౫. ఊనవీసతివస్ససిక్ఖాపదం

౪౦౨. పఞ్చమే అఙ్గులియోతి కరసాఖాయో. తా హి అఙ్గన్తి హత్థతో పఞ్చధా భిజ్జిత్వా ఉగ్గచ్ఛన్తీతి అఙ్గులియోతి వుచ్చన్తి. లిఖన్తస్స ఉపాలిస్సాతి సమ్బన్ధో. తేనాతి బహుచిన్తేతబ్బకారణేన. అస్సాతి ఉపాలిస్స. ఉరోతి హదయం. తఞ్హి ఉసతి చిత్తతాపో దహతి ఏత్థాతి ఉరోతి వుచ్చతి. రూపసుత్తన్తి హేరఞ్ఞికానం రూపసుత్తం, యథా హత్థాచరియానం హత్థిసుత్తన్తి. అక్ఖీనీతి చక్ఖూని. తాని హి అక్ఖన్తి విసయేసు బ్యాపీభవన్తి, రూపం వా పస్సతి ఇమేహీతి అక్ఖీనీతి వుచ్చన్తి. మకసేన సూచిముఖానం గహితత్తా డంసేన పిఙ్గలమక్ఖికాయోవ గహేతబ్బాతి ఆహ ‘‘డంసాతి పిఙ్గలమక్ఖికాయో’’తి. పిఙ్గలమక్ఖికాయో హి డంసనట్ఠేన ఖాదనట్ఠేన డంసాతి వుచ్చన్తి. దుక్కరో ఖమో ఏతాసన్తి దుక్ఖాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘దుక్ఖమాన’’న్తి. వేదనానన్తి సమ్బన్ధో. అసాతస్స కారణం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘అమధురాన’’న్తి. ఇమినా అమధురత్తా న సాదితబ్బాతి అసాతాతి అత్థం దస్సేతి. పాణసద్దజీవితసద్దానం పరియాయభావం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘జీవితహరాన’’న్తి. పాణం హరన్తి అపనేన్తీతి పాణహరా, తాసం వేదనానన్తి సమ్బన్ధో.

౪౦౪. విజాయనకాలతో పట్ఠాయ పరిపుణ్ణవీసతివస్సో న గహేతబ్బో, గబ్భగహణకాలతో పన పట్ఠాయాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘పటిసన్ధిగ్గహణతో పట్ఠాయా’’తి. గబ్భే సయితకాలేన సద్ధిం వీసతిమం వస్సం పరిపుణ్ణమస్సాతి గబ్భవీసో పుగ్గలో. హీతి సచ్చం. యథాహాతి యేనాకారేన సఙ్ఖ్యం గచ్ఛతి, తేనాకారేన భగవా ఆహాతి యోజనా. అథ వా యథా కిం వచనం భగవా ఆహాతి యోజనా.

గబ్భవీసో హుత్వా ఉపసమ్పన్నోతి సమ్బన్ధో. అమ్హీతి అస్మి. నుసద్దో పరివితక్కత్థే నిపాతో. యన్తి యాదిసం పఠమం చిత్తన్తి సమ్బన్ధో. ఇమినా పటిసన్ధిచిత్తం దస్సేతి. ‘‘పఠమం విఞ్ఞాణ’’న్తి తస్సేవ వేవచనం. తన్తి పఠమం చిత్తం పఠమం విఞ్ఞాణం. అస్సాతి సత్తస్స. సావ జాతీతి సా ఏవ పటిసన్ధి, గబ్భో నామ హోతీతి సమ్బన్ధో.

తత్థాతి పాళియం, వినిచ్ఛయో ఏవం వేదితబ్బోతి యోజనా. యోతి పుగ్గలో. మహాపవారణాయాతి అస్సయుజపుణ్ణమియం. సా హి పూజితపవారణత్తా మహాపవారణాతి వుచ్చతి. తతోతి పవారణాయ జాతకాలతో. తన్తి మహాపవారణం. పాటిపదే చాతి ఏత్థ చసద్దో అనియమవికప్పత్థో, పవారణదివసపాటిపదదివసేసు అఞ్ఞతరస్మిం దివసే ఉపసమ్పాదేతబ్బోతి అత్థో. హాయనవడ్ఢనన్తి కుచ్ఛిమ్హి వసితమాసేసు అధికేసు హాయనఞ్చ ఊనేసు వడ్ఢునఞ్చ వేదితబ్బం.

పోరాణకత్థేరా పన ఉపసమ్పాదేన్తీతి సమ్బన్ధో. ఏకూనవీసతివస్సన్తి అనన్తరే వుత్తం ఏకూనవీసతివస్సం. నిక్ఖమనీయోతి సావణమాసో. సో హి అన్తోవీథితో బాహిరవీథిం నిక్ఖమతి సూరియో అస్మిన్తి ‘‘నిక్ఖమనీయో’’తి వుచ్చతి. పాటిపదదివసేతి పచ్ఛిమికాయ వస్సూపగమనదివసే. తం ఉపసమ్పాదనం. కస్మాతి పుచ్ఛా. ఏత్థ ఠత్వా పరిహారో వుచ్చతే మయాతి యోజనా. వీసతియా వస్సేసూతి ఉపసమ్పన్నపుగ్గలస్స వీసతియా వస్సేసు. తింసరత్తిదివస్స ఏకమాసత్తా ‘‘చత్తారో మాసా పరిహాయన్తీ’’తి వుత్తం. ఉక్కడ్ఢన్తీతి ఏకస్స అధికమాసస్స నాసనత్థాయ వస్సం ఉపరి కడ్ఢన్తి. తతోతి ఛమాసతో అపనేత్వాతి సమ్బన్ధో. ఏత్థాతి ‘‘ఏకూనవీసతివస్స’’న్తిఆదివచనే. పన-సద్దో హిసద్దత్థో, సచ్చన్తి అత్థో. యోతి పుగ్గలో. తస్మాతి యస్మా గబ్భమాసానమ్పి గణనూపగత్తా గహేత్వా ఉపసమ్పాదేన్తి, తస్మా ఛ మాసే వసిత్వాతి సమ్బన్ధో. అట్ఠ మాసే వసిత్వా జాతోపి న జీవతీతి సుత్తన్తఅట్ఠకథాసు (దీ. ని. అట్ఠ. ౨.౨౪-౨౫; మ. ని. అట్ఠ. ౩.౨౦౫) వుత్తం.

౪౦౬. దసవస్సచ్చయేనాతి ఉపసమ్పదతో దసవస్సాతిక్కమేన. ఉపసమ్పాదేతీతి ఉపజ్ఝాయో వా కమ్మవాచాచరియో వా హుత్వా ఉపసమ్పాదేతి. తన్తి ఉపజ్ఝాచరియభూతం అనుపసమ్పన్నపుగ్గలం. కమ్మవాచాచరియో హుత్వా ఉపసమ్పాదేన్తో తం ముఞ్చిత్వా సచే అఞ్ఞోపి కమ్మవాచాచరియో అత్థి, సూపసమ్పన్నో. సోవ సచే కమ్మవాచం సావేతి, నుపసమ్పన్నో. ఞత్వా పన పున అనుపసమ్పాదేన్తే సగ్గన్తరాయోపి మగ్గన్తరాయోపి హోతియేవాతి దట్ఠబ్బన్తి. పఞ్చమం.