౧. దేవదహసుత్తవణ్ణనా

౧. దిబ్బన్తి కామగుణేహి కీళన్తి, లళన్తి, తేసు వా విహరన్తి, విజయసమత్థతాయోగేన పచ్చత్థికే విజేతుం ఇచ్ఛన్తి; ఇస్సరియట్ఠానాదిసక్కారదానగ్గహణం తంతంఅత్థానుసాసనఞ్చ కరోన్తా వోహరన్తి, పుఞ్ఞానుభావప్పత్తాయ జుతియా జోతేన్తి వాతి దేవా వుచ్చన్తి రాజానో. తథా హి తే చతూహి సఙ్గహవత్థూహి జనం రఞ్జయన్తా సయం యథావుత్తేహి విసేసేహి రాజన్తి దిబ్బన్తి సోభన్తీతి చ, ‘‘రాజానో’’తి వుచ్చన్తి. తత్థాతి తస్మిం నిగమదేసే. సాతి పోక్ఖరణీ. తన్తి తం, ‘‘దేవదహ’’న్తి లద్ధనామం పోక్ఖరణిం ఉపాదాయ, తస్స అదూరభవత్తాతి కేచి. సబ్బం సుఖాదిభేదం వేదయితం. పుబ్బేతి పురిమజాతియం. కతకమ్మపచ్చయాతి కతస్స కమ్మస్స పచ్చయభావతో జాతం కమ్మం పటిచ్చ. తేన సబ్బాపి వేదనా కమ్మఫలభూతా ఏవ అనుభవితబ్బాతి దస్సేతి. తేనాహ ‘‘ఇమినా’’తిఆది. అనియమేత్వా వుత్తన్తి, ‘‘సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా ఏవంవాదినో’’తి ఏవం ఇమే నామాతి అవిసేసేత్వా వుత్తమత్థం. నియమేత్వాతి, ‘‘ఏవంవాదినో, భిక్ఖవే, నిగణ్ఠా’’తి ఏవం విసేసేత్వా దస్సేతి.

కలిసాసనన్తి పరాజయం. కలీతి హి అనత్థో వుచ్చతి, కలీతి ససతి విప్ఫరతీతి కలిసాసనం, పరాజయో. కలీతి వా కోధమానాదికిలేసజాతి, తాయ పన అయుత్తవాదితా కలిసాసనం. తం ఆరోపేతుకామో విభావేతుకామో. యే కమ్మం కతం అకతం వాతి న జానన్తి, తే కథం తం ఏదిసన్తి జానిస్సన్తి. యే చ కమ్మం పభేదతో న జానన్తి, తే కథం తస్స విపాకం జానిస్సన్తి; విపాకపరియోసితభావం జానిస్సన్తి, యే చ పాపస్స కమ్మస్స పటిపక్ఖమేవ న జానన్తి; తే కథం తస్స పహానం కుసలకమ్మస్స చ సమ్పాదనవిధిం జానిస్సన్తీతి ఇమమత్థం దస్సేన్తో, ‘‘ఉత్తరి పుచ్ఛాయపి ఏసేవ నయో’’తి ఆహ.

౨. కిఞ్చాపి చూళదుక్ఖక్ఖన్ధేపి, (మ. ని. ౧.౧౮౦) ‘‘ఏవం సన్తే’’తి ఇమినా తేసం నిగణ్ఠానం అజాననభావో ఏవ ఉజుకం పకాసితో హేట్ఠా దేసనాయ తథా పవత్తత్తా. తథా హి అట్ఠకథాయం (మ. ని. అట్ఠ. ౧.౧౮౦) వుత్తం – ‘‘ఏవం సన్తేతి తుమ్హాకం ఏవం అజాననభావే సతీ’’తి, తథాపి తత్థ ఉపరిదేసనాయ సమ్బద్ధో ఏవమత్థో వుచ్చమానో యుజ్జతి, న అఞ్ఞథాతి దస్సేతుం ఇధ, ‘‘మహానిగణ్ఠస్స వచనే సచ్చే సన్తేతి అత్థో’’తి వుత్తం. ఏత్తకస్స ఠానస్సాతి యథావుత్తస్స పఞ్చపరిమాణస్స కారణస్స.

౩. అనేకవారం విసరఞ్జనం ఇధ గాళ్హాపలేపనం, న సాటకస్స వియ లిత్తతాతి ఆహ – ‘‘బహలూప…పే… లిత్తేన వియా’’తి. వుత్తమేవ, న పున వత్తబ్బం, తత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బన్తి అధిప్పాయో.

ఇమేసం నిగణ్ఠానం తాదిసస్స తేసం అభావతో, ‘‘జాననకాలో సియా’’తి పరికప్పవసేన వదతి. తేన ఏవం జానితుం తేహి సక్కా సియా, తేసఞ్చ దస్సనం సచ్చం సియా. యస్మా తేసం దస్సనం అసచ్చం, తస్మా తే న జానింసూతి దస్సేతి. చతూసు కాలేసూతి వణముఖస్స పరికన్తనకాలో, సల్లస్స ఏసనకాలో, అబ్బుహనకాలో, వణముఖే అగదఙ్గారఓదహనకాలోతి ఇమేసు చతూసు కాలేసు. సుద్ధన్తేతి సుద్ధకోట్ఠాసే, దుక్ఖస్స అనవసేసతో నిజ్జీరణట్ఠేన నిద్దుక్ఖభావేతి అత్థో. ఏకాయ ఉపమాయాతి, ‘‘సల్లేన విద్ధస్స హి విద్ధకాలే వేదనాయ పాకటకాలో వియా’’తి ఇమాయ ఏకాయ ఉపమాయ. తయో అత్థాతి పుబ్బే అహువమ్హా వా నో వా, పాపకమ్మం అకరిమ్హా వా నో వా, ఏవరూపం వా పాపకమ్మం అకరిమ్హాతి ఇమే తయో అత్థా. చతూహి ఉపమాహీతి వణముఖపరికన్తనాదీహి చతూహి ఉపమాహి. ఏకో అత్థోతి, ‘‘ఏత్తకం దుక్ఖం నిజ్జిణ్ణ’’న్తిఆదినా వుత్తో ఏకో అత్థో. సో హి దుక్ఖనిజ్జీరణభావసామఞ్ఞా ఏకో అత్థోతి వుత్తో.

౪. ఇమే పన నిగణ్ఠా. ఆసఙ్కాయ విద్ధోస్మీతి సఞ్ఞం ఉప్పాదేత్వా. పచ్చాహరితున్తి పచ్చావత్తితుం, పరిహరితున్తి అత్థో.

౫. అతీతవాదం సద్దహన్తానన్తి, ‘‘అత్థి ఖో, భో, నిగణ్ఠా పుబ్బే పాపకమ్మం కత’’న్తి ఏవం అతీతంసం ఆరబ్భ పవత్తం మహానిగణ్ఠస్స వాదం సద్దహన్తానం. భూతత్తాతి యథాభూతత్తా కిం అవిపరీతమేవ అత్థం ఆరమ్మణం కత్వా పవత్తాతి పుచ్ఛతి. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. సహ ధమ్మేనాతి సహధమ్మో, సో ఏవ సహధమ్మికో యథా ‘‘వేనయికో’’తి (అ. ని. ౮.౧౧; పారా. ౮). ‘‘ధమ్మో’’తి ఏత్థ కారణం అధిప్పేతన్తి ఆహ – ‘‘సహేతుకం సకారణ’’న్తి. పటిహరతి పటివత్తేతీతి పటిహారో, వాదో ఏవ పటిహారో వాదపటిహారో; తం, ఉత్తరన్తి అత్థో. తేనాహ – ‘‘పచ్చాగమనకవాద’’న్తి, చోదనం పరివత్తేత్వా పటిపాకతికకరణన్తి అత్థో. తేసన్తి ఇదం ఆవుత్తివసేన గహేతబ్బం, ‘‘తేసం సద్ధాఛేదకవాదం నామ తేసం దస్సేతీ’’తి.

౬. అవిజ్జా అఞ్ఞాణా సమ్మోహాతి పరియాయవచనమేతం. అవిజ్జాతి వా అవిజ్జాయ కరణభూతాయ. అఞ్ఞాణేనాతి అజాననేన. సమ్మోహేనాతి సమ్ముయ్హనేన మహాముళ్హతాయ. సామంయేవ ఓపక్కమికా ఏతరహి అత్తనో ఉపక్కమహేతు దుక్ఖవేదనం వేదియమానం – ‘‘యంకిఞ్చాయం…పే… పుబ్బేకతహేతూ’’తి విపరీతతో సద్దహథ. పుబ్బేకతహేతువాదసఞ్ఞితం విపల్లాసగ్గాహం గణ్హథ.

౭. దిట్ఠధమ్మో వుచ్చతి పచ్చక్ఖభూతో, తత్థ వేదితబ్బం ఫలం దిట్ఠధమ్మవేదనీయం. తేనాహ – ‘‘ఇమస్మింయేవ అత్తభావే విపాకదాయక’’న్తి. పయోగేనాతి కాయికేన పయోగేన వా వాచసికేన వా పయోగేన. పధానేనాతి పదహనేన చేతసికేన ఉస్సాహనేన. ఆసన్నే భవన్తరే విపాచేతుం న సక్కా, పగేవ దూరేతి దస్సేతుం, ‘‘దుతియే వా తతియే వా అత్తభావే’’తి వుత్తం. నిబ్బత్తకభావతో సుఖవేదనాయ హితన్తి సుఖవేదనీయం. సా పన విపాకవేదనాభావతో ఏకన్తతో ఇట్ఠారమ్మణా ఏవ హోతీతి ఆహ ‘‘ఇట్ఠారమ్మణవిపాకదాయక’’న్తి. విపరీతన్తి అనిట్ఠారమ్మణవిపాకదాయకం. నిప్ఫన్నేతి సద్ధిం అఞ్ఞేన కమ్మేన నిబ్బత్తే. సమ్పరాయవేదనీయస్సాతి ఉపపజ్జవేదనీయస్స అపరాపరియవేదనీయస్స. ఏవం సన్తేపీతి కామం పరిపక్కవేదనీయన్తి దిట్ఠధమ్మవేదనీయమేవ వుచ్చతి, తథాపి అత్థేత్థ అతిసయో దిట్ఠధమ్మవిసేసభావతో పరిపక్కవేదనీయస్సాతి దస్సేతుం, ‘‘అయమేత్థా’’తిఆది వుత్తం. యస్మిం దివసే కతం, తతో సత్తదివసబ్భన్తరే.

తత్రాతి తస్మిం పరిపక్కవేదనీయకమ్మస్స సత్తదివసబ్భన్తరే విపాకదానే. ఏకవారం కసిత్వా నిసీది ఛాతజ్ఝత్తో హుత్వా. ఆగచ్ఛన్తీ ఆహ – ‘‘ఉస్సూరే భత్తం ఆహరీయిత్థా’’తి దోమనస్సం అనుప్పాదేత్వా యథా కతపుఞ్ఞం అనుమోదతి. విజ్జోతమానం దిస్వా, ‘‘కిం ను ఖో ఇదమ్పి తప్పకారో, మమ చిత్తవికప్పమత్తం, ఉదాహు సువణ్ణమేవా’’తి వీమంసన్తో యట్ఠియా పహరిత్వా.

వాళయక్ఖసఞ్చరణత్తా రాజగహూపచారస్స నగరే సహస్సభణ్డికం చారేసుం. ఉప్పన్నరాగో చూళాయ డంసి. రఞ్ఞో ఆచిక్ఖిత్వాతి తం పవత్తిం రఞ్ఞో ఆచిక్ఖిత్వా. మల్లికాయ వత్థు ధమ్మపదవత్థుమ్హి (ధ. ప. అట్ఠ. ౨.మల్లికాదేవీవత్థు) ఆగతేన నయేన కథేతబ్బం.

మరణసన్తికేపి కతం, పగేవ తతో పురేతరం అతీతత్తభావేసు చ కతం. ఇధ నిబ్బత్తితవిపాకోతి వుత్తో అవస్సంభావిభావతో. సమ్పరాయవేదనీయమేవ భవన్తరే విపాకదాయకభావతో. ఇధ నిబ్బత్తితగుణోత్వేవ వుత్తో, న ఇధ నిబ్బత్తితవిపాకోతి విముత్తిభావతో. పరిపక్కవేదనీయన్తి వేదితబ్బం హేట్ఠా వుత్తపరిపక్కవేదనీయలక్ఖణానతివత్తనతో. సబ్బలహుం ఫలదాయికాతి ఏతేన ఫలుప్పాదనసమత్థతాయోగేన కమ్మస్స పరిపక్కవేదనీయతాతి దస్సేతి.

చతుప్పఞ్చక్ఖన్ధఫలతాయ సఞ్ఞాభవూపగం కమ్మం బహువేదనీయన్తి వుత్తం. ఏకఖన్ధఫలత్తా అసఞ్ఞాభవూపగం కమ్మం అప్పవేదనీయం. కేచి పన, ‘‘అరూపావచరకమ్మం బహుకాలం వేదితబ్బఫలత్తా బహువేదనీయం, ఇతరం అప్పవేదనీయం. రూపారూపావచరకమ్మం వా బహువేదనీయం, పరిత్తకమ్మం అప్పవేదనీయ’’న్తి వదన్తి. సవిపాకం కమ్మన్తి పచ్చయన్తరసమవాయే విపాకుప్పాదనసమత్థం, న ఆరద్ధవిపాకమేవ. అవిపాకం కమ్మన్తి పచ్చయవేకల్లేన విపచ్చితుం అసమత్థం అహోసికమ్మాదిభేదం.

౮. దిట్ఠధమ్మవేదనీయాదీనన్తి దిట్ఠధమ్మవేదనీయాదీనం దసన్నం కమ్మానం ఉపక్కమేన కమ్మానం అఞ్ఞాథాభావస్స అనాపాదనీయత్తా యథాసభావేనేవ కమ్మాని తిట్ఠన్తి. తత్థ నిగణ్ఠానం ఉపక్కమో నిప్పయోజనోతి ఆహ ‘‘అఫలో’’తి. నిగణ్ఠానం పదహనస్స మిచ్ఛావాయామస్స నిప్ఫలభావప్పవేదనో పధానచ్ఛేదకవాదో. పరేహి వుత్తకారణేహీతి యేహి కారణేహి నిగణ్ఠానం వాదేసు దోసం దస్సేన్తి. తేహి పరేహి వుత్తకారణేహి. న హి లక్ఖణయుత్తేన హేతునా వినా పరవాదేసు దోసం దస్సేతుం సక్కా. తేనాహ ‘‘సకారణా హుత్వా’’తి. నిగణ్ఠానం వాదా చ అనువాదా చాతి నిగణ్ఠేహి వుచ్చమానా సకసకసమయప్పవేదికా వాదాచేవ సావకేహి వుచ్చమానా తేసం అనువాదా చ. విఞ్ఞూహి గరహితబ్బం కారణం ఆగచ్ఛన్తీతి, ‘‘అయమేత్థ దోసో’’తి తత్థ తత్థ విఞ్ఞూహి పణ్డితేహి గరహారహం కారణం ఉపగచ్ఛన్తి, పాపుణన్తీతి అత్థో. తస్సత్థోతిఆదీసు అయం సఙ్ఖేపత్థో, ‘‘వుత్తనయేన పరేహి వుత్తేన కారణేన సకారణా హుత్వా దోసదస్సనవసేన నిగణ్ఠానం వాదా అనుప్పత్తా, తతో ఏవ తం వాదం అప్పసాదనీయభావదస్సనేన సోసేన్తా హేతుసమ్పత్తివోహారసుక్ఖనేన మిలాపేన్తా దుక్కటకమ్మకారినోతిఆదయో దస గారయ్హాపదేసా ఉపగచ్ఛన్తీ’’తి.

౯. సఙ్గతిభావహేతూతి తత్థ తత్థ యదిచ్ఛాయ సముట్ఠితసఙ్గతినిమిత్తం. సా పన సఙ్గతి నియతిలక్ఖణాతి ఆహ ‘‘నియతిభావకారణా’’తి. అచ్ఛేజ్జసుత్తావుతఅభేజ్జమణి వియ హి పటినియతతా నియతిపవత్తీతి. ఛళభిజాతిహేతూతి కణ్హాభిజాతి నీలాభిజాతి లోహితాభిజాతి హలిద్దాభిజాతి సుక్కాభిజాతి పరమసుక్కాభిజాతీతి ఇమాసు అభిజాతీసు జాతినిమిత్తం. పాపసఙ్గతికాతి నిహీనసఙ్గతికా.

౧౦. అనద్ధభూతన్తి ఏత్థ అధి-సద్దేన సమానత్థో అద్ధ-సద్దోతి ఆహ – ‘‘అనద్ధభూతన్తి అనధిభూత’’న్తి. యథా ఆపాయికో అత్తభావో మహతా దుక్ఖేన అభిభుయ్యతి, న తథా అయన్తి ఆహ – ‘‘దుక్ఖేన అనధిభూతో నామ మనుస్సత్తభావో వుచ్చతీ’’తి. ‘‘అచేలకో హోతీ’’తిఆదినా (దీ. ని. ౧.౩౯౪) వుత్తాయ నానప్పకారాయ దుక్కరకారికాయ కిలమథేన. యది ఏవం కథం ధుతఙ్గధరాతి ఆహ ‘‘యే పనా’’తిఆది. నియ్యానికసాసనస్మిఞ్హి వీరియన్తి వివట్టసన్నిస్సితం కత్వా పవత్తియమానం వీరియం సరీరం ఖేదన్తమ్పి సమ్మావాయామో నామ హోతి ఞాయారద్ధభావతో.

థేరోతి ఏత్థ ఆగతమహారక్ఖితత్థేరో. తిస్సో సమ్పత్తియో మనుస్సదేవనిబ్బానసమ్పత్తియో, సీలసమాధిపఞ్ఞాసమ్పత్తియో వా. ఖురగ్గేయేవాతి ఖురే సీసగ్గే ఏవ, ఖురే సీసగ్గతో అపనీతే ఏవాతి అధిప్పాయో. అయన్తి, ‘‘ఇస్సరకులే నిబ్బత్తో’’తిఆదినా వుత్తో. న సబ్బే ఏవ సక్కారపుబ్బకం పబ్బజిత్వా అరహత్తం పాపుణన్తీతి ఆహ ‘‘యో దాసికుచ్ఛియ’’న్తిఆది. రజతముద్దికన్తి రజతమయం అఙ్గులిముద్దికం. గోరకపియఙ్గుమత్తేనపీతి కపిత్థఛల్లికఙ్గుపుప్ఫగన్ధమత్తేనపి.

ధమ్మేన ఞాయేన ఆగతసుఖం ధమ్మసుఖన్తి ఆహ – ‘‘సఙ్ఘతో వా…పే… పచ్చయసుఖ’’న్తి. అముచ్ఛితోతి అనజ్ఝాపన్నో. ఇదాని తం అనజ్ఝాపన్నతం తస్స చ ఫలం దస్సేతుం ‘‘ధమ్మికం హీ’’తిఆది వుత్తం. ఇమస్సాతి సముదయస్స. సో హి పఞ్చక్ఖన్ధస్స దుక్ఖస్స కారణభూతత్తా ఆసన్నో పచ్చక్ఖో కత్వా వుత్తో. తేనాహ ‘‘పచ్చుప్పన్నాన’’న్తిఆది. సఙ్ఖారన్తి యథారద్ధాయ సాతిసయం కరణతో సఙ్ఖారన్తి లద్ధనామం బలవవీరియం ఉస్సోళ్హిం. పదహతోతి పయుఞ్జన్తస్స పవత్తేన్తస్స. మగ్గేన విరాగో హోతీతి అరియమగ్గేన దుక్ఖనిదానస్స విరజ్జనా హోతి. తేనాహ ‘‘ఇదం వుత్తం హోతీ’’తి. ఇమినా సుఖాపటిపదా ఖిప్పాభిఞ్ఞా కథితా అకసిరేనేవ సీఘతరం మగ్గపజానతాయ బోధితత్తా. మజ్ఝత్తతాకారోతి వీరియూపేక్ఖమాహ. సఙ్ఖారం తత్థ పదహతీతి పధానసఙ్ఖారం తత్థ దుక్ఖనిదానస్స విరజ్జననిమిత్తం విరజ్జనత్థం పదహతి. కథం? మగ్గప్పధానేన చతుకిచ్చప్పధానే అరియమగ్గే వాయామేన పదహతి వాయమతి. అజ్ఝుపేక్ఖతోతి వీరియస్స అనచ్చారద్ధనాతిసిథిలతాయ వీరియసమతాయోజనే బ్యాపారాకరణేన అజ్ఝుపేక్ఖతో. తేనాహ ‘‘ఉపేక్ఖం భావేన్తస్సా’’తి. ఉపేక్ఖాభావనా చ నామేత్థ తథాపవత్తా అరియమగ్గభావనా ఏవాతి ఆహ – ‘‘మగ్గభావనాయ భావేతీ’’తి.

ఏత్థ చ ఏవం పాళియా పదయోజనా వేదితబ్బా, – ‘‘సో ఏవం పజానాతి. కథం? సఙ్ఖారం మే పదహతో సఙ్ఖారపదహనా ఇమస్స దుక్ఖనిదానస్స విరాగో హోతి, అజ్ఝుపేక్ఖతో మే ఉపేక్ఖనా ఇమస్స దుక్ఖనిదానస్స విరాగో హోతీ’’తి. పటిపజ్జమానస్స చాయం పుబ్బభాగవీమంసస్సాతి గహేతబ్బం. తత్థ సఙ్ఖారప్పధానాతి సమ్మసనపదేన సుఖేనేవ ఖిప్పతరం భావనాఉస్సుక్కాపనవీరియం దస్సితన్తి సుఖాపటిపదా ఖిప్పాభిఞ్ఞా దస్సితా. అజ్ఝుపేక్ఖతోతి ఏత్థ కస్సచి నాతిదళ్హం కత్వా పవత్తితవీరియేనపి దుక్ఖనిదానస్స విరాగో హోతి విపస్సనమనుయుఞ్జతీతి దస్సితం. ఉభయత్థాపి చతుత్థీయేవ పటిపదా విభావితాతి దట్ఠబ్బం. ఇదాని, ‘‘యస్స హి ఖ్వాస్స…పే… ఉపేక్ఖం తత్థ భావేతీ’’తి వారేహి తాసంయేవ పటిపదానం వసేన తేసం పుగ్గలానం పటిపత్తి దస్సితా. వట్టదుక్ఖనిదానస్స పరిజిణ్ణం ఇమేహి వారేహి దుక్ఖక్ఖయో విభావితో.

౧౧. బద్ధచిత్తోతి సమ్బద్ధచిత్తో. బహలచ్ఛన్దోతి బహలతణ్హాఛన్దో. అతిచరిత్వాతి అతిక్కమిత్వా. నటసత్థవిధినా నచ్చనకా నటా, నచ్చకా ఇతరే. సోమనస్సం ఉప్పజ్జతి, ‘‘ఈదిసం నామ ఇత్థిం పరిచ్చజి’’న్తి. ఛిజ్జాతి ద్విధా హోతు. భిజ్జాతి భిజ్జతు. ‘‘ఛిజ్జ వా భిజ్జవా’’తి పదద్వయేనపి వినాసమేవ వదతి. ఞత్వాతి పుబ్బభాగఞాణేన జానిత్వా. తదుభయన్తి సఙ్ఖారపదహనఉపేక్ఖాభావనం.

౧౨. పేసేన్తస్సాతి వాయమన్తస్స. తం సన్ధాయాతి దుక్ఖాయ పటిపదాయ నియ్యానతం సన్ధాయ.

ఉసుకారో వియ యోగీ తేజనస్స వియ చిత్తస్స ఉజుకరణతో. గోముత్తవఙ్కం, చన్దలేఖాకుటిలం, నఙ్గలకోటిజిమ్హం చిత్తం. అలాతా వియ వీరియం ఆతాపన-పరితాపనతో. కఞ్చికతేలం వియ సద్ధా సినేహనతో. నమనదణ్డకో వియ లోకుత్తరమగ్గో నిబ్బానారమ్మణే చిత్తస్స నామనతో. లోకుత్తరమగ్గేన చిత్తస్స ఉజుకరణం భావనాభిసమయతో దట్ఠబ్బం. అన్తద్వయవజ్జితా మజ్ఝిమా పటిపత్తీతి కత్వా కిలేసగణవిజ్ఝనం పహానాభిసమయో. ఇతరా పన పటిపదా దన్ధాభిఞ్ఞాతి ఇమేసం ద్విన్నం భిక్ఖూనం ఇమాసు ద్వీసు యథావుత్తాసు ఖిప్పాభిఞ్ఞాసు కథితాసు, ఇతరాపి కథితావ హోన్తి లక్ఖణహారనయేన పటిపదాసామఞ్ఞతో. సహాగమనీయాపి వా పటిపదా కథితావ, ‘‘న హేవ అనద్ధభూతం అత్థాన’’న్తిఆదినా పుబ్బభాగపటిపదాయ కథితత్తా. ‘‘ఆగమనీయపటిపదా పన న కథితా’’తి ఇదం సవిసేసం అజ్ఝుపేక్ఖస్స అకథితతం సన్ధాయ వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. నిక్ఖమనదేసనన్తి నిక్ఖమనుపాయం దేసనం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

దేవదహసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.