౪. పదట్ఠానహారవణ్ణనా

కిస్సోపి మఞ్ఞనా సక్కాయస్స పదట్ఠానం, మఞ్ఞనానం అయోనిసోమనసికారో పదట్ఠానం, సుతద్వయవిరహో అన్ధపుథుజ్జనభావస్స పదట్ఠానం, సో అరియానం అదస్సావితాయ పదట్ఠానం, సా అరియధమ్మస్స అకోవిదతాయ పదట్ఠానం, సా అరియధమ్మే అవినీతతాయ పదట్ఠానం. ‘‘సప్పురిసానం అదస్సావీ’’తి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. సఞ్ఞావిపల్లాసో మఞ్ఞనానం పదట్ఠానం. సఞ్ఞానిదానా హి పపఞ్చసఙ్ఖాతి. మఞ్ఞనాసు చ తణ్హామఞ్ఞనా ఇతరమఞ్ఞనానం పదట్ఠానం ‘‘తణ్హాగతానం పరితస్సితవిప్ఫన్దిత’’న్తి, (దీ. ని. ౧.౧౦౫-౧౦౯) ‘‘తణ్హాపచ్చయా ఉపాదాన’’న్తి (మ. ని. ౩.౧౨౬; మహావ. ౧) చ వచనతో, తణ్హాగతస్సేవ చ ‘‘సేయ్యోహమస్మి’’న్తిఆదినా మానజప్పనాసబ్భావతా. సబ్బాపి వా మఞ్ఞనా సబ్బాసం మఞ్ఞనానం పదట్ఠానం. ‘‘ఉపాదానపచ్చయా తణ్హా’’తి హి వచనతో దిట్ఠిపి తణ్హాయ పదట్ఠానం. ‘‘అహమస్మి బ్రహ్మా మహాబ్రహ్మా’’తి (దీ. ని. ౧.౪౨; ౩.౩౯) ఆదివచనతో మానోపి దిట్ఠియా పదట్ఠానం. తథా ‘‘అస్మీతి సతి ఇత్థంస్మీతి హోతి, ఏవంస్మీతి హోతి, అఞ్ఞథాస్మీతి హోతీ’’తిఆదివచనతో మానస్సపి తణ్హాయ పదట్ఠానతా లబ్భతేవ. సేక్ఖా ధమ్మా సప్పదేసతో మఞ్ఞనాపహానస్స పదట్ఠానం. అసేక్ఖా నిప్పదేసతో మఞ్ఞనాపహానస్స పదట్ఠానం. కమ్మభవో చ జాతియా పదట్ఠానం. జాతి జరామరణస్స పదట్ఠానం. పచ్చయాకారస్స యథాభూతావబోధో సమ్మాసమ్బోధియా పదట్ఠానన్తి. అయం పదట్ఠానో హారో.