౧. తేవిజ్జవచ్ఛసుత్తవణ్ణనా

౧౮౫. తత్థాతి ఏకపుణ్డరీకసఞ్ఞితే పరిబ్బాజకారామే. అనాగతపుబ్బో లోకియసముదాహారవసేన ‘‘చిరస్సం ఖో, భన్తే’’తిఆదినా వుచ్చతి, అయం పనేత్థ ఆగతపుబ్బతం ఉపాదాయ తథా వుత్తో. భగవా హి కేసఞ్చి విముత్తిజననత్థం, కేసఞ్చి ఇన్ద్రియపరిపాకత్థం, కేసఞ్చి విసేసాధిగమత్థం కదాచి తిత్థియారామం ఉపగచ్ఛతి. అననుఞ్ఞాయ ఠత్వాతి అననుజానితబ్బే ఠత్వా. అనుజానితబ్బం సియా అనఞ్ఞాతస్స ఞేయ్యస్స అభావతో. యావతకఞ్హి ఞేయ్యం, తావతకం భగవతో ఞాణం, యావతకఞ్చ భగవతో ఞాణం తావతకం ఞేయ్యం. తేనేవాహ – ‘‘న తస్స అదిట్ఠమిధత్థి కిఞ్చి, అథో అవిఞ్ఞాతమజానితబ్బ’’న్తిఆది (మహాని. ౧౫౬; చూళని. ధోతకమాణవపుచ్ఛానిద్దేస ౩౨; పటి. మ. ౧.౧౨౧). సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణేన హి భగవా ఆవజ్జేత్వా పజానాతి. వుత్తఞ్హేతం ‘‘ఆవజ్జనపటిబద్ధం బుద్ధస్స భగవతో ఞాణ’’న్తి (మి. ప. ౪.౧.౨). యది ఏవం ‘‘చరం సమాహితో నాగో, తిట్ఠం నాగో సమాహితో’’తి (అ. ని. ౬.౪౩) ఇదం సుత్తపదం కథన్తి? విక్ఖేపాభావదీపనపదమేతం, న అనావజ్జనేనపి ఞాణానం పవత్తిపరిదీపనం. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం హేట్ఠా విత్థారతో వుత్తమేవ.

౧౮౬. యావదేవాతి ఇదం యథారుచి పవత్తి వియ అపరాపరుప్పత్తిపి ఇచ్ఛితబ్బాతి తదభావం దస్సేన్తో ఆహ – ‘‘సకిం ఖీణానం ఆసవానం పున ఖేపేతబ్బాభావా’’తి. పచ్చుప్పన్నజాననగుణన్తి ఇదం దిబ్బచక్ఖుఞాణస్స పరిభణ్డఞాణం అనాగతంసఞాణం అనాదియిత్వా వుత్తం, తస్స పన వసేన అనాగతంసఞాణగుణం దస్సేతీతి వత్తబ్బం సియా.

గిహిపరిక్ఖారేసూతి వత్థాభరణాదిధనధఞ్ఞాదిగిహిపరిక్ఖారేసు. గిహిలిఙ్గం పన అప్పమాణం, తస్మా గిహిబన్ధనం ఛిన్దిత్వా దుక్ఖస్సన్తకరా హోన్తియేవ. సతి పన దుక్ఖస్సన్తకిరియాయ గిహిలిఙ్గే తే న తిట్ఠన్తియేవాతి దస్సేన్తో ‘‘యేపీ’’తిఆదిమాహ. సుక్ఖాపేత్వా సముచ్ఛిన్దిత్వా. అరహత్తం పత్తదివసేయేవ పబ్బజనం వా పరినిబ్బానం వాతి అయం నయో న సబ్బసాధారణోతి ఆహ ‘‘భూమదేవతా పన తిట్ఠన్తీ’’తి. తత్థ కారణవచనం ‘‘నిలీయనోకాసస్స అత్థితాయా’’తి. అరఞ్ఞపబ్బతాదిపవివేకట్ఠానం నిలీయనోకాసో. సేసకామభవేతి కామలోకే. లళితజనస్సాతి ఆభరణాలఙ్కారనచ్చగీతాదివసేన విలాసయుత్తజనస్స.

సోపీతి ‘‘సో అఞ్ఞత్ర ఏకేనా’’తి వుత్తో సోపి. కరతో న కరీయతి పాపన్తి ఏవం న కిరియం పటిబాహతి. యది అత్తానంయేవ గహేత్వా కథేతి, అథ కస్మా మహాసత్తో తదా ఆజీవకపబ్బజ్జం ఉపగచ్ఛీతి ఆహ ‘‘తదా కిరా’’తిఆది. తస్సపీతి న కేవలం అఞ్ఞేసం ఏవ పాసణ్డానం, తస్సపి. వీరియం న హాపేసీతి తపోజిగుచ్ఛవాదం సమాదియిత్వా ఠితో విరాగత్థాయ తం సమాదిణ్ణవత్తం న పరిచ్చజి, సత్థుసాసనం న ఛడ్డేసి. తేనాహ – ‘‘కిరియవాదీ హుత్వా సగ్గే నిబ్బత్తతీ’’తి.

తేవిజ్జవచ్ఛసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.