౩. అస్సలాయనసుత్తవణ్ణనా

౪౦౧. అఞ్ఞమఞ్ఞవిసిట్ఠత్తా విసదిసం రజ్జం విరజ్జం, విరజ్జతో ఆగతా, తత్థ జాతాతి వా వేరజ్జకా, ఏవం జాతా ఖో పన తే, యస్మా వత్థాభరణాదివిభాగేన నానప్పకారా హోన్తి, తస్మా వుత్తం ‘‘నానావేరజ్జకాన’’న్తి. అట్ఠకథాయం పన వేరజ్జస్సేవ వసేన నానప్పకారతా వుత్తా. యఞ్ఞుపాసనాదినాతి యఞ్ఞానుభవనమన్తజ్ఝేనదక్ఖిణపరియేసనాదినా. చతువణ్ణసాధారణన్తి ఖత్తియాదీనం చతున్నం వణ్ణానం సాధారణం సంసారసుద్ధిపాపతస్సనం. న్హానసుద్ధియాతి తిత్థసముద్దఖాతేసు మన్తజప్పనపుబ్బకం సాయంతతియఉదకోరోహనాదిన్హానసుద్ధియా. భావనాసుద్ధియాతి పరమజోతిభూతాయ పురిసభావనాసఙ్ఖాతాయ సుద్ధియా. వాపితసిరోతి ఓరోపితకేసో. తమేవ హి సిరో వాపితన్తి వుచ్చతి.

సభావవాదీతి యథాభూతవాదీ. పబ్బజన్తాతి బ్రాహ్మణపబ్బజ్జం ఉపగచ్ఛన్తా, తస్మా బ్రాహ్మణానం పబ్బజ్జావిధానం సిక్ఖన్తేన భోతా ‘‘బ్రాహ్మణావ సుజ్ఝన్తి, నో అబ్రాహ్మణా’’తి అయం విధి సహేతుకో సఉపాదానో సక్కచ్చం ఉగ్గహితో, తస్మా తుయ్హం పరాజయో నత్థి…పే… ఏవమాహంసు.

౪౦౨. లద్ధిభిన్దనత్థన్తి ‘‘బ్రాహ్మణావ బ్రహ్మునో పుత్తా ఓరసా ముఖతో జాతా బ్రహ్మజా’’తి ఏవం పవత్తలద్ధియా వినివేఠనత్థం. పుత్తపటిలాభత్థాయాతి ‘‘ఏవం మయం పేత్తికం ఇణధారం సోధేయ్యామా’’తి లద్ధియం ఠత్వా పుత్తపటిలాభత్థాయ. అయఞ్హేత్థ అధమ్మికానం బ్రాహ్మణానం అజ్ఝాసయో. నేసన్తి బ్రాహ్మణానం. సచ్చవచనం సియాతి ‘‘బ్రహ్మునో పుత్తా’’తిఆదివచనం సచ్చం యది సియా బ్రాహ్మణీనం…పే… భవేయ్య, న చేతం అత్థి. మహాబ్రహ్మునో ముఖతో జాతోతి వాదచ్ఛేదకవాదో ముఖతోజాతచ్ఛేకవాదో. అస్సలాయనోవిఞ్ఞూ జాతికో ‘‘నిరక్ఖేపం సమణేన గోతమేన వుత్త’’న్తి జానన్తోపి సహగతానం బ్రాహ్మణానం చిత్తానురక్ఖణత్థం ‘‘కిఞ్చాపి భవం గోతమో’’తిఆదిమాహ.

౪౦౩. ఇదాని బ్రాహ్మణోవ సేట్ఠో వణ్ణోతి వాదం భిన్దితుం ‘‘సుతం తే యోనకకమ్బోజేసూ’’తిఆది ఆరద్ధం. యది బ్రాహ్మణోవ సేట్ఠో వణ్ణో, సబ్బత్థ బ్రాహ్మణోవ సేట్ఠో భవేయ్య, అథ కస్మా యోనకకమ్బోజాదిజనపదేసు బ్రాహ్మణానం సేట్ఠభావో నత్థి? ఏవఞ్హి తత్థ వణ్ణా, తస్మా ‘‘బ్రాహ్మణోవ సేట్ఠో’’తి లద్ధిమత్తమేతం. తేసు హి జనపదేసు జనా ఏకజ్ఝం సన్నిపతిత్వా సమ్మన్తయిత్వా కతికం అకంసు, దాసం సామికం కత్వా ఇతరే సబ్బే తం పూజేత్వా తస్స వసే వత్తన్తి, యో తేసం అయ్యో హోతి ఇతరే సబ్బే తస్స దాసా హోన్తి, తే కతిపయసంవచ్ఛరాతిక్కమేన తస్స కిఞ్చి దోసం దిస్వా తం తతో ఠానతో అపనేత్వా అఞ్ఞం ఠపేన్తి, ఇతి సో అయ్యో హుత్వా దాసో హోతి, ఇతరో దాసో హుత్వా అయ్యో హోతి, ఏవం తావ కేచి ‘‘అయ్యో హుత్వా దాసో హోతి, దాసో హుత్వా అయ్యో హోతీ’’తి ఏత్థ అత్థం వదన్తి. అట్ఠకథాయం పన పురిమవసేనేవ తమత్థం దస్సేతుం ‘‘బ్రాహ్మణో సభరియో’’తిఆది వుత్తం. వయప్పత్తే పుత్తే అసతీతి ఇదం వక్ఖమానస్స దారకస్స దాయజ్జసామికభావస్స తావ దస్సనం. మాతితో సుద్ధోతి ఏత్థ యో మాతితో సుద్ధత్తా అయ్యో, పితితో అసుద్ధత్తా దాసో హోతి, సో ఏవ పితితో అసుద్ధత్తా దాసో హుత్వా మాతితో అయ్యో హోతీతి జాతిం సమ్భేదేతి. సోవ సబ్బేన సబ్బం హోతీతి న సక్కా వత్తున్తి అపరే. కో థామోతి మహన్తే లోకసన్నివాసే అనమతగ్గే అతీతే కాలే ఇత్థీనం వా చిత్తే అనవట్ఠితే దాసా దాసా ఏవ హోన్తి, అయ్యా అయ్యా ఏవ హోన్తీతి ఏత్థ కో ఏకన్తికో సహేతుకో అవస్సయో, తస్స సాధకో సిద్ధన్తో, కిం నిదస్సనన్తి అత్థో.

౪౦౪. సుక్కచ్ఛేదకవాదో నామాతి ‘‘బ్రాహ్మణోవ సుక్కో వణ్ణో’’తి ఏవం వుత్తో సుక్కచ్ఛేదకవారో నామ.

౪౦౮. సబ్బస్మిం అగ్గికిచ్చం కరోన్తేతి ఏతేన యథా యతో కుతోచి నిస్సయతో ఉప్పన్నో అగ్గిఉపాదానసమ్పన్నో అగ్గికిచ్చం కరోతి, ఏవం యస్మిం కస్మిఞ్చి దాసకులే జాతో ఉపనిస్సయసమ్పన్నో సమ్మాపటిపజ్జమానో సంసారతో సుజ్ఝతి ఏవాతి దస్సేతి.

౪౦౯. పాదసికవణ్ణోతి అన్తరాళవణ్ణో. ఏతేసన్తి ఖత్తియకుమారేన బ్రాహ్మణకఞ్ఞాయ ఉప్పన్నపుత్తో, బ్రాహ్మణకుమారేన ఖత్తియకఞ్ఞాయ ఉప్పన్నపుత్తోతి ఏతేసం ద్విన్నం మాణవకానం. మతకభత్తేతి మతే ఉద్దిస్స కతభత్తే. థాలిపాకేతి కతమఙ్గలభత్తే.

౪౧౦. తుమ్హేతి జాతిసామఞ్ఞతో మాణవం బ్రాహ్మణేహి సద్ధిం ఏకజ్ఝం సఙ్గణ్హన్తో ఆహ. కో ను ఖోతి అవంసిరో ఇసివాదో, తేసం బ్రాహ్మణీసీనం అసామత్థియదస్సనేన జాతియా అప్పమాణతం విభావేతుం గామదారకవేసేన ఉపగచ్ఛి. తేన వుత్తం ‘‘గామణ్డలరూపో వియా’’తి. కోణ్డదమకోతి అదన్తదమకో.

౪౧౧. జనేతీతి జనికా జనేత్తి. జనకో పితాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. గన్ధబ్బపఞ్హన్తి గన్ధబ్బస్స మాతుకుచ్ఛియం ఉప్పజ్జనకసత్తస్స ఖత్తియభావాదిపుచ్ఛం. దబ్బిగహణసిప్పమ్పి ఏకా విజ్జా వేదితబ్బా. తత్థ కిర కుసలో యం కిఞ్చి ఆహారూపగపణ్ణపుప్ఫఫలబీజం అన్తమసో ఏలాలుకమ్పి గహేత్వా భేసజ్జేహి యోజేత్వా పచన్తో సప్పిమధుఫాణితేహి సమానరసం కత్వా సమ్పాదేతుం సక్కోతి, పుణ్ణోపి తాదిసో, తేన ఞాతం త్వం దబ్బిగహణసిప్పమత్తమ్పి న జానాసీతి సమ్బన్ధో. సద్ధోతి కమ్మఫలసద్ధాయ సద్ధో, పోథుజ్జనికేనేవ రతనత్తయపసాదేన పసన్నో. తేనేవాహ – ‘‘ఉపాసకం మం భవం…పే… సరణం గత’’న్తి.

అస్సలాయనసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.