౮. నగరవిన్దేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౪౩౫. సమవిసమం చరన్తీతి కాయసమాదిం సమఞ్ఞేవ, కాయవిసమాదిం విసమఞ్ఞేవ చరన్తి కరోన్తి పటిపజ్జన్తి. తం పన సమవిసమం అఞ్ఞమఞ్ఞం విరుద్ధత్తా విసదిసత్తా న ఏకస్మిం కాలే సమ్భవతీతి ఆహ – ‘‘కాలేన సమం కాలేన విసమ’’న్తి. సమచరియమ్పి హి ఏతన్తి పుబ్బే సమచరియాయ జోతితత్తా వుత్తం.

౪౩౭. ఆకరోన్తి అధిప్పేతమత్థం ఞాపేన్తి పబోధేన్తీతి ఆకారా, ఞాపకకారణన్తి ఆహ – ‘‘కే ఆకారాతి కాని కారణానీ’’తి. అనుబుద్ధియోతి అనుమానఞాణాని. తఞ్హి యథాదిట్ఠమత్థం దిట్ఠభావేన అన్వేతి అనుగచ్ఛతీతి ‘‘అన్వయా’’తి వుచ్చతి. హరితతిణచమ్పకవనాదివసేనాతి హరితకమ్బలాదిసదిసతిణాదివసేన విత్థారితకనకపటాదిసదివికసితచమ్పకవనాదివసేన. ఆదిసద్దేన చేత్థ కీచకవేణుసద్దమధురసఫలాఫలవసేన సద్దరసానం అత్థిభావో వేదితబ్బోతి. చమ్పకవసేనేవ పన ఫస్సగన్ధానమ్పి అత్థిభావో వుత్తోతి. తేనాహ – ‘‘రూపాదయో పఞ్చ కామగుణా అత్థీ’’తి. ‘‘ఇత్థిరూపాదీని సన్ధాయేతం కథిత’’న్తి వత్వా ఇన్ద్రియబద్ధా వా హోన్తు రూపాదయో అనిన్ద్రియబద్ధా వా, సబ్బేపి చేతే కిలేసుప్పత్తినిమిత్తతాయ కామగుణా ఏవాతి చోదనం సన్ధాయ విసభాగిత్థిగతా రూపాదయో సవిసేసం కిలేసుప్పత్తినిమిత్తన్తి దస్సేన్తో, ‘‘తాని హీ’’తిఆదిమాహ.

తత్థ తానీతి రూపాదీని. హి-సద్దో హేతుఅత్థో. తేన యథావుత్తమత్థం సమత్థేతి, ‘‘యస్మా పురిసస్స చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠన్తి, తస్మా ఇత్థిరూపాదీని సన్ధాయ ఏతం కథిత’’న్తి. పురిసస్స చిత్తన్తి పురిసస్స చతుభూమకం కుసలచిత్తం పరియాదాయ గహేత్వా అన్తోముట్ఠిగతం వియ కత్వా. ‘‘హత్థికాయం పరియాదియిత్వా’’తిఆదీసు (సం. ని. ౧.౧౨౬) హి గహణం పరియాదానం నామ, ‘‘అనిచ్చసఞ్ఞా భావితా బహులీకతా సబ్బం కామరాగం పరియాదియతీ’’తిఆదీసు (సం. ని. ౩.౧౦౨) ఖేపనం పరియాదానం, ఇధ ఉభయమ్పి వట్టతి. ఇదాని యథావుత్తమత్థం సుత్తేనేవ సాధేతుం, ‘‘యథాహా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ ‘‘నాహం, భిక్ఖవే’’తిఆదీసు న-కారో పటిసేధత్థో. అహన్తి భగవా అత్తానం నిద్దిసతి. భిక్ఖవేతి భిక్ఖూ ఆలపతి. అఞ్ఞన్తి ఇదాని వత్తబ్బం ఇత్థిరూపతో అఞ్ఞం. ఏకరూపమ్పీతి ఏకమ్పి రూపం. సమనుపస్సామీతి ఞాణస్స సమనుపస్సనా అధిప్పేతా, హేట్ఠా న-కారం ఆనేత్వా సమ్బన్ధితబ్బం. అయఞ్హేత్థ అత్థో – ‘‘అహం, భిక్ఖవే, సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణేన సబ్బసో ఓలోకేన్తో అఞ్ఞం ఏకరూపమ్పి న సమనుపస్సామీ’’తి. యం ఏవం పురిసస్స చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠతీతి యం రూపం రూపగరుకస్స పురిసస్స సబ్బమ్పి కుసలచిత్తం పవత్తితుం అప్పదానవసేన పరియాదియిత్వా గహేత్వా ఖేపేత్వా చ తిట్ఠతి. యథయిదం ఇత్థిరూపన్తి ఇత్థియా రూపకాయం. రూపసద్దో ఖన్ధాదిఅనేకత్థవాచకో, ఇధ పన ఇత్థియా చతుసముట్ఠానే రూపాయతనే వణ్ణధాతుయం దట్ఠబ్బో. ‘‘ఇత్థిరూపం, భిక్ఖవే, పురిసస్స చిత్తం పరియాదాయ తిట్ఠతీ’’తి ఇదం పురిమస్సేవ దళ్హీకరణత్థం వుత్తం. పురిమం ‘‘యథయిదం, భిక్ఖవే, ఇత్థిరూప’’న్తి ఇదం ఓపమ్మవసేన వుత్తం, ఇదం పరియాదానభావే నిదస్సనన్తి దట్ఠబ్బం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

నగరవిన్దేయ్యసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.