౨. రట్ఠపాలసుత్తవణ్ణనా

౨౯౩. థూలమేవ థుల్లం, థుల్లా విపులా మహన్తా కోట్ఠా జాతా ఇమస్సాతి థుల్లకోట్ఠికన్తి ఓదనపూపపహూతవసేన లద్ధనామో నిగమో. అట్ఠకథాయం పన థుల్లకోట్ఠన్తి అత్థో వుత్తో. తేన పాళియం ఇక-సద్దేన పదవడ్ఢనం కతన్తి దస్సేతి.

౨౯౪. రట్ఠపాలోతి ఇదం తస్స కులపుత్తస్స నామం. పవేణివసేన ఆగతకులవంసానుగతన్తి సముదాగమతో పట్ఠాయ దస్సేతుం ‘‘కస్మా రట్ఠపాలో’’తిఆది వుత్తం. సన్ధారేతున్తి వినాసనతో పుబ్బే యాదిసం, తథేవ సమ్మదేవ ధారేతుం సమత్థో. సద్ధాతి కమ్మఫలసద్ధాయ సమ్పన్నా. సామణేరం దిస్వాతి సిక్ఖాకామతాయ ఏతదగ్గే ఠపియమానం దిస్వా.

సహ రఞ్ఞాతి సరాజికం, రఞ్ఞా సద్ధిం రాజపరిసం. చాతువణ్ణన్తి బ్రాహ్మణాదిచతువణ్ణసముదాయం. పోసేతున్తి వద్ధేతుం దానాదీహి సఙ్గహవత్థూహి సఙ్గణ్హితుం. యం కులం. పహోస్సతీతి సక్ఖిస్సతి.

తేన తేన మే ఉపపరిక్ఖతోతి ‘‘కామా నామేతే అనిచ్చా దుక్ఖా విపరిణామధమ్మా, అట్ఠికఙ్కలూపమా’’తి (మ. ని. ౧.౨౩౪; పాచి. ౪౧౭; మహాని. ౩, ౬) చ ఆదినా యేన యేన ఆకారేన కామేసు ఆదీనవం ఓకారం సంకిలేసం, తబ్బిపరియాయతో నేక్ఖమ్మే ఆనిసంసం గుణం పకాసేన్తం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, తేన తేన పకారేన ఉపపరిక్ఖతో వీమంసన్తస్స మయ్హం ఏవం హోతి ఏవం ఉపట్ఠాతి. సిక్ఖత్తయబ్రహ్మచరియన్తి అధిసీలాదిసిక్ఖత్తయసఙ్గహం సేట్ఠచరియం. అఖణ్డాదిభావాపాదనేన అఖణ్డం లక్ఖణవచనఞ్హేతం. కఞ్చిపి సిక్ఖేకదేసం అసేసేత్వా ఏకన్తేనేవ పరిపూరేతబ్బతాయ ఏకన్తపరిపుణ్ణం. చిత్తుప్పాదమత్తమ్పి సంకిలేసమలం అనుప్పాదేత్వా అచ్చన్తమేవ విసుద్ధం కత్వా పరిహరితబ్బతాయ ఏకన్తపరిసుద్ధం. తతో ఏవ సఙ్ఖం వియ లిఖితన్తి సఙ్ఖలిఖితం. తేనాహ ‘‘లిఖితసఙ్ఖసదిస’’న్తి. దాఠికాపి మస్సుగ్గహణేనేవ గహేత్వా ‘‘మస్సు’’త్వేవ వుత్తం, ఉత్తరాధరమస్సున్తి అత్థో. కసాయేన రత్తాని కాసాయాని. అననుఞ్ఞాతం పుత్తం న పబ్బాజేతి ‘‘మాతాపితూనం లోకియమహాజనస్స చిత్తఞ్ఞథత్తం మా హోతూ’’తి. తథా హి సుద్ధోదనమహారాజస్స తథా వరో దిన్నో.

౨౯౫. పియాయితబ్బతో పియోతి ఆహ ‘‘పీతిజనకో’’తి. మనస్స అప్పాయనతో మనాపోతి ఆహ ‘‘మనవడ్ఢనకో’’తి. సుఖేధితో తరుణదారకకాలే. తతో పరఞ్చ సప్పిఖీరాదిసాదురసమనుఞ్ఞభోజనాదిఆహారసమ్పత్తియా సుఖపరిభతో. అథ వా దళ్హభత్తికధాతిజనాదిపరిజనసమ్పత్తియా చేవ పరిచ్ఛదసమ్పత్తియా చ ఉళారపణీతసుఖపచ్చయూపహారేహి చ సుఖేధితో, అకిచ్ఛేనేవ దుక్ఖప్పచ్చయవినోదనేన సుఖపరిభతో. అజ్ఝత్తికఙ్గసమ్పత్తియా వా సుఖేధితో, బాహిరఙ్గసమ్పత్తియా సుఖపరిభతో. కస్సచీతి ఉపయోగత్థే సామివచనం, కిఞ్చీతి వుత్తం హోతి, అయమేవ వా పాఠో. తథా హి ‘‘అప్పమత్తకమ్పి కలభాగం దుక్ఖస్స న జానాసీ’’తి అత్థో వుత్తో. ఏవం సన్తేతి నను మయం రట్ఠపాల మరణాదీసు కేనచి ఉపాయేన అప్పతీకారేన మరణేనపి తయా అకామకాపి వినా భవిస్సామ, ఏవం సతి. యేనాతి యేన కారణేన. కిం పనాతి ఏత్థ కిన్తి కారణత్థే పచ్చత్తవచనన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కేన పన కారణేనా’’తి.

౨౯౬. పరిచారేహీతి పరితో తత్థ తత్థ యథాసకం విసయేసు చారేహి. తేనాహ ‘‘ఇతో చితో చ ఉపనేహీ’’తి. పరిచారేహీతి వా సుఖూపకరణేహి అత్తానం పరిచారేహి, అత్తనో పరిచరణం కారేహి. తథాభూతో చ యస్మా లళన్తో కీళన్తో నామ హోతి, తస్మా ‘‘లళా’’తిఆది వుత్తం. నిచ్చదానం దానం నామ, ఉపోసథదివసాదీసు దాతబ్బం అతిరేకదానం పదానం నామ. పవేణీరక్ఖణవసేన వా దీయమానం దానం నామ, అత్తనావ పట్ఠపేత్వా దీయమానం పదానం నామ. పచురజనసాధారణం వా నాతిఉళారం దానం నామ, అనఞ్ఞసాధారణం అతిఉళారం పదానం నామ. ఉద్దస్సేతబ్బాతి ఉద్ధం దస్సేతబ్బా. కుతో ఉద్ధం తే దస్సేతబ్బా? పబ్బజితతో ఉద్ధం అత్తానం మాతాపితరో దస్సేతబ్బా, తేనాహ ‘‘యథా’’తిఆది.

౨౯౯. బలం గహేత్వాతి ఏత్థ బలగ్గహణం నామ కాయబలస్స ఉప్పాదనమేవాతి ఆహ ‘‘కాయబలం జనేత్వా’’తి. ఏవం విహరన్తోతి యథా పాళియం వుత్తం ఏవం ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో విహరన్తో. తస్మాతి యస్మా నేయ్యో, న ఉగ్ఘటితఞ్ఞూ, న చ విపఞ్చితఞ్ఞూ, తస్మా. చిరేన పబ్బజితో ద్వాదసమే వస్సే అరహత్తం పాపుణి. యం పన వుత్తం పాళియం ‘‘న చిరస్సేవా’’తి, తం సట్ఠి వస్సాని తతో అధికమ్పి విపస్సనాపరివాసం వసన్తే ఉపాదాయ వుత్తం.

సత్తద్వారకోట్ఠకస్సాతి సత్తగబ్భన్తరద్వారకోట్ఠకసీసేన గబ్భన్తరాని వదతి. పహరాపేతీతి వయోవుడ్ఢానురూపం కప్పాపనాదినా అలఙ్కారాపేతి. అన్తోజాతతాయ ఞాతిసదిసీ దాసీ ఞాతిదాసీ. పూతిభావేనేవ లక్ఖితబ్బో దోసో వా అభిదోసో, సోవ ఆభిదోసికో, అభిదోసం వా పచ్చూసకాలం గతో పత్తో అతిక్కన్తోతి ఆభిదోసికో. తేనాహ ‘‘ఏకరత్తాతిక్కన్తస్సా’’తిఆది. అపరిభోగారహో పూతిభూతభావేన. అరియవోహారేనాతి అరియసముదాచారేన. అరియా హి మాతుగామం భగినివాదేన సముదాచరన్తి. నిస్సట్ఠపరిగ్గహన్తి పరిచ్చత్తాలయం. వత్తుం వట్టతీతి నిరపేక్ఖభావతో వుత్తం, ఇధ పన విసేసతో అపరిభోగారహత్తావ వత్థునో. నిమీయతి సఞ్ఞాయతీతి నిమిత్తం, తథాసల్లక్ఖితో ఆకారోతి ఆహ ‘‘ఆకారం అగ్గహేసీ’’తి.

౩౦౦. ఘరం పవిసిత్వాతి గేహసామినియా నిసీదితబ్బట్ఠానభూతం అన్తోగేహం పవిసిత్వా. ఆలపనేతి దాసిజనస్స ఆలపనే. బహి నిక్ఖమన్తాతి యథావుత్తఅన్తోగేహతో బహి నిక్ఖమన్తియో. ఘరేసు సాలా హోన్తీతి ఘరేసు ఏకమన్తే భోజనసాలా హోన్తి పాకారపరిక్ఖిత్తా సుసంవిహితద్వారబన్ధా సుసమ్మట్ఠవాలికఙ్గణా.

అనోకప్పనం అసద్దహనం. అమరిసనం అసహనం. అనాగతవచనం అనాగతసద్దప్పయోగో, అత్థో పన వత్తమానకాలికోవ. తేనాహ ‘‘పచ్చక్ఖమ్పీ’’తి. అరియిద్ధియన్తి ‘‘పటికూలే అపటికూలసఞ్ఞీ విహరతీ’’తి (అ. ని. ౫.౧౪౪) ఏవం వుత్తఅరియిద్ధియం.

పూతికుమ్మాసో ఛడ్డనీయధమ్మో తస్స గేహతో లద్ధోపి న దాతబ్బయుత్తకో దాసిజనేన దిన్నోతి ఆహ ‘‘దేయ్యధమ్మవసేన నేవ దానం అలత్థమ్హా’’తి. ‘‘ఇమేహి ముణ్డకేహీ’’తిఆదినా నిత్థుననవచనేన పచ్చక్ఖానం అత్థతో లద్ధమేవ, తస్స పన ఉజుకఫాసుసమాచారవసేన అలద్ధత్తా వుత్తం ‘‘న పచ్చక్ఖాన’’న్తి. తేనాహ – ‘‘పటిసన్థారవసేన పచ్చక్ఖానమ్పి న అలత్థమ్హా’’తి. ‘‘నేవ దాన’’న్తిఆది పచ్చాసీసాయ అక్ఖన్తియా చ వుత్తం వియ పచురజనో మఞ్ఞేయ్యాతి తన్నివత్తనత్థం అధిప్పాయమస్స వివరితుం ‘‘కస్మా పనా’’తిఆది వుత్తం. సుత్తికాపటిచ్ఛన్నన్తి సిప్పికాఛదాహి ఛన్నం.

ఉక్కట్ఠఏకాసనికతాయాతి ఇదం భూతకథనమత్తం థేరస్స తథాభావదీపనతో. ముదుకస్సపి హి ఏకాసనికస్స యాయ నిసజ్జాయ కిఞ్చిమత్తం భోజనం భుత్తం, వత్తసీసేనపి తతో వుట్ఠితస్స పున భుఞ్జితుం న వట్టతి. తేనాహ తిపిటకచూళాభయత్థేరో ‘‘ఆసనం వా రక్ఖేయ్య భోజనం వా’’తి. ఉక్కట్ఠసపదానచారికోతి పురతో పచ్ఛతో చ ఆహటభిక్ఖమ్పి అగ్గహేత్వా బహిద్వారే ఠత్వా పత్తవిస్సజ్జనమేవ కరోతి. ఏతేనేవ థేరస్స ఉక్కట్ఠపిణ్డపాతికభావో దీపితో. తేనాహ – ‘‘స్వాతనాయ భిక్ఖం నామ నాధివాసేతీ’’తి. అథ కస్మా అధివాసేసీతి ఆహ ‘‘మాతు అనుగ్గహేనా’’తిఆది. పణ్డితా హి మాతాపితూనం ఆచరియుపజ్ఝాయానం వా కాతబ్బం అనుగ్గహం అజ్ఝుపేక్ఖిత్వా ధుతఙ్గసుద్ధికా న భవన్తి.

౩౦౧. పయుత్తన్తి వద్ధివసేన పయోజితం, తద్ధితలోపం కత్వా వుత్తన్తి వేదితబ్బం యథా అఞ్ఞత్థాపి ‘‘పితామహం ధనం లద్ధా, సుఖం జీవతి సఞ్చయో’’తి. జేట్ఠకిత్థియోతి పధానిత్థియో. ఇతోతి ఇమస్మిం కులే అనుభవితబ్బవిభవసమ్పత్తితో. అఞ్ఞతోతి ఇమస్స దిన్నత్తా అఞ్ఞస్మిం కులే అనుభవితబ్బసమ్పత్తితో.

౩౦౨. చిత్తవిచిత్తన్తి కప్పనాయ చేవ అరహరూపేన అలఙ్కారాదినా చ చిత్తితఞ్చేవ విచిత్తితఞ్చ. వణకాయన్తి వణభూతం కాయం. సమన్తతో ఉస్సితన్తి హేట్ఠిమకాయవసేన హేట్ఠా ఉపరి చ సన్నిస్సితం. నిచ్చాతురన్తి అభిణ్హప్పటిపీళితం, సదా దుక్ఖితం వా. బహుసఙ్కప్పన్తి రాగవత్థుభావేన అభిజనేహి హావభావవిలాసవసేన, ఆమిసవసేన చ సోణసిఙ్గాలాదీహి బహూహి సఙ్కప్పేతబ్బం. ఠితీతి అవట్ఠానం అవిపరిణామో నత్థి. తేనాహ – ‘‘భిజ్జనధమ్మతావ నియతా’’తి, పరిస్సవభావాపత్తి చేవ వినాసపత్తి చ ఏకన్తికాతి అత్థో.

చిత్తకతమ్పీతి గన్ధాదీహి చిత్తకతమ్పి. రూపన్తి సరీరం.

అలత్తకకతాతి పిణ్డిఅలత్తకేన సువణ్ణకతా. తేనాహ ‘‘అలత్తకేన రఞ్జితా’’తి. చుణ్ణకమక్ఖితన్తి దోసనీహరణేహి తాపదహనాదీహి కతాభిసఙ్ఖారముఖం గోరోచనాదీహి ఓభాసనకచుణ్ణేహి మక్ఖితం, తేనాహ ‘‘సాసపకక్కేనా’’తిఆది.

రసోదకేనాతి సరలనియ్యాసరసమిస్సేన ఉదకేన. ఆవత్తనపరివత్తే కత్వాతి ఆవత్తనపరివత్తనవసేన నతే కత్వా. అట్ఠపదకరచనాయాతి భిత్తికూటద్ధచన్దాదివిభాగాయ అట్ఠపదకరచనాయ.

విరవమానేతి ‘‘అయం పలాయతి, గణ్హ గణ్హా’’తి విరవమానే. హిరఞ్ఞసువణ్ణఓరోధేతి వత్తబ్బం.

౩౦౩. ఉస్సితాయ ఉస్సితాయాతి కులవిభవబాహుసచ్చపఞ్ఞాసమ్పత్తియా ఉగ్గతాయ ఉగ్గతాయ. అభిలక్ఖితో ఉళారభావేన.

౩౦౪. పరిజుఞ్ఞానీతి పరిహానాని. యే బ్యాధినా అభిభూతా సత్తా జిణ్ణకప్పా వయోహానిసత్తా వియ హోన్తి, తతో నివత్తేన్తో ‘‘జరాజిణ్ణో’’తి ఆహ. వయోవుడ్ఢో, న సీలాదివుడ్ఢో. మహత్తం లాతి గణ్హాతీతి మహల్లకో, జాతియా మహల్లకో, న విభవాదినాతి జాతిమహల్లకో. ద్వత్తిరాజపరివత్తసఙ్ఖాతం అద్ధానం కాలం గతో వీతివత్తోతి అద్ధగతో. తథా చ పఠమవయం మజ్ఝిమవయఞ్చ అతీతో హోతీతి ఆహ ‘‘అద్ధానం అతిక్కన్తో’’తి. జిణ్ణాదిపదేహి పఠమవయమజ్ఝిమవయస్స బోధితత్తా అనుప్పత్తతావిసిట్ఠో వయ-సద్దో ఓసానవయవిసయోతి ఆహ ‘‘పచ్ఛిమవయం అనుప్పత్తో’’తి.

‘‘అప్పిచ్ఛో, అప్పడంసమకసవాతాతపసరీసపసమ్ఫస్సో’’తి (అ. ని. ౧౦.౧౧) ఏవమాదీసు వియ అప్ప-సద్దో అభావత్థోతి అధిప్పాయేనాహ ‘‘అప్పాబాధోతి అరోగో, అప్పాతఙ్కోతి నిద్దుక్ఖో’’తి. అప్పత్థో వా ఇధ, తత్థాపి అప్ప-సద్దో దట్ఠబ్బో. ఏవఞ్హి ‘‘యో హి, గహపతి, ఇమం పూతికాయం పరిహరన్తో ముహుత్తమ్పి ఆరోగ్యం పటిజానేయ్య కిమఞ్ఞత్ర బాల్యా’’తి (సం. ని. ౩.౧) సుత్తపదం సమత్థితం హోతి. విపచ్చనం విపాకో, సో ఏవ వేపాకో. సమో వేపాకో ఏతిస్సా అత్థీతి సమవేపాకినీ, తాయ. తేనేవ సమవేపాకినిభావేన సబ్బమ్పి సమ్మదేవ గణ్హాతి ధారేతీతి గహణీ. గహణిసమ్పత్తియా హి యథాభుత్తఆహారో సమ్మదేవ జీరన్తో సరీరే తిట్ఠతి, నో అఞ్ఞథా భుత్తభుత్తో ఆహారో జీరతి గహణియా తిక్ఖభావేన. తథేవ తిట్ఠతీతి భుత్తాకారేనేవ తిట్ఠతి గహణియా మన్దభావతో. భత్తచ్ఛన్దో ఉప్పజ్జతేవ భుత్తఆహారస్స సమ్మా పరిణామం గతత్తా. తేనేవాతి సమవేపాకినిభావేనేవ. పత్తానం భోగానం పరిక్ఖియమానం న సహసా ఏకజ్ఝంయేవ పరిక్ఖయం గచ్ఛన్తి, అథ ఖో అనుక్కమేన, తథా ఞాతయోపీతి ఆహ ‘‘అనుపుబ్బేనా’’తి. ఛాతకభయాదినాతి ఆది-సద్దేన బ్యాధిభయాదిం సఙ్గణ్హాతి.

౩౦౫. ఉద్దేససీసేన నిద్దేసో గహితోతి ఆహ ‘‘ధమ్మనిద్దేసా ఉద్దిట్ఠా’’తి. యస్మా వా యే ధమ్మా ఉద్దిసితబ్బట్ఠేన ‘‘ఉద్దేసా’’తి వుచ్చన్తి. తేవ ధమ్మా నిద్దిసితబ్బట్ఠేన నిద్దేసాతి ‘‘ధమ్మనిద్దేసా ఉద్దిట్ఠా’’తి అత్థో వుత్తో. అథ వా యే ధమ్మా అనిచ్చతాదివిభావనవసేన ఉద్ధం ఉద్ధం దేసేస్సన్తి, తే ధమ్మా తథేవ నిస్సేసతో దేసేస్సన్తీతి ఏవం ఉద్దేసనిద్దేసపదానం అనత్థన్తరతా వేదితబ్బా. తత్థాతి జరామరణసన్తికే. అద్ధువోతి నిద్ధువో న థిరో, అనిచ్చోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘ధువట్ఠానవిరహితో’’తి, అజాతాభూతాసఙ్ఖతధువభావకారణవివిత్తోతి అత్థో. ఉపనీయ్యతీతి వా జరామరణేన లోకో సమ్మా నీయతి, తస్మా అద్ధువోతి ఏవమేత్థ అత్థో దట్ఠబ్బో. తాయితున్తి జాతిఆదిబ్యసనతో రక్ఖితుం సమత్థేన ఇస్సరేన అత్తనా విరహితోతి. ‘‘ఇమం లోకం ఇతో వట్టదుక్ఖతో మోచేస్సామి, జరాబ్యాధిమరణానం తం అధిభవితుం న దస్సామీ’’తి ఏవం అభిసరతీతి అభిస్సరణం, లోకస్స సుఖస్స దాతా హితస్స విధాతా కోచి ఇస్సరో, తదభావతో ఆహ ‘‘అనభిస్సరోతి అసరణో’’తి. నిస్సకో మమాయితబ్బవత్థుఅభావతో, తేనాహ ‘‘సకభణ్డవిరహితో’’తిఆది. తణ్హాయ వసే జాతో తణ్హాయ విజితోతి కత్వా ‘‘తణ్హాయ దాసో’’తి వుత్తం.

౩౦౬. హత్థివిసయత్తా హత్థిసన్నిస్సితత్తా వా హత్థిసిప్పం ‘‘హత్థీ’’తి గహితన్తి ఆహ – ‘‘హత్థిస్మిన్తి హత్థిసిప్పే’’తి, సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. సాతిసయం ఊరుబలం ఏతస్స అత్థీతి ఊరుబలీతి ఆహ – ‘‘ఊరుబలసమ్పన్నో’’తి, తమేవత్థం పాకటం కత్వా దస్సేతుం ‘‘యస్స హీ’’తిఆది వుత్తం. అభిన్నం పరసేనం భిన్దతో భిన్నం సకసేనం సన్ధారయతో ఉపత్థమ్భయతో. బాహుబలీతి ఏత్థాపి ‘‘యస్స హి ఫలకఞ్చ ఆవుధఞ్చ గహేత్వా’’తిఆదినా అత్థో వత్తబ్బో, ఇధ పన పరహత్థగతం రజ్జం ఆహరితుం బాహుబలన్తి యోజనా. యథా హి ‘‘ఊరుబలీ’’తి ఏత్థాపి బాహుబలం అనామసిత్వా అత్థో, ఏవం ‘‘బాహుబలీ’’తి ఏత్థ ఊరుబలం అనామసిత్వా అత్థో వేదితబ్బో, ఆహితో అహంమానో ఏత్థాతి అత్తా, అత్తభావో. అలం సమత్థో అత్తా ఏతస్సాతి అలమత్థోతి ఆహ ‘‘సమత్థఅత్తభావో’’తి.

పరియోధాయాతి వా పరితో ఆరక్ఖం ఓదహిత్వా. ‘‘సంవిజ్జన్తే ఖో, భో రట్ఠపాల, ఇమస్మిం రాజకులే హత్థికాయాపి…పే… వత్తిస్సన్తీ’’తి ఇదమ్పి సో రాజా ఉపరి ధమ్ముద్దేసస్స కారణం ఆహరన్తో ఆహ.

వుత్తస్సేవ అను పచ్ఛా గాయనవసేన కథనం అనుగీతి. తా పన గాథా ధమ్ముద్దేసానం దేసనానుపుబ్బిం అనాదియిత్వాపి యథారహం సఙ్గణ్హనవసేన అనుగీతాతి ఆహ ‘‘చతున్నం ధమ్ముద్దేసానం అనుగీతి’’న్తి.

౩౦౭. ఏకన్తి ఏకజాతియం. వత్థుకామకిలేసకామా విసయభేదేన భిన్దిత్వా తథా వుత్తాతి దట్ఠబ్బో.

సాగరన్తేనాతి సాగరపరియన్తేన.

అహో వతాతి సోచనే నిపాతో, ‘‘అహో వత పాపం కతం మయా’’తిఆదీసు వియ. అమరాతిఆదీసు ఆహూతి కథేన్తి. మతం ఉద్దిస్స ‘‘అమ్హ’’న్తి వత్తబ్బే సోకవసేన ‘‘అమర’’న్తి వుచ్చతి.

వోసానన్తి నిట్ఠం, పరియోసానన్తి అత్థో. సావాతి పఞ్ఞా ఏవ. ధనతోతి సబ్బధనతో. ఉత్తమతరా సేట్ఠా, తేనేవాహ ‘‘పఞ్ఞాజీవిం జీవితమాహు సేట్ఠ’’న్తి (సం. ని. ౧.౨౪౬; సు. ని. ౧౮౪).

తేసు పాపం కరోన్తేసు సత్తేసు, నిద్ధారణే చేతం భుమ్మవచనం. పరమ్పరాయాతి అత్తభావపరమ్పరాయ. సంసారం ఆపజ్జిత్వాతి భవాదీసు సంసారస్స ఆపజ్జనహేతుం ఆపజ్జన్తో పరలోకం ఉపేతి, పరలోకం ఉపేన్తోవ బహువిధదుక్ఖసఙ్ఖాతం గబ్భఞ్చ ఉపేతి. తాదిసస్సాతి తథారూపస్స గబ్భవాసదుక్ఖాదీనం అధిట్ఠానభూతస్స అప్పపఞ్ఞస్స అఞ్ఞో అప్పపఞ్ఞో చ అభిసద్దహన్తో హితసుఖావహన్తి పత్తియాయన్తో.

‘‘పాపధమ్మో’’తి వుత్తత్తా తాదిసస్స పరలోకో నామ దుగ్గతి ఏవాతి ఆహ ‘‘పరమ్హి అపాయలోకే’’తి.

వివిధరూపేనాతి రూపసద్దాదివసేన తత్థపి పణీతతరాదివసేన బహువిధరూపేన.

సామఞ్ఞమేవాతి సమణభావో ఏవ సేయ్యో. ఏత్థ చ ఆదితో ద్వీహి గాథాహి చతుత్థో ధమ్ముద్దేసో అనుగీతో. చతుత్థగాథాయ తతియో. పఞ్చమగాథాయ దుతియో. ఛట్ఠగాథాయ దుతియతతియా. సత్తమగాథాయ పఠమో ధమ్ముద్దేసో అనుగీతో, అట్ఠమాదీహి పవత్తినివత్తీసు కామేసు నేక్ఖమ్మే చ యథారహం ఆదీనవానిసంసం విభావేత్వా అత్తనో పబ్బజ్జకారణం పరమతో దస్సేన్తో యథావుత్తధమ్ముద్దేసం నిగమేతి, తేన వుత్తం ‘‘తా పన గాథా ధమ్ముద్దేసానం దేసనానుపుబ్బిం అనాదియిత్వాపి యథారహం సఙ్గణ్హనవసేన అనుగీతా’’తి. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

రట్ఠపాలసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.