౧౦. కణ్ణకత్థలసుత్తవణ్ణనా

౩౭౫. అనన్తరసుత్తే వుత్తకరణీయేనేవాతి ‘‘పాసాదే వా నాటకేసు వా చిత్తస్సాదం అలభమానో తత్థ తత్థ విచరితుం ఆరద్ధో’’తి వుత్తకరణీయేన. అప్పదుట్ఠపదోసీనఞ్హి ఏవం హోతీతి.

౩౭౬. పుచ్ఛితోతి ‘‘అఞ్ఞం దూతం నాలత్థు’’న్తి పుచ్ఛితో. సోతి రాజా. తాసం వన్దనా సచే ఉత్తరకాలం, అత్తనో ఆగమనకారణం కథేస్సతి.

౩౭౮. ఏకావజ్జనేనాతి ఏకవీథిజవనేన. తేన ఏకచిత్తం తావ తిట్ఠతు, ఏకచిత్తవీథియాపి సబ్బం జానితుం న సక్కాతి దస్సేతి. ‘‘ఇదం నామ అతీతం జానిస్సామీ’’తి అనియమేత్వా ఆవజ్జతో యం కిఞ్చి అతీతం జానాతి, నియమితే పన నియమితమేవాతి ఆహ – ‘‘ఏకేన హి…పే… ఏకదేసమేవ జానాతీ’’తి. తేన చిత్తేనాతి ‘‘అతీతం సబ్బం జానిస్సామీ’’తి ఏవం పవత్తచిత్తేన. ఇతరేసూతి అనాగతపచ్చుప్పన్నేసు. కారణజాతికన్తి యుత్తిసభావం, యుత్తియా యుత్తన్తి అత్థో. సమ్పరాయగుణన్తి సమ్పరాయే కతకమ్మస్స విసేసం.

౩౭౯. లోకుత్తరమిస్సకాని కథితాని బోధిరాజకుమారసుత్తే వియ లోకియా చేవ లోకుత్తరా చ. యథాలాభవసేన చేత్థ పధానియఙ్గానం లోకుత్తరగ్గహణం వేదితబ్బం. పచ్చేకం ఏవ నేసఞ్చ పధానియఙ్గతా దట్ఠబ్బా యథా ‘‘అట్ఠవిమోక్ఖా సన్దిస్సన్తి లోకుత్తరమిస్సకా’’తి. లోకుత్తరానేవాతి చేత్థ యం వత్తబ్బం, తం పరతో ఆవి భవిస్సతి. పధాననానత్తన్తి పదహననానత్తం, భావనానుయోగవిసేసన్తి అత్థో. సఙ్ఖారే పరిమద్దిత్వా పటిపక్ఖధమ్మే ఏకదేసతో పజహిత్వా ఠితస్స భావనానుయోగో సబ్బేన సబ్బం అపరిమద్దితసఙ్ఖారస్స అప్పహీనపటిపక్ఖస్స భావనానుయోగతో సుఖుమో విసదోవ హోతి, సచ్చాభిసమయేన సన్తానస్స ఆహితవిసేసత్తాతి ఆహ – ‘‘అఞ్ఞాదిసమేవ హి పుథుజ్జనస్స పధానం, అఞ్ఞాదిసం సోతాపన్నస్సా’’తిఆది. అయఞ్చ విసేసో న కేవలం అనరియఅరియపుగ్గలతో ఏవ, అథ ఖో అరియేసుపి సేక్ఖాదివిసేసతోపి లబ్భతి అభిసఙ్ఖారవిసేసతో అభినీహారతో చ ఇజ్ఝనతోతి దస్సేన్తో ‘‘అఞ్ఞాదిసం సకదాగామినో’’తిఆదిమాహ. న పాపుణాతీతి యస్మా పుథుజ్జనో సబ్బథావ పధానం పదహన్తో సోతాపత్తిమగ్గం అధిగచ్ఛతి, సోతాపన్నో చ సకదాగామిమగ్గన్తి హేట్ఠిమం ఉపరిమతో ఓళారికం, ఉపరిమఞ్చ ఇతరతో సుఖుమం తేన పహాతుం అసక్కుణేయ్యస్స పజహనతో, ఇతి అధిగన్తబ్బవిసేసేన చ అధిగమపటిపదాయ సణ్హసుఖుమతా తిక్ఖవిసదతా చ విఞ్ఞాయతీతి ఆహ – ‘‘పుథుజ్జనస్స పధానం సోతాపన్నస్స పధానం న పాపుణాతీ’’తిఆది.

అకూటకరణన్తి అవఞ్చనకిరియం. అనవచ్ఛిన్దనన్తి అతియానం. అవిఞ్ఛనం న ఆకడ్ఢనం, నియుత్తతం వినివేఠేత్వా సమన్తా విపరివత్తిత్వా సమధారాయ ఛడ్డనం వా. తస్స కారణం తంకారణం, తం కారణన్తి వా తం కిరియం తం అధికారం. దన్తేహి గన్తబ్బభూమిన్తి దన్తేహి పత్తబ్బట్ఠానం, పత్తబ్బవత్థుం వా. చత్తారోపి అస్సద్ధా నామ ఉపరిమఉపరిమసద్ధాయ అభావతో. యేన హి యం అప్పత్తం, తస్స తం నత్థి. అరియసావకస్స…పే… నత్థి పఠమమగ్గేనేవ మాయాసాఠేయ్యానం పహాతబ్బత్తా. తేనేవాతి సమ్మదేవ విరుద్ధపక్ఖానం సద్ధాదీనం ఇధాధిప్పేతత్తా. యది ఏవం కథం మిస్సకకథాతి ఆహ ‘‘అస్సఖళుఙ్కసుత్తన్తే పనా’’తిఆది. చత్తారోవ హోన్తి పుథుజ్జనాదివసేన.

ఓపమ్మసంసన్దనే అదన్తహత్థిఆదయో వియాతిఆదినా కణ్హపక్ఖే, యథా పన దన్తహత్థిఆదయోతిఆదినా సుక్కపక్ఖే చ సాధారణతో ఏకజ్ఝం కత్వా వుత్తం, అసాధారణతో భిన్దిత్వా దస్సేతుం ‘‘ఇదం వుత్తం హోతీ’’తిఆది వుత్తం.

౩౮౦. సమ్మప్పధానా నిబ్బిసిట్ఠవీరియా. తేనాహ – ‘‘న కిఞ్చి నానాకరణం వదామి, యదిదం విముత్తియా విముత్తి’’న్తి. న హి సుక్ఖవిపస్సకతేవిజ్జఛళభిఞ్ఞానం విముత్తియా నానాకరణం అత్థి. తేన వుత్తం ‘‘యం ఏకస్సా’’తిఆది. కిం త్వం న జానాసీతి సమ్బన్ధో. ఆగచ్ఛన్తీతి ఉప్పజ్జనవసేన ఆగచ్ఛన్తి. నాగచ్ఛన్తీతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. ఇదం పుచ్ఛన్తోతి ఇదం పుచ్ఛామీతి దస్సేన్తో. అప్పహీనచేతసికదుక్ఖా అనధిగతఅనాగామితా. తేనాహ ‘‘ఉపపత్తివసేన ఆగన్తారో’’తి. సముచ్ఛిన్నదుక్ఖాతి సముగ్ఘాటితచేతసికదుక్ఖా.

౩౮౧. తమ్హా ఠానాతి తతో యథాధిగతఇస్సరియట్ఠానతో. పున తమ్హా ఠానాతి తతో దుగ్గతా. సమ్పన్నకామగుణన్తి ఉళారకామగుణసమన్నాగతం.

తత్థాతి కామదేవలోకే. ఠానభావతోతి అరహత్తఞ్చే అధిగతం, తావదేవ పరినిబ్బానతో. ఉపరిదేవే చాతి ఉపరూపరి భూమివాసే దేవే చ, చక్ఖువిఞ్ఞాణదస్సనేనపి దస్సనాయ నప్పహోన్తీతి యోజనా.

౩౮౨. వుత్తనయేనేవాతి దేవపుచ్ఛాయ వుత్తేనేవ నయేన. సా కిర కథాతి ‘‘నత్థి సో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా, యో సకిదేవ సబ్బం నేయ్య’’న్తి కథా. తేతి విటటూభసఞ్జయా. ఇమస్మింయేవ ఠానేతి ఇమస్మిం మిగదాయేయేవ. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

కణ్ణకత్థలసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.

నిట్ఠితా చ రాజవగ్గవణ్ణనా.