౩. వమ్మికసుత్తవణ్ణనా

౨౪౯. పియవచనన్తి పియసముదాచారో. విఞ్ఞుజాతికా హి పరం పియేన సముదాచరన్తా ‘‘భవ’’న్తి వా, ‘‘దేవానం పియో’’తి వా, ‘‘ఆయస్మా’’తి వా సముదాచరన్తి, తస్మా సమ్ముఖా సమ్బోధనవసేన ‘‘ఆవుసో’’తి, తిరోక్ఖం ‘‘ఆయస్మా’’తి అయమ్పి సముదాచారో. మహాకస్సపఉరువేలకస్సపాదయో అఞ్ఞేపి కస్సపనామకా అత్థీతి ‘‘కతరస్స కస్సపస్సా’’తి పుచ్ఛన్తి. రఞ్ఞాతి కోసలరఞ్ఞా. ‘‘సఞ్జానింసూ’’తి సఙ్ఖేపతో వుత్తమత్థం వివరితుం ‘‘అయం పనా’’తిఆది ఆరద్ధం. అస్సాతి కుమారకస్సపస్స, ‘‘సఞ్జానింసూ’’తి వుత్తసఞ్జాననస్స వా. పుఞ్ఞాని కరోన్తోతి కప్పసతసహస్సం దేవేసు చ మనుస్సేసు చ నిబ్బత్తిత్వా దానాదీని పుఞ్ఞాని భావేన్తో. ఓసక్కన్తేతి పరిహాయమానే. పఠమన్తి కుమారికాకాలే. సత్థా ఉపాలిత్థేరం పటిచ్ఛాపేసి తం అధికరణం వినయకమ్మేనేవస్సా భిక్ఖునియా పబ్బజ్జాయ అరోగభావం.

పఞ్ఞత్తివిభావనాతి ‘‘అన్ధవన’’న్త్వేవ పఞ్ఞాయమానస్స విభావనా. ఓలీయతీతి సఙ్కుచతి సణికం వత్తతి. భాణకోతి సరభాణకో. యం అత్థి, తం గహేత్వాతి ఇదాని పరియేసితబ్బట్ఠానం నత్థి, యథాగతం పన యం అత్థి, తం గహేత్వా. బలవగుణేతి అధిమత్తగుణే. కస్సపభగవతో కాలే నిరుళ్హసమఞ్ఞావసేన వచనసన్తతియా అవిచ్ఛేదేన చ ఇమస్మిమ్పి బుద్ధుప్పాదే తం ‘‘అన్ధవన’’న్త్వేవ పఞ్ఞాయిత్థ, ఉపరూపరివడ్ఢమానాయ పథవియా ఉపరి రుక్ఖగచ్ఛాదీసు సఞ్జాయన్తేసుపీతి. సేక్ఖపటిపదన్తి సేక్ఖభావావహం విసుద్ధిపటిపత్తిం.

అఞ్ఞతర-సద్దో అపాకటే వియ పాకటేపి వత్తతి ఏక-సద్దేన సమానత్థత్తాతి దస్సేతుం ‘‘అభిజానాతీ’’తిఆది వుత్తం. భయభేరవదస్సితమ్పి అభిక్కన్త-సద్దస్స అత్థుద్ధారం ఇధ దస్సేన్తో ఏవం హేట్ఠా తత్థ తత్థ కతా అత్థసంవణ్ణనా పరతో తస్మిం తస్మిం సుత్తపదేసే యథారహం వత్తబ్బాతి నయదస్సనం కరోతి. కఞ్చనసన్నిభత్తచతా సువణ్ణవణ్ణగ్గహణేన గహితాతి అధిప్పాయేనాహ ‘‘ఛవియ’’న్తి. ఛవిగతా పన వణ్ణధాతు ఏవ ‘‘సువణ్ణవణ్ణో’’తి ఏత్థ వణ్ణగ్గహణేన గహితాతి అపరే. వణ్ణీయతి కిత్తీయతి ఉగ్ఘోసనన్తి వణ్ణో, థుతి. వణ్ణీయతి అసఙ్కరతో వవత్థపీయతీతి వణ్ణో, కులవగ్గో. వణ్ణీయతి ఫలం ఏతేన యథాసభావతో విభావీయతీతి వణ్ణో, కారణం. వణ్ణనం దీఘరస్సాదివసేన సణ్ఠహనన్తి వణ్ణో, సణ్ఠానం. వణ్ణీయతి అణుమహన్తాదివసేన పమీయతీతి వణ్ణో, పమాణం. వణ్ణేతి వికారమాపజ్జమానం హదయఙ్గతభావం పకాసేతీతి వణ్ణో, రూపాయతనం. ఏవం తేన తేన పవత్తినిమిత్తేన వణ్ణ-సద్దస్స తస్మిం తస్మిం అత్థే పవత్తి వేదితబ్బా.

అనవసేసత్తం సకలతా కేవలతా. కేవలకప్పాతి ఏత్థ కేచి ఈసం అసమత్తా కేవలా కేవలకప్పాతి వదన్తి, ఏవం సతి అనవసేసత్థో ఏవ కేవల-సద్దో సియా. అనత్థన్తరేన పన కప్ప-సద్దేన పదవడ్ఢనం కత్వా కేవలా ఏవ కేవలకప్పా. తథా వా కప్పనీయత్తా పఞ్ఞపేతబ్బత్తా కేవలకప్పా. యేభుయ్యతా బహులభావో. అబ్యామిస్సతా విజాతియేన అసఙ్కరో సుద్ధతా. అనతిరేకతా తంమత్తతా విసేసాభావో. కేవలకప్పన్తి కేవలం దళ్హం కత్వాతి అత్థో. కేవలం వుచ్చతి నిబ్బానం సబ్బసఙ్ఖతవివిత్తత్తా. తేనాహ ‘‘విసంయోగాదిఅనేకత్థో’’తి. కేవలం ఏతస్స అధిగతం అత్థీతి కేవలీ, సచ్ఛికతనిరోధో ఖీణాసవో.

కప్ప-సద్దో పనాయం సఉపసగ్గో అనుపసగ్గో చాతి అధిప్పాయేన ఓకప్పనీయపదే లబ్భమానం ఓకప్పసద్దమత్తం నిదస్సేతి, అఞ్ఞథా కప్ప-సద్దస్స అత్థుద్ధారే ఓకప్పనీయపదం అనిదస్సనమేవ సియా. సమణకప్పేహీతి వినయసిద్ధేహి సమణవోహారేహి. నిచ్చకప్పన్తి నిచ్చకాలం. పఞ్ఞత్తీతి నామం. నామఞ్హేతం తస్స ఆయస్మతో, యదిదం కప్పోతి. కప్పితకేసమస్సూతి కత్తరికాయ ఛేదితకేసమస్సు. ద్వఙ్గులకప్పోతి మజ్ఝన్హికవేలాయ వీతిక్కన్తాయ ద్వఙ్గులతావికప్పో. లేసోతి అపదేసో. అనవసేసం ఫరితుం సమత్థస్సపి ఓభాసస్స కేనచి కారణేన ఏకదేసఫరణమ్పి సియా, అయం పన సబ్బసోవ ఫరీతి దస్సేతుం సమన్తత్థో కప్ప-సద్దో గహితోతి ఆహ ‘‘అనవసేసం సమన్తతో’’తి.

సమణసఞ్ఞాసముదాచారేనాతి ‘‘అహం సమణో’’తి ఏవం ఉప్పన్నసఞ్ఞాసముట్ఠితేన సముదాచారేన, తన్నిమిత్తేన వా తబ్బోహారేన. పుబ్బయోగేతి పుబ్బయోగకథాయం. పపఞ్చో ఏసాతి ఏసో తుమ్హేసు ఆగతేసు యథాపవత్తో పటిసన్థారో కథాసముదాచారో చ అమ్హాకం పపఞ్చో. ఏత్తకమ్పి అకత్వా సమణధమ్మమేవ కరోమాతి అధిప్పాయో.

అరియభూమిం పత్తోతి అనాగామిఫలం అధిగతో. పక్కుసాతికులపుత్తం సన్ధాయ వదతి. విభజిత్వాతి విభాగం కత్వా. తురితాలపనవసేనాతి తురితం ఆలపనవసేన. తేన దుల్లభో అయం సమణో, తస్మా సీఘమస్స పఞ్హో కథేతబ్బో, ఇమినా చ సీఘం గన్త్వా సత్థా పుచ్ఛితబ్బోతి తురితం ఆలపీతి దస్సేతి. ‘‘యథా వా’’తిఆదినా పన వచనాలఙ్కారవసేన ద్విక్ఖత్తుం ఆలపతి. ఏవమాహాతి ‘‘భిక్ఖు భిక్ఖూ’’తి ఏవం ద్విక్ఖత్తుం అవోచ.

వమ్మికపరియాయేన కరజకాయం పచ్చక్ఖం కత్వా దస్సేన్తీ దేవతా ‘‘అయం వమ్మికో’’తి ఆహ. తాయ పన భావత్థస్స అభాసితత్తా సద్దత్థమేవ దస్సేన్తో ‘‘పురతో ఠితం…పే… అయన్తి ఆహా’’తి అవోచ. సేసేసుపి ఏసేవ నయో. మణ్డూకన్తి థలమణ్డూకం. సో హి ఉద్ధుమాయికాతి వుచ్చతి, న ఉదకమణ్డూకో. తస్స నివాసతో వాతో మా ఖో బాధయిత్థాతి ‘‘ఉపరివాతతో అపగమ్మా’’తి వుత్తం. కథం పనాయం దేవతా ఇమినా నీహారేన ఇమే పఞ్హే థేరస్స ఆచిక్ఖీతి? కేచి తావ ఆహు – యథాసుతమత్థం ఉపమాభావేన గహేత్వా అత్తనో పటిభానేన ఉపమేయ్యత్థం మనసా చిన్తేత్వా తం భగవావ ఇమస్స ఆచిక్ఖిస్సతి. సా చ దేసనా అత్థాయ హితాయ సుఖాయ హోతీతి ‘‘అయం వమ్మికో’’తిఆదినా ఉపమావసేనేవ పన్నరస పఞ్హే థేరస్స ఆచిక్ఖి. కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే కిర బారాణసియం ఏకో సేట్ఠి అడ్ఢో మహద్ధనో మహన్తం నిధానం నిదహిత్వా పలిఘాదిఆకారాని కానిచిపి లఙ్గాని తత్థ ఠపేసి. సో మరణకాలే అత్తనో సహాయస్స బ్రాహ్మణస్స ఆరోచేసి – ‘‘ఇమస్మిం ఠానే మయా నిధానం నిదహితం, తం మమ పుత్తస్స విఞ్ఞుతం పత్తస్స దస్సేతీ’’తి వత్వా కాలమకాసి. బ్రాహ్మణో సహాయకపుత్తస్స విఞ్ఞుతం పత్తకాలే తం ఠానం దస్సేసి. సో నిఖనిత్వా సబ్బపచ్ఛా నాగం పస్సి, నాగో అత్తనో పుత్తం దిస్వా ‘‘సుఖేనేవ ధనం గణ్హతూ’’తి అపగచ్ఛి. స్వాయమత్థో తదా లోకే పాకటో జాతో. అయం పన దేవతా తదా బారాణసియం గహపతికులే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో సత్థరి పరినిబ్బుతే ఉరం దత్వా సాసనే పబ్బజితో పఞ్చహి సహాయకభిక్ఖూహి సద్ధిం సమణధమ్మమకాసి. యే సన్ధాయ వుత్తం ‘‘పఞ్చ భిక్ఖూ నిస్సేణిం బన్ధిత్వా’’తిఆది. తేన వుత్తం ‘‘యథాసుతమత్థం ఉపమాభావేన గహేత్వా’’తిఆది. అపరే పన ‘‘దేవతా అత్తనో పటిభానేన ఇమే పఞ్హే ఏవం అభిసఙ్ఖరిత్వా థేరస్స ఆచిక్ఖీ’’తి వదన్తి. దేవపుత్తే నిస్సక్కం దేవపుత్తపఞ్హత్తా తస్స అత్థస్స.

౨౫౧. చతూహి మహాభూతేహి నిబ్బత్తోతి చాతుమహాభూతికో. తేనాహ ‘‘చతుమహాభూతమయస్సా’’తి. వమతి ఉగ్గిరన్తో వియ హోతీతి అత్థో. వన్తకోతి ఉచ్ఛడ్డకో. వన్తుస్సయోతి ఉపచికాహి వన్తస్స మత్తికాపిణ్డస్స ఉస్సయభూతో. వన్తసినేహసమ్బద్ధోతి వన్తేన ఖేళసినేహేన సమ్పిణ్డితో. అసుచికలిమలం వమతీతి ఏత్థ ముఖాదీహి పాణకానం నిగ్గమనతో పాణకే వమతీతి అయమ్పి అత్థో లబ్భతేవ. అరియేహి వన్తకోతి కాయభావసామఞ్ఞేన వుత్తం. దుక్ఖసచ్చపరిఞ్ఞాయ వా సబ్బస్సపి తేభూమకధమ్మజాతస్స పరిఞ్ఞాతత్తా సబ్బోపి కాయో అరియేహి ఛన్దరాగప్పహానేన వన్తో ఏవ. తం సబ్బన్తి యేహి తీహి అట్ఠిసతేహి ఉస్సితో, యేహి న్హారూహి సమ్బద్ధో, యేహి మంసేహి అవలిత్తో, యేన అల్లచమ్మేన పరియోనద్ధో, యాయ ఛవియా రఞ్జితో, తం అట్ఠిఆదిసబ్బం అచ్చన్తమేవ జిగుచ్ఛిత్వా విరత్తతాయవన్తమేవ. ‘‘యథా చా’’తిఆదినా వత్తబ్బోపమతోపి వమ్మికో వియ వమ్మికోతి ఇమమత్థం దస్సేతి.

సమ్భవతి ఏతస్మాతి సమ్భవో, మాతాపేత్తికో సమ్భవో ఏతస్సాతి మాతాపేత్తికసమ్భవో. తస్స. ఉపచియతి ఏతేనాతి ఉపచయో’ ఓదనకుమ్మాసం ఉపచయో ఏతస్సాతి ఓదనకుమ్మాసూపచయో. తస్స. అధువసభావతాయ అనిచ్చధమ్మస్స, సేదగూథ-పిత్త-సేమ్హాది-ధాతుక్ఖోభ-గరుభావదుగ్గన్ధానం వినోదనాయ ఉచ్ఛాదేతబ్బధమ్మస్స, పరితో సమ్బాహనేన పరిమద్దితబ్బధమ్మస్స, ఖణే ఖణే భిజ్జనసభావతాయ భేదనధమ్మస్స, తతో ఏవ వికిరణసభావతాయ విద్ధంసనధమ్మస్సాతి ధమ్మ-సద్దో పచ్చేకం యోజేతబ్బో. తనువిలేపనేనాతి కాయావలేపనేన ఉచ్ఛాదనవిలేపనేన. అఙ్గపచ్చఙ్గాబాధవినోదనత్థాయాతి తాదిససముట్ఠాన-సరీరవికారవిగమాయ. యస్మా సుక్కసోణితం ఆహారో, ఉచ్ఛాదనం పరిమద్దనఞ్చ యథారహం ఉప్పాదస్స, వుడ్ఢియా చ పచ్చయో, తస్మా ఆహ ‘‘మాతాపేత్తిక…పే… కథితో’’తి. ఉచ్చావచభావోతి యథారహం యోజేతబ్బో – ఓదనకుమ్మాసూపచయ-ఉచ్ఛాదనపరిమద్దనగ్గహణేహి ఉచ్చభావో, వడ్ఢీ. మాతాపేత్తికసమ్భవగ్గహణేన సముదయో. ఇతరేహి అవచభావో, పరిహాని, అత్థఙ్గమో పకాసితో. అఙ్గపచ్చఙ్గానం సణ్ఠపనమ్పి హి వట్టపచ్చయత్తా వట్టన్తి.

కోధో ధూమోతి ఏత్థ ధూమపరియాయేన కోధస్స వుత్తత్తా ధూమ-సద్దో కోధే వత్తతీతి వుత్తం ‘‘ధూమో వియ ధూమో’’తి. భస్మనీతి భస్మం. మోసవజ్జన్తి ముసావాదో. ధూమో ఏవ ధూమాయితం. ఇచ్ఛా ధూమాయితం ఏతిస్సాతి ఇచ్ఛాధూమాయితా, పజా. ఇచ్ఛాధూమాయితసద్దస్స తణ్హాయ వుత్తి వుత్తనయో ఏవ. ధూమాయన్తోతి వితక్కసన్తాపేన సంతప్పేన్తో, వితక్కేన్తోతి అత్థో. పలిపోతి దుక్కరమహాకద్దమం. తిమూలన్తి తీహి మూలేహి పతిట్ఠితం వియ అచలం పవత్తన్తి వుత్తం. రజో చ ధూమో చ మయా పకాసితాతి రజసభావకరణట్ఠేన ‘‘రజో’’తి చ ధూమసభావకరణట్ఠేన ‘‘ధూమో’’తి చ మయా పకాసితా. పకతిధూమో వియ అగ్గిస్స కిలేసగ్గిజాలస్స పఞ్ఞాణభావతో. ధమ్మదేసనాధూమో ఞాణగ్గిసన్ధీపనస్స పుబ్బఙ్గమభావతో. అయం రత్తిం ధూమాయనాతి యా దివా కత్తబ్బకమ్మన్తే ఉద్దిస్స రత్తియం అనువితక్కనా, అయం రత్తిం ధూమాయనా.

సత్తన్నం ధమ్మానన్తి ఇదం సుత్తే (చూళని. మేత్తగూమాణవపుచ్ఛానిద్దేస ౨౮) ఆగతనయేన వుత్తం. సుత్తఞ్చ తథా ఆరాధనవేనేయ్యజ్ఝాసయవసేన. తదేకట్ఠతాయ వా తదఞ్ఞకిలేసానం. సున్దరపఞ్ఞోతి ఞాతతీరణపహానపరిఞ్ఞాయ పఞ్ఞాయ సున్దరపఞ్ఞో.

ఏతన్తి ‘‘సత్థ’’న్తి ఏతం అధివచనం సంకిలేసధమ్మానం ససనతో సముచ్ఛిన్దనతో. న్తి వీరియం. పఞ్ఞాగతికమేవ పఞ్ఞాయ హితస్సేవ అధిప్పేతత్తా. లోకియాయ పఞ్ఞాయ ఆరమ్భకాలే లోకియవీరియం గహేతబ్బం, లోకుత్తరాయ పఞ్ఞాయ పవత్తిక్ఖణే లోకుత్తరవీరియం గహేతబ్బన్తి యోజనా. అత్థదీపనాతి ఉపమేయ్యత్థదీపనీ ఉపమా.

గామతోతి అత్తనో వసనగామతో. మన్తేతి ఆథబ్బనమన్తే. తే హి బ్రాహ్మణా అరఞ్ఞే ఏవ వాచేన్తి ‘‘మా అఞ్ఞే అస్సోసు’’న్తి. తథా అకాసీతి చత్తారో కోట్ఠాసే అకాసి. ఏవమేత్థ వమ్మికపఞ్హస్సేవ వసేన ఉపమా ఆగతా, సేసానం వసేన హేట్ఠా వుత్తనయేన వేదితబ్బా.

లఙ్గనట్ఠేన నివారణట్ఠేన లఙ్గీ, పలిఘో. ఞాణముఖేతి విపస్సనాఞాణవీథియం. పతతీతి పవత్తతి. కమ్మట్ఠానఉగ్గహపరిపుచ్ఛావసేనాతి చతుసచ్చకమ్మట్ఠానస్స ఉగ్గణ్హనేన తస్స అత్థపరిపుచ్ఛావసేన చేవ విపస్సనాసఙ్ఖాత-అత్థవినిచ్ఛయ-పరిపుచ్ఛావసేన చ. సబ్బసో ఞాతుం ఇచ్ఛా హి పరిపుచ్ఛా. విపస్సనా చ అనిచ్చాదితో సబ్బతేభూమకధమ్మానం ఞాతుం ఇచ్ఛతి. ఏవం విపస్సనావసేన అవిజ్జాపహానమాహ, ఉపరికత్తబ్బసబ్భావతో న తావ మగ్గవసేన.

వల్లిఅన్తరే వాతి వా-సద్దో పంసుఅన్తరే వా మత్తికన్తరే వాతి అవుత్తవికప్పత్థో. చిత్తావిలమత్తకోవాతి చిత్తక్ఖోభమత్తకోవ. అనిగ్గహితోతి పటిసఙ్ఖానబలేన అనివారితో. ముఖవికులనం ముఖసఙ్కోచో. హనుసఞ్చోపనం పాపేతి అన్తోజప్పనావత్థాయం. దిసా విలోకనం పాపేతి యత్థ బాధేతబ్బో ఠితో, తందస్సనత్థం నివారకపరివారణత్థం. దణ్డసత్థాభినిపాతన్తి దణ్డసత్థానం పరస్స ఉపరి నిపాతనావత్థం. యేన కోధేన అనిగ్గహితేన మాతాదికం అఘాతేతబ్బం ఉగ్ఘాతేత్వా ‘‘అయుత్తం వత మయా కత’’న్తి అత్తానమ్పి హనతి, తం సన్ధాయేతం వుత్తం ‘‘పరఘాతనమ్పి అత్తఘాతనమ్పి పాపేతీ’’తి. యేన వా పరస్స హఞ్ఞమానస్స వసేన ఘాతకోపి ఘాతనం పాపుణాతి, తాదిసస్స వసేనాయమత్థో వేదితబ్బో. కోధసామఞ్ఞేన హేతం వుత్తం ‘‘పరం ఘాతేత్వా అత్తానం ఘాతేతీ’’తి. పరముస్సదగతోతి పరముక్కంసగతో. దళ్హం పరిస్సయమావహతాయ కోధోవ కోధూపాయాసో. తేనాహ ‘‘బలవప్పత్తో’’తిఆది.

ద్వేధాపథసమా హోతి అప్పటిపత్తిహేతుభావతో.

కుసలధమ్మో న తిట్ఠతి నీవరణేహి నివారితపరమత్తా. సమథపుబ్బఙ్గమం విపస్సనం భావయతో పఠమం సమథేన నీవరణవిక్ఖమ్భనం హోతి, విపస్సనా పన తదఙ్గవసేనేవ తాని నీహరతీతి వుత్తం ‘‘విక్ఖమ్భనతదఙ్గవసేనా’’తి.

‘‘కుమ్మోవ అఙ్గాని సకే కపాలే’’తిఆదీసు (సం. ని. ౧.౧౭) కుమ్మస్స అఙ్గభావేన విసేసతో పాదసీసాని ఏవ వుచ్చన్తీతి ఆహ ‘‘పఞ్చేవ అఙ్గాని హోన్తీ’’తి. విపస్సనాచారస్స వుచ్చమానత్తా అధికారతో సమ్మసనీయానమేవ ధమ్మానం ఇధ గహణన్తి ‘‘సబ్బేపి సఙ్ఖతా ధమ్మా’’తి విసేసం కత్వావ వుత్తం. తేనాహ భగవా ‘‘పఞ్చన్నేతం ఉపాదానక్ఖన్ధానం అధివచన’’న్తి.

సునన్తి కోట్టన్తి ఏత్థాతి సూనా, అధికుట్టనన్తి ఆహ ‘‘సూనాయ ఉపరీ’’తి. అసినాతి మంసకన్తనేన. ఘాతియమానాతి హఞ్ఞమానా విబాధియమానా. వత్థుకామానం ఉపరి కత్వాతి వత్థుకామేసు ఠపేత్వా తే అచ్చాధానం కత్వా. కన్తితాతి ఛిన్దితా. కోట్టితాతి బిలసో విభజితా. ఛన్దరాగప్పహానన్తి ఛన్దరాగస్స విక్ఖమ్భనప్పహానం.

సమ్మత్తాతి ముచ్ఛితా సమ్మూళ్హా. నన్దీరాగం ఉపగమ్మ వట్టం వడ్ఢేన్తీతి సమ్మూళ్హత్తా ఏవఆదీనవం అపస్సన్తా నన్దీరాగస్స ఆరమ్మణం ఉపగన్త్వా తం పరిబ్రూహేన్తి. నన్దీరాగబద్ధాతి నన్దీరాగే లగ్గత్తా తేన బద్ధా. వట్టే లగ్గన్తీతి తేభూమకే వట్టే సజ్జన్తి. తత్థ సజ్జత్తా ఏవ దుక్ఖం పత్వాపి న ఉక్కణ్ఠన్తి న నిబ్బిన్దన్తి. ఇధ అనవసేసప్పహానం అధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘చతుత్థమగ్గేన నన్దీరాగప్పహానం కథిత’’న్తి.

అనఙ్గణసుత్తే (మ. ని. అట్ఠ. ౧.౬౩) పకాసితో ఏవ ‘‘ఛన్దాదీహి న గచ్ఛన్తీ’’తిఆదినా. ‘‘బుద్ధో సో భగవా’’తిఆది ‘‘నమో కరోహీ’’తి (మ. ని. ౧.౨౪౯, ౨౫౧) వుత్తనమక్కారస్స కరణాకారదస్సనం. బోధాయాతి చతుసచ్చసమ్బోధాయ. తథా దమథసమథతరణపరినిబ్బానాని అరియమగ్గవసేన వేదితబ్బాని. సమథపరినిబ్బానాని పన అనుపాదిసేసవసేనపి యోజేతబ్బాని. కమ్మట్ఠానం అహోసీతి విపస్సనాకమ్మట్ఠానం అహోసి. ఏతస్స పఞ్హస్సాతి ఏతస్స పన్నరసమస్స పఞ్హస్స అత్థో. ఏవం ఇతరేసుపి వత్తబ్బం విపస్సనాకమ్మట్ఠానం ఖీణాసవగుణేహి మత్థకం పాపేన్తో యథానుసన్ధినావ దేసనం నిట్ఠపేసి, న పుచ్ఛితానుసన్ధినాతి అధిప్పాయో. నను చ పుచ్ఛావసేనాయం దేసనా ఆరద్ధాతి? సచ్చం ఆరద్ధా, ఏవం పన ‘‘పుచ్ఛావసికో నిక్ఖేపో’’తి వత్తబ్బం, న ‘‘పుచ్ఛానుసన్ధివసేన నిట్ఠపితా’’తి. అన్తరపుచ్ఛావసేన దేసనాయ అపరివత్తితత్తా ఆరమ్భానురూపమేవ పన దేసనా నిట్ఠపితా.

వమ్మికసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.