౯. పరివత్తనహారవిభఙ్గవణ్ణనా

౩౫. సమ్మాదిట్ఠిస్స…పే… నిజ్జిణ్ణా భవతీతి ఏత్థ యథా మగ్గసమ్మాదిట్ఠివసేనత్థో వుత్తో, ఏవం కమ్మస్సకతాకమ్మపథసమ్మాదిట్ఠీనమ్పి వసేన అత్థో లబ్భతేవ. కమ్మపథకథా హేసా. యథావుత్తేనాకారేనాతి ‘‘అవిముత్తావ సమానా’’తి, ‘‘అవిముత్తియ’’న్తి చ వుత్తప్పకారేన. మిచ్ఛాభినివేసవసేనాతి అసమ్మాసమ్బుద్ధం ఏవ సమ్మాసమ్బుద్ధోతి, అనియ్యానికం ఏవ నియ్యానికోతి, అసన్తం ఏవ పన సన్తన్తి, అనరియం ఏవ అరియోతి విపరీతాభినివేసవసేన. మిచ్ఛాధిమోక్ఖోతి అయాథావపసాదో, అయాథావసన్నిట్ఠానం వా. ఉప్పన్నమోహో మిచ్ఛావిముత్తిఞాణదస్సనన్తి సమ్బన్ధో.

౩౬. వాదానం వా అనువాదా వాదానువాదా, తేసం వాదానం ఉపాదాతి అత్థో. వాదానుపవత్తియోతి వాదానం దోసానం అనుపవత్తియో.

అన్తద్వయపరివత్తనన్తి కామసుఖఅత్తకిలమథానుయోగసఙ్ఖాతస్స అన్తద్వయస్స పటిపక్ఖవసేన పరివత్తనం.

ఏతేసుపి వారేసూతి ‘‘నియ్యానికో ధమ్మో తేసం అధమ్మో, సుఖో తేసం అధమ్మో’’తి చ ఇమేసు వారేసు. వుత్తనయేనాతి యది అత్తపరితాపనం అత్తనో దుక్ఖాపనం ధమ్మో, ధమ్మస్స పటివిరుద్ధో అధమ్మో సియా, దుక్ఖస్స చ సుఖపటివిరుద్ధన్తి ఝానమగ్గఫలసుఖస్స, అనవజ్జపచ్చయపరిభోగసుఖస్స చ తేసం అధమ్మభావో ఆపజ్జతీతి ఏవం వత్తబ్బా. ‘‘యం యం వా పనాతిఆదినా’’తి ఇదం అవసేసపాఠామసనం. ఏత్థ యం యం వా పన ధమ్మన్తి యం వా తం వా ధమ్మం, కుసలం వా అకుసలం వా ఇట్ఠం వా అనిట్ఠం వాతి వుత్తం హోతి. రోచయతి వా ఉపగచ్ఛతి వాతి చిత్తేన రోచతి, దిట్ఠియా ఉపగచ్ఛతీతి. తస్స తస్స ధమ్మస్స యో పటిపక్ఖోతి తస్స తస్స రుచితస్స, ఉపగతస్స వా ధమ్మస్స యో పటిపక్ఖో నామ. స్వస్స అనిట్ఠతో అజ్ఝాపన్నో భవతీతి యో ధమ్మో అస్స రుచితస్స, ఉపగతస్స వా ధమ్మస్స అనిట్ఠతో పచ్చనీకతో అబ్భుపగతో హోతి, తేన పటిపక్ఖేన దేసనాయ పరివత్తనం పరివత్తనో హారోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘పటిపక్ఖస్స లక్ఖణం విభావేతీ’’తి.

పరివత్తనహారవిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.