౧౬. సమారోపనహారవణ్ణనా

‘‘సబ్బధమ్మమూలపరియాయ’’న్తిఆదీసు మూలపరియాయగ్గహణేన అస్సుతవాగహణేన సఞ్జాననమఞ్ఞనాపరిఞ్ఞాగహణేహి చ సంకిలేసధమ్మా దస్సితా, తే చ సఙ్ఖేపతో తివిధా తణ్హాసంకిలేసో దిట్ఠిసంకిలేసో దుచ్చరితసంకిలేసోతి. తత్థ తణ్హాసంకిలేసో తణ్హాసంకిలేసస్స, దిట్ఠిసంకిలేసస్స, దుచ్చరితసంకిలేసస్స చ పదట్ఠానం, తథా దిట్ఠిసంకిలేసో దిట్ఠిసంకిలేసస్స, తణ్హాసంకిలేసస్స, దుచ్చరితసంకిలేసస్స చ పదట్ఠానం, దుచ్చరితసంకిలేసోపి దుచ్చరితసంకిలేసస్స, తణ్హాసంకిలేసస్స, దిట్ఠిసంకిలేసస్స చ పదట్ఠానం. తేసు తణ్హాసంకిలేసో అత్థతో లోభోవ, యో ‘‘లోభో లుబ్భనా లుబ్భితత్తం సారాగో సారజ్జనా సారజ్జితత్త’’న్తిఆదినా (ధ. స. ౩౮౯) అనేకేహి పరియాయేహి విభత్తో. తథా దిట్ఠియేవ దిట్ఠిసంకిలేసో, యో ‘‘దిట్ఠిగతం దిట్ఠిగహనం దిట్ఠికన్తారో దిట్ఠివిసూకం దిట్ఠివిప్ఫన్దిత’’న్తిఆదినా (ధ. స. ౧౧౦౫) అనేకేహి పరియాయేహి, ‘‘సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా’’తిఆదినా (దీ. ని. ౧.౩౦) ద్వాసట్ఠియా పభేదేహి చ విభత్తో. దుచ్చరితసంకిలేసో పన అత్థతో దుస్సీల్యచేతనా చేవ చేతనాసమ్పయుత్తధమ్మా చ, యా ‘‘కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం కాయవిసమం వచీవిసమ’’న్తి (విభ. ౯౧౩, ౯౨౪), ‘‘పాణాతిపాతో అదిన్నాదాన’’న్తి (విభ. ౯౧౩) చ ఆదినా అనేకేహి పరియాయేహి, అనేకేహి పభేదేహి చ విభత్తా.

తేసు తణ్హాసంకిలేసస్స సమథో పటిపక్ఖో, దిట్ఠిసంకిలేసస్స విపస్సనా, దుచ్చరితసంకిలేసస్స సీలం పటిపక్ఖో. తే పన సీలాదయో ధమ్మా ఇధ పరిఞ్ఞాగహణేన సేక్ఖగ్గహణేన ‘‘అరహ’’న్తిఆదినా అరియతాదిగ్గహణేన చ గహితా. తత్థ సీలేన దుచ్చరితసంకిలేసప్పహానం సిజ్ఝతి, తథా తదఙ్గప్పహానం వీతిక్కమప్పహానఞ్చ, సమథేన తణ్హాసంకిలేసప్పహానం సిజ్ఝతి, తథా విక్ఖమ్భనప్పహానం పరియుట్ఠానప్పహానఞ్చ. విపస్సనాయ దిట్ఠిసంకిలేసప్పహానం సిజ్ఝతి, తథా సముచ్ఛేదప్పహానం అనుసయప్పహానఞ్చ. తత్థ పుబ్బభాగే సీలే పతిట్ఠితస్స సమథో, సమథే పతిట్ఠితస్స విపస్సనా, మగ్గక్ఖణే పన సమకాలమేవ భవన్తి. పుబ్బేయేవ హి సుపరిసుద్ధకాయవచీకమ్మస్స సుపరిసుద్ధాజీవస్స చ సమథవిపస్సనా ఆరద్ధా గబ్భం గణ్హన్తియో పరిపాకం గచ్ఛన్తియో వుట్ఠానగామినివిపస్సనం పరిబ్రూహేన్తి, వుట్ఠానగామినివిపస్సనా భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తీ మగ్గేన ఘటేన్తి మగ్గక్ఖణే సమథవిపస్సనా పరిపూరేతి. అథ మగ్గక్ఖణే సమథవిపస్సనాభావనాపారిపూరియా అనవసేససంకిలేసధమ్మం సముచ్ఛిన్దన్తియో నిరోధం నిబ్బానం సచ్ఛికరోన్తీతి. అయం సమారోపనో హారో.

సోళసహారవణ్ణనా నిట్ఠితా.