౫౯. గమికాదినిస్సయవత్థుకథా

౧౨౧. ‘‘కరణీయనిస్సయో’’తి ఇమినా నిస్సయగహణం నిస్సయో ఉత్తరపదలోపవసేన, సో కరణీయో ఇమస్సాతి నిస్సయకరణీయోతి విసేసనపరనిపాతభావం దస్సేతి. నిస్సయం అలభమానేనాతి ఏత్థ కిం నిస్సయస్స అలభనం నామాతి ఆహ ‘‘అత్తనా’’తిఆది. వుత్థపుబ్బన్తి వసితపుబ్బం. ఏకరత్తం వసన్తేనాపీతి పిసద్దో ద్విరత్తాదికే కా నామ కథాతి దస్సేతి. విస్సమన్తో వా సత్థం పరియేసన్తో వా హుత్వాతి యోజనా. నావాయ గచ్ఛన్తస్సాతి నావాయ అద్ధానమగ్గం పటిపన్నస్స.

యాచియమానేనాతి ఏత్థ బహుకత్తుపసఙ్గత్తా వుత్తం ‘‘తేన గిలానేనా’’తి. ‘‘మానేనా’’తి ఇమినా యాచితుమసక్కుణేయ్యతాదీని నివత్తేతి.

ఫాసు హోతీతి ఏత్థ ఆవాససప్పాయాదివసేన ఫాసు హోతీతి ఆసఙ్కా భవేయ్యాతి ఆహ ‘‘సమథవిపస్సనానం పటిలాభవసేనా’’తి. హీతి సచ్చం. ఇమం పరిహారన్తి ఇమం ఫాసువిహారపరిహారం. థామగతాయ విపస్సనాయాతి యోజనా. సమథో వా తరుణో హోతీతి యోజనా. ఏతస్సేవాతి తరుణసమథవిపస్సనికస్సేవ భిక్ఖునో. తస్స నిస్సాయాతి ఏత్థ తస్స ఓవాదం నిస్సాయాతి యోజనా. అథ వా ఉపయోగత్థే సామివచనం. తం నిస్సయదాయకం నిస్సాయాతి హి అత్థో. యత్తకో కాలో ఆసళ్హీపుణ్ణమా అత్థి, తత్తకం కాలన్తి యోజనా. ‘‘ఆసళ్హీపుణ్ణమా’’తి ఏత్థ ‘‘యావా’’తి నిపాతపయోగత్తా అభివిధిఅవఝత్థే నిస్సక్కవచనం దట్ఠబ్బం. యత్థాతి యస్మిం ఠానే.

౧౨౨. పాళియం గోత్తేనపీతి ఏత్థ పిసద్దేన న కేవలం నామేనేవ, అథ ఖో గోత్తేనపి సావేతున్తి దస్సేతి. తస్మా ‘‘ఆయస్మతో పిప్పలిస్సా’’తి నామం సావేత్వాతిపి ‘‘ఆయస్మతో మహాకస్సపస్సా’’తి గోత్తం సావేత్వాపి అనుసావేతబ్బం. తేన వుత్తం ‘‘మహాకస్సపస్సా’’తిఆది. ఇమినా ‘‘కోనామో తే ఉపజ్ఝాయో? ఉపజ్ఝాయో మే భన్తే ఆయస్మా మహాకస్సపో నామా’’తిఆదీసు గోత్తమ్పి నామేనేవ సఙ్గహితన్తి సిద్ధం హోతి.

౧౨౩. ఏకానుసావనేతి పదస్స సమానాధికరణబాహిరత్థసమాసభావం నివత్తేన్తో ఆహ ‘‘ఏకతో అనుసావనే’’తి. తత్థ ఏకతోతి ఏకక్ఖణే, ఏకపహారేన వా. వక్ఖతి హి ‘‘ఏకక్ఖణే’’తి చ ‘‘ఏకపహారేనేవా’’తి చ. ఇమినా ఏకతో అనుసావనమేతేసన్తి ఏకానుసావనాతి అసమానాధికరణబాహిరత్థసమాసం దస్సేతి. ఏకేనాతి ఏకేన అనుసావనాచరియేన. ఏకస్సాతి ఏకస్స ఉపసమ్పదాపేక్ఖస్స. ‘‘ఏకక్ఖణే’’తి ఇమినా ‘‘ఏకతో’’తి పదస్స అత్థం దస్సేతి. ‘‘ఉపసమ్పాదేతు’’న్తి ద్విన్నం ఉపసమ్పదాపేక్ఖానం ఉపసమ్పాదేతుం.

పురిమనయేనేవాతి ‘‘ఏకేన ఏకస్స, అఞ్ఞేన ఇతరస్సా’’తిఆదినా పుబ్బే వుత్తనయేనేవ. ఏకతో అనుసావనే కాతున్తి ‘‘ఏకేన ఏకస్స, అఞ్ఞేన అఞ్ఞస్స, ఇతరేన ఇతరస్సా’’తి ఏవం తీహి ఆచరియేహి తిణ్ణం ఉపసమ్పదాపేక్ఖానం ఏకక్ఖణే అనుసావనే కాతుం. తఞ్చ ఖోతి ఏత్థ తసద్దస్స ‘‘అనుసావనే కాతు’’న్తి పదస్సేవ అత్థవిసయతం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘అనుసావనకిరియ’’న్తి. ద్వే వా తయో వాతి ఏత్థ వాసద్దో అనియమవికప్పత్థో. సచే ఏకేనాచరియేన ద్వే అనుసావేతి, ‘‘అయం బుద్ధరక్ఖితో చ అయం ధమ్మరక్ఖితో చా’’తి అనుసావేతబ్బా. సచే తయో అనుసావేతి, ‘‘అయం బుద్ధరక్ఖితో చ అయం ధమ్మరక్ఖితో చ అయం సఙ్ఘరక్ఖితో చా’’తి అనుసావేతబ్బా. యథా ఏకేనాచరియేన ద్వే వా తయో వా ఏకతో అనుసావేతబ్బా, ఏవం ద్వీహి వా తీహి వా ఆచరియేహి ఏకో అనుసావేతబ్బోతిపి వదన్తి. ఏకేన ఉపజ్ఝాయేన కరణభూతేన, ఏకో ఉపజ్ఝాయో హుత్వాతి వా అత్థో. ‘‘ఏకపహారేనేవా’’తి ఇమినా ‘‘ఏకతో’’తి పదస్స అత్థం దస్సేతి. ద్వే తిస్సో కమ్మవాచాతి ద్వీహి ఆచరియేహి ద్వే, తీహి ఆచరియేహి తిస్సో కమ్మవాచా. ఏకేన ఉపజ్ఝాయేన అనుసావనే ఏకో వా ద్వే వా తయో వా ఆచరియా వట్టన్తి, నానుపజ్ఝాయేన అనుసావనే పన నానాచరియా ఏవ వట్టన్తీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సచే పనా’’తిఆది. తిస్సత్థేరోతి కమ్మవాచాచరియభూతో తిస్సత్థేరో. సుమనత్థేరస్సాతి ఉపజ్ఝాయభూతస్స సుమనత్థేరస్స. ఇదన్తి నానుపజ్ఝాయేన ఏకస్సాచరియస్సానుసావనం. ఏస పటిక్ఖేపోతి ‘‘న త్వేవ నానుపజ్ఝాయేనా’’తి ఏసో పటిక్ఖేపో.