపి అనుజాననకథా

౧౯౩. పగేవ పహితేతి ఇమినా ‘‘అపహితేపి గన్తబ్బ’’న్తి ఏత్థ పిసద్దస్స సమ్భావనత్థం దస్సేతి. పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం సన్తికం గన్తబ్బభావస్స కారణం విభజిత్వా దస్సేన్తో ఆహ ‘‘భిక్ఖు గిలానో హోతీ’’తిఆది. దసహీతి ‘‘సఙ్ఘో కమ్మం కత్తుకామో హోతి, కతం వా సఙ్ఘేన కమ్మం హోతీ’’తి ఇదం అఙ్గం ఏకం కత్వా దసహి. నవహీతి పరివాసారహం అపనేత్వా నవహి. చతూహీతి గిలానఅనభిరతికుక్కుచ్చదిట్ఠిగతఉప్పన్నసఙ్ఖాతేహి చతూహి. ఇతి ఇమేహి ఛహీతి యోజనా. సామణేరస్సపి ఛహీతి ఏత్థ ఛన్నం సరూపం విత్థారేత్వా దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఆదితో’’తిఆది. తం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ. సామణేరియా సన్తికం పఞ్చహి గన్తబ్బన్తి యోజనా. పరతోతి పరస్మా, పరస్మిం వా. అన్ధకట్ఠకథాయం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. యే ఞాతకా వా యే అఞ్ఞాతకా వా అత్థి, తేసమ్పీతి యోజనా. తన్తి వచనం.

౧౧౨. పహితేయేవఅనుజాననకథా

౧౯౯. భిక్ఖుగతికోతి భిక్ఖు ఏవ గతి పతిట్ఠా ఏతస్సాతి భిక్ఖుగతికోతి వుత్తే భిక్ఖునిస్సితకో పురిసోతి ఆహ ‘‘భిక్ఖూహి సద్ధిం వసనకపురిసో’’తి. పలుజ్జతీతి వినస్సతి. భణ్డం ఛేదాపితన్తి ఏత్థ భణ్డసద్దో పరిక్ఖారత్థో ఏవ, న మూలధనత్థోతి ఆహ ‘‘దబ్బసమ్భారభణ్డ’’న్తి. ఛేదాపితన్తి చురాదిగణికధాతుం ‘‘ఛిన్దాపిత’’న్తి రుధాదిగణికధాతుయా వణ్ణేతి. దజ్జాహన్తి ఏకారలోపసన్ధీతి ఆహ ‘‘దజ్జే అహ’’న్తి. ‘‘దజ్జేహ’’న్తిపి పాఠో. ఏవఞ్హి సతి అకారలోపసన్ధి. దజ్జేతి దదేయ్యం, దదామి వా. సఙ్ఘకరణీయేనాతి సఙ్ఘస్స కాతబ్బేన కిచ్చేన. తమత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘యంకిఞ్చీ’’తిఆది. తత్థ యంకిఞ్చి కాతబ్బన్తి యోజనా. చేతియఛత్తవేదికాదీసూతి చేతియస్స ఛత్తే చ వేదికాయ చ. ఆదిసద్దేన సుధాలిమ్పాదయో సఙ్గణ్హాతి. తస్సాతి సఙ్ఘకరణీయస్స. నిప్ఫాదనత్థం గన్తబ్బన్తి సమ్బన్ధో.

ఏత్థాతి వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకే. ‘‘అనిమన్తితేనా’’తి పదం ‘‘గన్తు’’న్తి పదే భావకత్తా. గన్తున్తి గమితుం, గమనం వా ‘‘న వట్టతీ’’తి పదే కత్తా. పఠమంయేవాతి ధమ్మస్సవనతో పఠమమేవ. సన్నిపతితబ్బం ఇతి కతికా కతా హోతీతి యోజనా. భణ్డకన్తి చీవరాదిభణ్డకం. గన్తుం న వట్టతీతి సయమేవ గన్తుం న వట్టతీతి అత్థో దట్ఠబ్బో. తేన వుత్తం ‘‘సచే పనా’’తిఆది. తత్థాతి తం విహారం. ‘‘వట్టతీ’’తి ఇమినా వస్సచ్ఛేదో చ ఆపత్తి చ న హోతీతి దస్సేతి. అత్థాయపీతి పిసద్దేన ‘‘భణ్డకం ధోవిస్సామీ’’తి అత్థం అపేక్ఖతి. నన్తి అన్తేవాసికం. వట్టతీతి ఆచరియస్స ఆణాయ సత్తాహే అనతిక్కన్తే వట్టతి, వస్సచ్ఛేదో చ ఆపత్తి చ న హోతి. సత్తాహే అతిక్కన్తే వస్సచ్ఛేదోవ హోతి, న ఆపత్తీతి అధిప్పాయో.

౧౧౩. అన్తరాయే అనాపత్తివస్సచ్ఛేదకథా

౨౦౧. అవిదూరేతి ఆసన్నే. తత్థాతి గామే. సత్తాహవారేనాతి సత్తాహే ఏకవారేన. అరుణో ఉట్ఠాపేతబ్బోతి విహారే అరుణో ఉట్ఠాపేతబ్బో. తత్రేవాతి గామేయేవ. మయన్తి భిక్ఖూ సన్ధాయ వుత్తం. పున మయన్తి మనుస్సే సన్ధాయ వుత్తం. తేసంయేవాతి వస్సచ్ఛేదభిక్ఖూనం ఏవ. తన్తి సలాకభత్తాదిం. వస్సగ్గేనాతి వస్సగణనాయ.

వస్సావాసికన్తి వస్సావాసానం దాతబ్బం చీవరం. తత్థాతి తస్మిం విహారే. యేసం పాపితన్తి సమ్బన్ధో. విహారేతి వుట్ఠితగామవిహారే. ఉపనిక్ఖిత్తకం భణ్డన్తి సమ్బన్ధో. ఇధాతి భిక్ఖునో నివాసట్ఠానే. యం చీవరాదివేభఙ్గియభణ్డం అత్థి, తన్తి యోజనా. తత్థేవాతి వుట్ఠితగామవిహారే ఏవ. ఇతోతి ఖేత్తవత్థుఆదితో. కప్పియకారకానం హత్థేతి సమ్బన్ధో. తత్రుప్పాదేపీతి తస్స విహారస్స దిన్నఖేత్తవత్థుఆదితో ఉప్పాదే పచ్చయేపి. ‘‘తత్థేవ గన్త్వా అపలోకేత్వా భాజేతబ్బ’’న్తి వచనస్స యుత్తిం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సఙ్ఘికఞ్హీ’’తిఆది. అన్తోవిహారే వాతి అన్తోసీమాయ వా. ఉభయత్థాతి అన్తోసీమబహిసీమ సఙ్ఖాతేసు ద్వీసు ఠానేసు ఠితం వేభఙ్గియభణ్డన్తి సమ్బన్ధో.

౧౧౪. సఙ్ఘభేదే అనాపత్తివస్సచ్ఛేదకథా

౨౦౨. భిన్నోతి ఏత్థ తపచ్చయస్స అతీతత్థే అయుత్తభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘భిన్నే సఙ్ఘే కరణీయం నత్థీ’’తి. యో పనాతి సఙ్ఘో పన. ఇదం ‘‘భిజ్జిస్సతీ’’తిపదే కత్తా, ‘‘ఆసఙ్కితో’’తిపదే కమ్మం. ‘‘భిజ్జిస్సతీ’’తి ఇమినా భిన్నోతి ఏత్థ తపచ్చయస్స అనాగతత్థే పవత్తభావం దస్సేతి. భిక్ఖునీహి సఙ్ఘో భిన్నోతి ఏత్థ కిం భిక్ఖునీహి సఙ్ఘో భిన్నోతి దట్ఠబ్బోతి ఆహ ‘‘న భిక్ఖునీహి సఙ్ఘో భిన్నోతి దట్ఠబ్బో’’తి. ఏతన్తి భిక్ఖునీహి అభిన్నభావం. ఏతా పనాతి భిక్ఖునియో పన. తన్తి సఙ్ఘం. ఏతన్తి ‘‘సమ్బహులాహి భిక్ఖునీహి సఙ్ఘో భిన్నో’’తి వచనం.

౧౧౫. వజాదీసు వస్సూపగమనకథా

౨౦౩. ‘‘గోపాలకానం నివాసట్ఠాన’’న్తి ఇమినా గోపాలకా గావో వియ వజే నివసన్తీతి దస్సేతి.

ఉపకట్ఠసద్దో ఆసన్నపరియాయోతి ఆహ ‘‘ఆసన్నాయా’’తి. తత్థాతి కుటికాయం. ఇధాతి ఇమిస్సం కుటికాయం. అవిహారత్తా ‘‘ఇధాతి’’సామఞ్ఞవసేన వుత్తం. తిక్ఖత్తున్తి ఇదం ఉక్కట్ఠవసేన వుత్తం. హేట్ఠా హి ‘‘సకిం వా ద్విక్ఖత్తుం వా తిక్ఖత్తుం వా’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౮౪) వుత్తత్తా సకిమ్పి వట్టతీతి దట్ఠబ్బం. తమ్పీతి సాలాసఙ్ఖేపేన ఠితసకటమ్పి. ‘‘ఆలయో’’తి ఇమినా ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి వచీభేదో న కాతబ్బోతి దస్సేతి. ఆలయోతి చ సత్థే ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తస్స అల్లీయనం. మగ్గపటిపన్నేయేవ సత్థేతి అనాదరే భుమ్మవచనం. తత్థేవాతి సత్థేయేవ. సత్థో అతిక్కమతీతి సమ్బన్ధో. తత్థాతి పత్థితట్ఠానే. విప్పకిరతీతి విసుం విసుం గచ్ఛతి. సచే అగామకే ఠానే విప్పకిరతి, పురిమం గామం సన్నివత్తితబ్బం. న అఞ్ఞగామం గన్తబ్బం. తతోతి గామతో.

ఉపగన్తబ్బన్తి ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి తిక్ఖత్తుం వత్వా ఉపగన్తబ్బం. తత్థేవాతి సముద్దేయేవ. కూలన్తి తీరం. తఞ్హి కులతి ఉదకం ఆవరతీతి కూలన్తి వుచ్చతి. అయఞ్చాతి నావాయం వస్సూపగమనభిక్ఖు. అనుతీరమేవాతి అనుక్కమేన, అనుసారేన వా తీరమేవ. అఞ్ఞత్థాతి పఠమలద్ధగామతో అఞ్ఞస్మిం ఠానే. తత్థేవాతి పఠమలద్ధగామేయేవ.

ఇతీతిఆది నిగమనం. పవారేతుఞ్చ లభతీతి ఏత్థ చసద్దో వాక్యసమ్పిణ్డనత్థో. పురిమేసు చ పనాతి ఏత్థ చసద్దో బ్యతిరేకత్థో, పనసద్దో విసేసత్థజోతకో. అనాపత్తి హోతీతి అనాపత్తిమత్తమేవ హోతి.

౧౧౬. వస్సం అనుపగన్తబ్బట్ఠానకథా

౨౦౪. రుక్ఖసుసీరేయేవాతి రుక్ఖస్స వివరే ఏవ. వివరఞ్హి సు సం ఇరతి గచ్ఛతీతి సుసీరోతి వుచ్చతి. పదరచ్ఛదనన్తి ఫలకేహి ఛాదితం. పవిసనద్వారన్తి పవిసననిక్ఖమనద్వారం. పవిసనఞ్చ నిక్ఖమనఞ్చ పవిసనన్తి విరూపేకసేసేన కాతబ్బం. ఖాణుమత్థకేతి ఖాణునో ఉపరి. విటభీతి విటం అఞ్ఞమఞ్ఞవేధనం అపతి గచ్ఛతీతి విటపో, పకారస్స భకారం, ఇత్థిలిఙ్గజోతకఈపచ్చయఞ్చ కత్వా విటభీతి వుచ్చతి. తత్థాతి అట్టకే. యస్సాతి భిక్ఖునో, నత్థీతి సమ్బన్ధో. పఞ్చన్నం ఛదనానన్తి తిణపణ్ణఇట్ఠకాసిలాసుధాసఙ్ఖాతానం (చూళవ. ౩౦౩) పఞ్చన్నం ఛదనానం. ఇదఞ్చ యేభుయ్యవసేన వుత్తం పదరచ్ఛదనాదీనమ్పి గహితత్తా. ద్వారబన్ధనన్తి ద్వారేన బన్ధితబ్బం. ఛవకుటికాతి ఛవానం సయనట్ఠానే సుసానే కతా కుటికా ఛవకుటికాతి వుచ్చతి. టఙ్కితమఞ్చాదీతిఆదిసద్దేన టఙ్కితపీఠం సఙ్గణ్హాతి. తత్థాతి ఛవకుటియం. అఞ్ఞం కుటికన్తి ఛవకుటితో అఞ్ఞం కుటికం. ఆవరణన్తి భిత్తిం. ద్వారన్తి పవిసననిక్ఖమనద్వారం. ఛత్తకుటికా నామేసాతి ఏసా ఛత్తేన కతా కుటికా నామ. మహన్తేన కపల్లేన కుటికం కత్వాతి సమ్బన్ధో.

౧౧౭. అధమ్మికకతికాకథా

౨౦౫. అఞ్ఞాపీతి ‘‘అన్తరావస్సం న పబ్బాజేతబ్బ’’న్తి కతికాయ అఞ్ఞాపి. కతికా హోతీతి సమ్బన్ధో. తస్సాతి అధమ్మికకతికాయ. వుత్తన్తి చతుత్థపారాజికవణ్ణనాయం (పారా. అట్ఠ. ౨.౨౨౬) వుత్తం.

౧౧౮. పటిస్సవదుక్కటాపత్తికథా

౨౦౭. పటిస్సవే ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఏత్థ కిం వస్సావాసపటిస్సుతేయేవ దుక్కటాపత్తి హోతీతి ఆహ ‘‘న కేవల’’న్తిఆది. ఏతస్సేవాతి వస్సావాసస్సేవ. ఏవమాదినాపీతి పిసద్దో ‘‘పటిస్సవే’’తి ఏత్థ యోజేతబ్బో. ‘‘పటిస్సవేపీ’’తి హి అత్థో. తస్స తస్సాతి కమ్మస్స. తఞ్చ ఖోతి తఞ్చ దుక్కటం విసంవాదనపచ్చయా హోతీతి యోజనా. పఠమమ్పీతి పిసద్దో ‘‘పచ్ఛాపీ’’తి పదం సమ్పిణ్డేతి. పఠమమ్పి హి పాచిత్తియం, పచ్ఛాపి దుక్కటన్తి అత్థో.

సో తదహేవ అకరణీయోతిఆదీసు ఏవం వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి యోజనా. పురిమికా చ న పఞ్ఞాయతీతి ఏత్థ పురే భవా పురిమా, సా ఏవ పురిమికా, పాటిపదతిథీ. నానాసీమాయ ద్వీసు ఆవాసేసు వస్సం ఉపగచ్ఛన్తస్స దుతియే ‘‘వసిస్సామీ’’తి పఠమావాసస్స ఉపచారతో నిక్ఖన్తమత్తే పఠమసేనాసనగ్గాహస్స పస్సమ్భనం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘పురిమికా చ న పఞ్ఞాయతీ’’తి. అరుణం అనుట్ఠాపేత్వాతి వస్సం ఉపగమనవిహారే అరుణం అనుట్ఠాపేత్వా. తదహేవాతి తస్మిం వస్సూపగమనఅహని ఏవ, పక్కన్తస్సాపీతి సమ్బన్ధో. పిసద్దస్స గరహత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కో పన వాదో’’తిఆది. ఆలయోతి చిత్తస్స అల్లీయనం. అసతియాతి సతిపముట్ఠేన. వస్సం న ఉపేతీతి ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౮౪) వచీభేదం కత్వా వస్సం న ఉపేతి.

సత్తాహన్తి సత్తాహేన, అనాగతాయాతి సమ్బన్ధో. నవమితోతి పుబ్బకత్తికమాసస్స జుణ్హపక్ఖనవమితో, పచ్ఛిమకత్తికమాసస్స జుణ్హపక్ఖనవమితో వా. మా వా ఆగచ్ఛతు, అనాపత్తీతి వస్సంవుత్థత్తా మా వా ఆగచ్ఛతు, అనాపత్తీతి అత్థో.

ఇతి వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.