౧౦. సఙ్గారవసుత్తవణ్ణనా

౪౭౩. అభిప్పసన్నాతి అభిసమేచ్చ పసన్నా. తేనాహ – ‘‘అవేచ్చప్పసాదవసేన పసన్నా’’తి. బ్రాహ్మణీ విగతమలమచ్ఛేరతాయ ‘‘తుయ్హం దేయ్యధమ్మం రుచ్చనకట్ఠానే దేహీ’’తి ఆహ. మగ్గేనేవ హిస్సా మచ్ఛరియస్స పహీనత్తా బుద్ధపక్ఖబ్రాహ్మణపక్ఖవసేన ఉభతోపక్ఖికా.

కింసూతి కిన్తి పుచ్ఛావచనం. ఛేత్వా అనాదియిత్వా వినాసేత్వా. సుఖం సేతీతి చిత్తసన్తాపాభావేన సుఖేన సుపతి. న సోచతీతి తతో ఏవ సోకం నామ వినాసేతి. కోధన్తి కుజ్ఝనలక్ఖణం కోధం. ఛేత్వా సముచ్ఛిన్దిత్వా. సుఖం సేతీతి కోధపరిళాహేన అపరిడయ్హమానత్తా సుఖం సుపతి. కోధవినాసేన వినట్ఠదోమనస్సత్తా న సోచతి. విసమూలస్సాతి దుక్ఖవిపాకస్స. మధురగ్గస్సాతి అక్కోసకస్స పచ్చక్కోసనేన, పహారకస్స పటిప్పహరణేన యం సుఖం ఉప్పజ్జతి, తం సన్ధాయేవ ‘‘మధురగ్గో’’తి వుత్తో. ఇమస్మిఞ్హి ఠానే పరియోసానం ‘‘అగ్గ’’న్తి వుత్తం. అరియాతి బుద్ధాదయో అరియా.

పఞ్హం కథేసీతి బ్రాహ్మణో కిర చిన్తేసి – ‘‘సమణో గోతమో లోకపూజితో, న సక్కా యం వా తం వా వత్వా సన్తజ్జేతుం, ఏకం సణ్హపఞ్హం పుచ్ఛిస్సామీ’’తి. సో ఏకం పుచ్ఛాగాథం అభిసఙ్ఖరిత్వా ‘‘సచే అసుకస్స నామ వధం రోచేమీతి వక్ఖతి, యే తుయ్హం న రుచ్చన్తి, తే మారేతుకామోసి, లోకవధాయ ఉప్పన్నో కిం తుయ్హం సమణభావేనాతి నిగ్గహేస్సామి. సచే న కస్సచి వధం రోచేమీతి వక్ఖతి, అథ నం త్వం రాగాదీనమ్పి వధం న ఇచ్ఛసి, తస్మా సమణో హుత్వా ఆహిణ్డసీతి నిగ్గణ్హిస్సామీతి ఇమం ఉభతోకోటికం పఞ్హం పుట్ఠో సమణో గోతమో నేవ గిలితుం న ఉగ్గిలితుం సక్ఖిస్సతీ’’తి ఏవం చిన్తేత్వా ఇమం పయ్హం పుచ్ఛి. తస్స భగవా అజ్ఝాసయానురూపం కథేసి. సో పఞ్హబ్యాకరణేన ఆరాధితచిత్తో పబ్బజ్జం యాచి. సత్థా తం పబ్బాజేసి, సో పబ్బజ్జాకిచ్చం మత్థకం పాపేసి. తేన వుత్తం ‘‘పబ్బజిత్వా అరహత్తం పత్తో’’తి.

అవభూతాతి అధోభూతా. అధోభావో సత్తానం అవడ్ఢి అవమఙ్గలన్తి ఆహ – ‘‘అవడ్ఢిభూతా అవమఙ్గలభూతాయేవా’’తి. పరిభూతాతి పరిభవప్పత్తా. విజ్జమానానన్తి పాళియం అనాదరే సామివచనన్తి తదత్థం దస్సేన్తో ‘‘విజ్జమానేసూ’’తిఆహ. పకట్ఠం, పవడ్ఢం వా ఞాణన్తి పఞ్ఞాణన్తి భగవతో ఞాణం విసేసేత్వా వుత్తం.

౪౭౪. అభిజానిత్వాతి అభివిసిట్ఠేన ఞాణేన జానిత్వా. వోసితవోసానాతి కతకరణీయతాయ సబ్బసో పరిసోసితనిట్ఠా. పారమిసఙ్ఖాతన్తి పరముక్కంసభావతో పారమీతి సఙ్ఖాతం. తేనాహ ‘‘సబ్బధమ్మానం పారభూత’’న్తి. బ్రహ్మచరియస్సాతి సాసనబ్రహ్మచరియస్స ఆదిభూతం. తేనాహ ‘‘ఉప్పాదకా జనకా’’తి. ‘‘ఇదమేవం భవిస్సతి ఇదమేవ’’న్తి తక్కనం తక్కో, సో ఏతస్స అత్థీతి తక్కీ. యస్మా సో తం తం వత్థుం తథా తథా తక్కిత్వా గణ్హతి, తస్మా వుత్తం ‘‘తక్కగాహీ’’తి. వీమంసనసీలో వీమంసీ పచ్చక్ఖభూతమత్థం వీమంసనభూతాయ పఞ్ఞాయ కేవలం వీమంసనతో. తేనాహ ‘‘పఞ్ఞాచారం చరాపేత్వా ఏవంవాదీ’’తి. యథావుత్తతక్కీవీమంసీభావేన తక్కపరియాహతం వీమంసానుచరితం సయంపటిభానం ఏవమేతన్తి వత్వా.

౪౮౫. అట్ఠితపధానవతన్తి అఞ్ఞత్థ కిస్మిఞ్చి పుగ్గలే అట్ఠితపధానవతం అనఞ్ఞసాధారణం భోతో గోతమస్స పధానం అహోసి. సప్పురిసపధానవతం అహోసి సప్పురిసపధానవతాధిగతానం ఏతాదిసానం అరహతం అచ్ఛరియపుగ్గలానంయేవ ఆవేణికపధానవతం అహోసి. అజానన్తోవ పకాసేతీతి అయం పుచ్ఛితమత్థం సయం పచ్చక్ఖతో అజానన్తో ఏవ కేవలం సద్దం ఉప్పాదేత్వావ పకాసేసీతి సఞ్ఞాయ ఆహ. అజాననభావే సన్తేతి ఇమే అధిదేవాతి పచ్చక్ఖతో జాననే అసతి. పణ్డితేన మనుస్సేనాతి లోకవోహారకుసలేన మనుస్సేన, త్వం పన లోకవోహారేపి అకుసలో. వచనత్థఞ్హి అజానన్తో యం కిఞ్చి వదతి. ఉచ్చేన సమ్మతన్తి ఉచ్చం సుపాకటం సబ్బసో తరుణదారకేహిపి సమ్మతం. ఞాతమేతం యదిదం అత్థి దేవాతి. తేనాహ ‘‘సుసుదారకాపీ’’తిఆది. దేవాతి ఉపపత్తిదేవా. అధిదేవా నామ సమ్ముతిదేవేహి అధికదేవాతి కత్వా, తదఞ్ఞే చ మనుస్సే అధికభావే కిమేవ వత్తబ్బం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

సఙ్గారవసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.

నిట్ఠితా చ బ్రాహ్మణవగ్గవణ్ణనా.

మజ్ఝిమపణ్ణాసటీకా సమత్తా.