౮. సన్నిధికారకసిక్ఖాపదం

౨౫౨. అట్ఠమే అబ్భన్తరే జాతో అబ్భన్తరో. మహాథేరోతి మహన్తేహి థిరగుణేహి యుత్తో. ఇమినా ‘‘బేలట్ఠో’’తి సఞ్ఞానామస్స సఞ్ఞినామిం దస్సేతి. పధానఘరేతి సమథవిపస్సనానం పదహనట్ఠానఘరసఙ్ఖాతే ఏకస్మిం ఆవాసే. సుక్ఖకురన్తి ఏత్థ సోసనకురత్తా న సుక్ఖకురం హోతి, కేవలం పన అసూపబ్యఞ్జనత్తాతి ఆహ ‘‘అసూపబ్యఞ్జనం ఓదన’’న్తి. సోసనకురమ్పి యుత్తమేవ. వక్ఖతి హి ‘‘తం పిణ్డపాతం ఉదకేన తేమేత్వా’’తి. ‘‘ఓదన’’న్తిఇమినా కురసద్దస్స ఓదనపరియాయతం దస్సేతి. ఓదనఞ్హి కరోతి ఆయువణ్ణాదయోతి ‘‘కుర’’న్తి వుచ్చతి. సోతి బేలట్ఠసీసో. తఞ్చ ఖోతి తఞ్చ సుక్ఖకురం ఆహరతీతి సమ్బన్ధో. పచ్చయగిద్ధతాయాతి పిణ్డపాతపచ్చయే లుద్ధతాయ. థేరో భుఞ్జతీతి సమ్బన్ధో. మనుస్సానం ఏకాహారస్స సత్తాహమత్తట్ఠితత్తా ‘‘సత్తాహ’’న్తి వుత్తం. తతోతి భుఞ్జనతో పరన్తి సమ్బన్ధో. చత్తారిపీతి ఏత్థ పిసద్దేన అధికానిపి సత్తాహాని గహేతబ్బాని.

౨౫౩. ఇతీతి ఇదం తయం. ‘‘సన్నిధి కారో అస్సా’’తి సమాసో విసేసనపరనిపాతవసేన గహేతబ్బో. ‘‘సన్నిధికిరియన్తి అత్థో’’తి ఇమినా కరీయతీతి కారోతి కమ్మత్థం దస్సేతి. ఏకరత్తన్తి అన్తిమపరిచ్ఛేదవసేన వుత్తం తదధికానమ్పి అధిప్పేతత్తా. అస్సాతి ‘‘సన్నిధికారక’’న్తి పదస్స.

సన్నిధికారకస్స సత్తాహకాలికస్స నిస్సగ్గియపాచిత్తియాపత్తియా పచ్చయత్తా సన్నిధికారకం యామకాలికం ఖాదనీయభోజనీయం అసమానమ్పి సుద్ధపాచిత్తియాపత్తియా పచ్చయో హోతీతి ఆహ ‘‘యామకాలికం వా’’తి. పటిగ్గహణేతి పటిగ్గహణే చ గహణే చ. అజ్ఝోహరితుకామతాయ హి పటిగ్గహణే చ పటిగ్గహేత్వా గహణే చాతి వుత్తం హోతి. యం పత్తం అఙ్గులియా ఘంసన్తస్స లేఖా పఞ్ఞాయతి, సో పత్తో దుద్ధోతో హోతి సచేతి యోజనా ఉత్తరవాక్యే యంసద్దం దిస్వా పుబ్బవాక్యే తంసద్దస్స గమనీయత్తా. గణ్ఠికపత్తస్సాతి బన్ధనపత్తస్స. సోతి స్నేహో. పగ్ఘరతి సన్దిస్సతీతి సమ్బన్ధో. తాదిసేతి దుద్ధోతే, గణ్ఠికే వా. తత్థాతి ధోవితపత్తే ఆసిఞ్చిత్వాతి సమ్బన్ధో. హీతి సచ్చం. అబ్బోహారికాతి న వోహరితబ్బా, వోహరితుం న యుత్తాతి అత్థో. యన్తి ఖాదనీయభోజనీయం పరిచ్చజన్తీతి సమ్బన్ధో. హీతి సచ్చం, యస్మా వా. తతోతి అపరిచ్చత్తఖాదనీయభోజనీయతో నీహరిత్వాతి సమ్బన్ధో.

అకప్పియమంసేసూతి నిద్ధారణసముదాయో. సతి పచ్చయేతి పిపాససఙ్ఖాతే పచ్చయే సతి. అనతిరిత్తకతన్తి అతిరిత్తేన అకతం సన్నిధికారకం ఖాదనీయభోజనీయన్తి యోజనా. ఏకమేవ పాచిత్తియన్తి సమ్బన్ధో. వికప్పద్వయేతి సామిసనిరామిససఙ్ఖాతే వికప్పద్వయే. సబ్బవికప్పేసూతి వికాలసన్నిధిఅకప్పియమంసయామకాలికపచ్చయసఙ్ఖాతేసు సబ్బేసు వికప్పేసు.

౨౫౫. ఆమిససంసట్ఠన్తి ఆమిసేన సంసట్ఠం సత్తాహకాలికం యావజీవికం.

౨౫౬. చతుబ్బిధకాలికస్స సరూపఞ్చ వచనత్థఞ్చ దస్సేన్తో ఆహ ‘‘వికాలభోజనసిక్ఖాపదే’’తిఆది. తత్థ నిద్దిట్ఠం ఖాదనీయభోజనీయ’’న్తిఇమినా యావకాలికస్స సరూపం దస్సేతి. ‘‘యావ…పే… కాలిక’’న్తిఇమినా వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘సద్ధిం…పే… పాన’’న్తిఇమినా యామకాలికస్స సరూపం దస్సేతి. ‘‘యావ…పే… కాలిక’’న్తిఇమినా వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘సబ్బిఆది పఞ్చవిధం భేసజ్జ’’న్తిఇమినా సత్తాహకాలికస్స సరూపం దస్సేతి. ‘‘సత్తాహం…పే… కాలిక’’న్తిఇమినా వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘ఠపేత్వా…పే… సబ్బమ్పీ’’తిఇమినా యావజీవికస్స సరూపం దస్సేతి. ‘‘యావ…పే… జీవిక’’న్తిఇమినా వచనత్థం దస్సేతి. సబ్బవచనత్థో లహుకమత్తమేవ, గరుకో పనేవం వేదితబ్బో – యావ యత్తకో మజ్ఝన్హికో కాలో యావకాలో, సో అస్సత్థీ, తం వా కాలం భుఞ్జితబ్బన్తి యావకాలికం. యామో కాలో యామకాలో, సో అస్సత్థి, తం వా కాలం పరిభుఞ్జీతబ్బన్తి యామకాలికం. సత్తాహో కాలో సత్తాహకాలో, సో అస్సత్థి, తం వా కాలం నిదహిత్వా పరిభుఞ్జితబ్బన్తి సత్తాహకాలికం. యావ యత్తకో జీవో యావజీవో, సో అస్సత్థి, యావజీవం వా పరిహరిత్వా పరిభుఞ్జితబ్బన్తి యావజీవికన్తి.

తత్థాతి చతుబ్బిధేసు కాలికేసు. సతక్ఖత్తున్తి అనేకవారం. యావ కాలో నాతిక్కమతి, తావ భుఞ్జన్తస్సాతి యోజనా. అహోరత్తం భుఞ్జన్తస్సాతి సమ్బన్ధోతి. అట్ఠమం.