౭. ఆవత్తహారవణ్ణనా

‘‘అస్సుతవా పుథుజ్జనో’’తి ఇమినా యోనిసోమనసికారపటిక్ఖేపముఖేన అయోనిసోమనసికారపరిగ్గహో దీపితో. ‘‘అరియానం అదస్సావీ’’తిఆదినా సప్పురిసూపనిస్సయాదిపటిక్ఖేపముఖేన అసప్పురిసూపనిస్సయాదిపరిగ్గహో దీపితో. తేసు పురిమనయేన ఆసయవిపత్తి కిత్తితా, దుతియేన పయోగవిపత్తి. పురిమేన చస్స కిలేసవట్టం, తఞ్చ యతో విపాకవట్టన్తి సకలం సంసారచక్కమావత్తతి. ‘‘పథవిం మఞ్ఞతీ’’తిఆదినా తత్థ తిస్సో మఞ్ఞనా వుత్తా. తాసు తణ్హామఞ్ఞనా ‘‘ఏతం మమా’’తి తణ్హాగ్గాహో, మానమఞ్ఞనా ‘‘ఏసోహమస్మీ’’తి మానగ్గాహో, దిట్ఠిమఞ్ఞనా ‘‘ఏసో మే అత్తా’’తి దిట్ఠిగ్గాహో. తత్థ తణ్హాగ్గాహేన ‘‘తణ్హం పటిచ్చపరియేసనా’’తిఆదికా (దీ. ని. ౨.౧౦౩; దీ. ని. ౩.౩౫౯; అ. ని. ౩.౨౩; విభ. ౯౬౩) నవ తణ్హామూలకా ధమ్మా ఆవత్తన్తి. మానగ్గాహేన ‘‘సేయ్యోహమస్మీ’’తిఆదికా నవ మానవిధా ఆవత్తన్తి. దిట్ఠిగ్గాహేన ‘‘రూపం అత్తతో సమనుపస్సతీ’’తిఆదికా (సం. ని. ౪.౩౪౫) వీసతివత్థుకా సక్కాయదిట్ఠి ఆవత్తతి. తీసు చ గాహేసు యాయ సఞ్ఞాయ తణ్హాగ్గాహస్స విక్ఖమ్భనా, సా దుక్ఖసఞ్ఞా దుక్ఖానుపస్సనా. యాయ సఞ్ఞాయ మానగ్గాహస్స విక్ఖమ్భనా, సా అనిచ్చసఞ్ఞా అనిచ్చానుపస్సనా. యాయ పన సఞ్ఞాయ దిట్ఠిగ్గాహస్స విక్ఖమ్భనా, సా అనత్తసఞ్ఞా అనత్తానుపస్సనా. తత్థ పఠమగ్గాహవిసభాగతో అప్పణిహితవిమోక్ఖముఖం ఆవత్తతి, దుతియగ్గాహవిసభాగతో అనిమిత్తవిమోక్ఖముఖం ఆవత్తతి, తతియగ్గాహవిసభాగతో సుఞ్ఞతవిమోక్ఖముఖం ఆవత్తతి.

సేక్ఖగ్గహణేన అరియాయ సమ్మాదిట్ఠియా సఙ్గహో, తతో చ పరతోఘోసయోనిసోమనసికారా దీపితా హోన్తి. పరతోఘోసేన చ సుతవా అరియసావకోతి ఆవత్తతి, యోనిసోమనసికారేన నవ యోనిసోమనసికారమూలకా ధమ్మా ఆవత్తన్తి, చతుబ్బిధఞ్చ సమ్పత్తిచక్కం. ‘‘మా మఞ్ఞీ’’తి మఞ్ఞనానం విప్పకతప్పహానతాగహణేన ఏకచ్చాసవపరిక్ఖయో దీపితో హోతి, తేన చ సద్ధావిముత్తదిట్ఠిప్పత్తకాయసక్ఖిభావా ఆవత్తన్తి. ‘‘అరహం ఖీణాసవో’’తిఆదినా అసేక్ఖా సీలక్ఖన్ధాదయో దస్సితా హోన్తి, సీలక్ఖన్ధాదిపారిపూరియా చ దస నాథకరణా ధమ్మా ఆవత్తన్తి. ‘‘న మఞ్ఞతీ’’తి మఞ్ఞనాపటిక్ఖేపేన పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు ‘‘నేతం మమ, నేసోహమస్మి, న మేసో అత్తా’’తి సమ్మాపటిపత్తి దస్సితా, తాయ చ సాతిసయా నికన్తిపరియాదానమానసముగ్ఘాటనదిట్ఠిఉగ్ఘాటనాని పకాసితానీతి అప్పణిహితానిమిత్త-సుఞ్ఞతవిమోక్ఖా ఆవత్తన్తి.

‘‘తథాగతో’’తిఆదినా సబ్బఞ్ఞుగుణా విభావితాతి తదవినాభావతో దసబల-చతువేసారజ్జఅసాధారణఞాణఆవేణికబుద్ధధమ్మా ఆవత్తన్తి. ‘‘నన్దీ దుక్ఖస్స మూల’’న్తిఆదినా సద్ధిం హేతునా వట్టవివట్టం కథితన్తి పవత్తినివత్తితదుభయహేతువిభావనేన చత్తారి అరియసచ్చాని ఆవత్తన్తి. ‘‘తణ్హానం ఖయా’’తిఆదినా తణ్హప్పహానాపదేసేన తదేకట్ఠభావతో దియడ్ఢస్స కిలేససహస్సస్స పహానం ఆవత్తతి. ‘‘సబ్బసో తణ్హానం ఖయా సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’’తి చ వుత్తత్తా ‘‘నన్దీ దుక్ఖస్స మూల’’న్తి, ‘‘ఇతి విదిత్వా’’తిఆదినా వుత్తస్స మఞ్ఞనాభావహేతుభూతస్స పచ్చయాకారవేదనస్స సావకేహి అసాధారణఞాణచారభావో దస్సితో, తేన చతువీసతికోటిసతసహస్ససమాపత్తిసఞ్చారి భగవతో మహావజిరఞాణం ఆవత్తతీతి. అయం ఆవత్తో హారో.