౯. ఛత్తుపాహనవగ్గో

౧. పఠమసిక్ఖాపద-అత్థయోజనా

౧౧౮౧. ఛత్తవగ్గస్స పఠమే కద్దమాదీనీతి చిక్ఖల్లాదీని. ఆదిసద్దేన ఉదకాదీని సఙ్గణ్హాతి. గచ్ఛాదీనీతి ఖుద్దపాదపాదీని. ఆదిసద్దేన అఞ్ఞానిపి ఛత్తం ధారేతుం అసక్కుణేయ్యాని సమ్బాధట్ఠానాని సఙ్గణ్హాతీతి. పఠమం.

౨. దుతియసిక్ఖాపదం

౧౧౮౪. దుతియే యానేనాతి యన్తి ఇచ్ఛితట్ఠానం సుఖేన గచ్ఛన్తి అనేనాతి యానన్తి. దుతియం.

౩. తతియసిక్ఖాపదం

౧౧౯౧. తతియే ‘‘విప్పకిరియింసూ’’తి కిరియాపదస్స కత్తునా అవినాభావతో కత్తారం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘మణయో’’తి. మణయోతి చ రతనానీతి. తతియం.

౪. చతుత్థసిక్ఖాపదం

౧౧౯౪. చతుత్థే సీసూపగాదీసూతి ఆదిసద్దేన గీవూపగాదయో సఙ్గణ్హాతి. యం యన్తి అలఙ్కారన్తి. చతుత్థం.

౫. పఞ్చమసిక్ఖాపదం

౧౧౯౯. పఞ్చమే గన్ధేన చాతి గన్ధేతి అత్తనో వత్థుం సూచేతి పకాసేతీతి గన్ధో. వణ్ణకేన చాతి విలేపనేన చ. తఞ్హి వణ్ణయతి ఛవిసోభం పకాసేతీతి వణ్ణకన్తి వుచ్చతి. చసద్దేన సమాహారద్వన్దవాక్యం దీపేతీతి. పఞ్చమం.

౬. ఛట్ఠసిక్ఖాపదం

౧౨౦౨. ఛట్ఠే అనుత్తానవచనం నత్థీతి. ఛట్ఠం.

౭. సత్తమసిక్ఖాపదం

౧౨౦౮. సత్తమే ఉమ్మద్దనేతి ఉప్పీళిత్వా మద్దనే. సంబాహనేపీతి పునప్పునం బాహనేపీతి. సత్తమం.

౮-౧౦. అట్ఠమాదిసిక్ఖాపదం

౧౨౧౦. అట్ఠమాదీసు తీసు అనుత్తానవచనం నత్థీతి. అట్ఠమనవమదసమాని.

౧౧. ఏకాదసమసిక్ఖాపదం

౧౨౧౪. ఏకాదసమే అభిముఖమేవాతి అభిముఖే ఏవ. ముఖస్స హి అభి అభిముఖన్తి వచనత్థో కాతబ్బో, సత్తమియా అంకారో. ఇమినా పురతోతి ఏత్థ తోపచ్చయో భుమ్మత్థే హోతీతి దస్సేతి. ఉపచారన్తి ద్వాదసహత్థూపచారన్తి. ఏకాదసమం.

౧౨. ద్వాదసమసిక్ఖాపదం

౧౨౧౯. ద్వాదసమే ‘‘అనోకాసకత’’న్తిపదస్స అయుత్తసమాసభావఞ్చ విసేసనపరపదబాహిరసమాసభావఞ్చ దస్సేతుం వుత్తం ‘‘అకతఓకాస’’న్తి. ఓకాసో న కతో యేనాతి అనోకాసకతో, భిక్ఖు, తం. ‘‘అనియమేత్వా’’తి ఇమినా ‘‘అనోదిస్సా’’తి పదస్స త్వాపచ్చయన్తభావం దస్సేతీతి. ద్వాదసమం.

౧౩. తేరసమసిక్ఖాపదం

౧౨౨౬. తేరసమే ఉపచారేపీతి అపరిక్ఖిత్తస్స గామస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానసఙ్ఖాతే ఉపచారేపి.

౧౨౨౭. ‘‘అచ్ఛిన్నచీవరికాయా’’తి సామఞ్ఞతో వుత్తేపి విసేసోయేవాధిప్పేతోతి ఆహ ‘‘సఙ్కచ్చికచీవరమేవా’’తి. సమన్తతో పురిసానం దస్సనం కన్తీయతి ఛిన్దీయతి ఏత్థాతి సఙ్కచ్చి, అధక్ఖకఉబ్భనాభిట్ఠానం, సఙ్కచ్చే నివసితబ్బన్తి సంకచ్చికం, తమేవ చీవరన్తి సఙ్కచ్చికచీవరన్తి. తేరసమం.

ఛత్తుపాహనవగ్గో నవమో.

సబ్బానేవ సిక్ఖాపదానీతి సమ్బన్ధో. తతోతి తేహి అట్ఠాసీతిసతసిక్ఖాపదేహి, అపనేత్వాతి సమ్బన్ధో.

తత్రాతి తేసు ఖుద్దకేసు. ఏత్థాతి దససు సిక్ఖాపదేసూతి.

భిక్ఖునివిభఙ్గే ఖుద్దకవణ్ణనాయ

యోజనా సమత్తా.

౫. పాటిదేసనీయసిక్ఖాపద-అత్థయోజనా

ఖుద్దకానం అనన్తరా పాటిదేసనీయా నామ అట్ఠ యే ధమ్మా సఙ్ఖేపేనేవ సఙ్గహం ఆరూళ్హా సఙ్గీతికారేహి, తేసం అట్ఠన్నం పాటిదేసనీయనామకానం ధమ్మానం సఙ్ఖేపేనేవ ఏసా వణ్ణనా పవత్తతేతి యోజనా.

౧౨౨౮. యాని సబ్బితేలాదీనీతి సమ్బన్ధో. హీతి విత్థారో. ఏత్థాతి అట్ఠసు పాటిదేసనీయేసు. పాళివినిముత్తకేసూతి పాళితో వినిముత్తకేసు. సబ్బేసూతి అఖిలేసు సబ్బితేలాదీసూతి.

భిక్ఖునివిభఙ్గే పాటిదేసనీయవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.

పనాతి పక్ఖన్తరజోతకో. యే ధమ్మా ఉద్దిట్ఠాతి సమ్బన్ధో. తేసన్తి పాటిదేసనీయానం. పున తేసన్తి సేఖియఅధికరణసమథధమ్మానం.

తన్తి అత్థవినిచ్ఛయం, విదూ వదన్తీతి సమ్బన్ధో. యకారో పదసన్ధికరో. అయం పనేత్థ యోజనా – తేసం పాటిదేసనీయానం అనన్తరా యే చ సేఖియా పఞ్చసత్తతి యే చ ధమ్మా, చసద్దో లుత్తనిద్దిట్ఠో, అధికరణవ్హయా అధికరణసమథనామకా సత్త యే చ ధమ్మా భగవతా ఉద్దిట్ఠా, తేసం సేఖియఅధికరణసమథధమ్మానం యో అత్థవినిచ్ఛయో విభఙ్గే మయా వుత్తో, తాదిసమేవ తం అత్థవినిచ్ఛయం భిక్ఖునీనం విభఙ్గేపి విదూ వదన్తి యస్మా, తస్మా తేసం ధమ్మానం సేఖియఅధికరణసమథధమ్మానం యా అత్థవణ్ణనా తత్థ మహావిభఙ్గే విసుం మయా న వుత్తా. ఇమా అత్థవణ్ణనా ఇధాపి భిక్ఖునీనం విభఙ్గేపి, పిసద్దో లుత్తనిద్దిట్ఠో, మయా న వుత్తాయేవాతి. నకారో ద్వీసు కిరియాసు యోజేతబ్బో.

‘‘సబ్బాసవపహం మగ్గం, పుఞ్ఞకమ్మేన చిమినా;

ఉప్పాదేత్వా ససన్తానే, సత్తా పస్సన్తు నిబ్బుతి’’న్తి.

అయం గాథా ఏతరహి పోత్థకేసు నత్థి, టీకాసు పన అత్థి. తస్మా ఏవమేత్థ యోజనా వేదితబ్బా – ఇమినా పుఞ్ఞకమ్మేన చ విభఙ్గవణ్ణనాయ కతేన ఇమినా పుఞ్ఞకమ్మేన చ అఞ్ఞేన పుఞ్ఞకమ్మేన చ. చసద్దో హి అవుత్తసమ్పిణ్డనత్థో. సత్తా సబ్బే సత్తా సబ్బాసవపహం సబ్బేసం ఆసవానం విఘాతకం మగ్గం అరహత్తమగ్గం ససన్తానే అత్తనో నియకజ్ఝత్తే ఉప్పాదేత్వా జనేత్వా నిబ్బుతిం ఖన్ధపరినిబ్బానం ఞాణాలోచనేన పస్సన్తూతి.

ఇతి సమన్తపాసాదికాయ వినయసంవణ్ణనాయ

భిక్ఖునివిభఙ్గవణ్ణనాయ

యోజనా సమత్తా.

జాదిలఞ్ఛితనామేన, నేకానం వాచితో మయా;

భిక్ఖునీనం విభఙ్గస్స, సమత్తో యోజనానయోతి.

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స