౧౪. పరిక్ఖారహారవణ్ణనా

‘‘సబ్బధమ్మమూలపరియాయ’’న్తి ఏత్థ సబ్బధమ్మా నామ పరియాపన్నధమ్మా, తే కుసలాకుసలాబ్యాకతభేదేన తివిధా. తేసు కుసలానం యోనిసోమనసికారో అలోభాదయో చ హేతూ, అకుసలానం అయోనిసోమనసికారో లోభాదయో చ హేతూ, అబ్యాకతేసు విపాకానం యథాసకం కమ్మం, ఇతరేసం భవఙ్గమావజ్జనసమన్నాహారాది చ హేతూ. ఏత్థ చ సప్పురిసూపనిస్సయాదికో పచ్చయో హేతుమ్హి ఏవ సమవరుళ్హో, సో తత్థ ఆది-సద్దేన సఙ్గహితోతి దట్ఠబ్బో. ‘‘మూల’’న్తి వుత్తానం మఞ్ఞనానం హేతుభావో పాళియం వుత్తో ఏవ. మఞ్ఞనాసు పన తణ్హామఞ్ఞనాయ అస్సాదానుపస్సనా హేతు. ‘‘సఞ్ఞోజనియేసు ధమ్మేసు అస్సాదానుపస్సినో తణ్హా పవడ్ఢతీ’’తి (సం. ని. ౨.౫౨) హి వుత్తం. మానమఞ్ఞనాయ దిట్ఠివిప్పయుత్తలోభో హేతు కేవలం సంసగ్గవసేన ‘‘అహమస్మీ’’తి పవత్తనతో. దిట్ఠిమఞ్ఞనాయ ఏకత్తనయాదీనం అయాథావగ్గాహో హేతు, అస్సుతభావో పుథుజ్జనభావస్స హేతు, సో అరియానం అదస్సనసీలతాయ, సా అరియధమ్మస్స అకోవిదతాయ, సా అరియధమ్మే అవినీతతాయ హేతు, సబ్బా చాయం హేతుపరమ్పరా పథవీఆదీసు ‘‘ఏతం మమ, ఏసోహమస్మి, ఏసో మే అత్తా’’తి తిస్సన్నం మఞ్ఞనానం హేతు, సేక్ఖారహాదిభావా పన మత్తసో సబ్బసో చ మఞ్ఞనాభావస్స హేతూతి. అయం పరిక్ఖారో హారో.