౪. పాచిత్తియనిద్దేసవణ్ణనా

౩౦. ఇదాని పాచిత్తియం దస్సేతుం ‘‘సమ్పజానముసావాదే’’త్యాది ఆరద్ధం. తత్థ సమ్పజానముసావాదేతి నిమిత్తత్థే భుమ్మవచనం, తస్మా యో భిక్ఖు సమ్పజానన్తో ముసా వదతి, తస్స తన్నిమిత్తం తంహేతు తప్పచ్చయా పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో. భిక్ఖుఞ్చ ఓమసన్తస్సాతి జాతినామగోత్తకమ్మసిప్పవయఆబాధలిఙ్గకిలేసాపత్తిఅక్కోసేసు భూతేన వా అభూతేన వా యేన కేనచి ముఖసత్తినా భిక్ఖుం ఓవిజ్ఝన్తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో. పేసుఞ్ఞహరణేపి చాతి భిక్ఖుస్స పేసుఞ్ఞహరణే, జాతిఆదీహి అక్కోసవత్థూహి భిక్ఖుం అక్కోసన్తస్స భిక్ఖునో సుత్వా భిక్ఖునో పియకమ్యతాయ వా భేదాధిప్పాయేన వా యో అక్కుద్ధో, తస్స భిక్ఖుస్స కాయేన వా వాచాయ వా పేసుఞ్ఞహరణవచనే పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో.

౩౧. సఙ్గీతిత్తయమారుళ్హం పిటకత్తయం ధమ్మం భిక్ఖుఞ్చ భిక్ఖునిఞ్చ ఠపేత్వా అఞ్ఞేన పుగ్గలేన సద్ధిం ఏకతో పదం పదం భణన్తస్స భిక్ఖునో పదగణనాయ పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి సముదాయత్థో.

౩౨. అనుపసమ్పన్నేనేవాతి భిక్ఖుం ఠపేత్వా అన్తమసో పారాజికవత్థుభూతేన తిరచ్ఛానగతేనాపి సహ తిరత్తియం సయిత్వా చతుత్థదివసే అత్థఙ్గతే సూరియే పున సహసేయ్యాయ పాచిత్తి సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ సహసేయ్యాయాతి సబ్బచ్ఛన్నపరిచ్ఛిన్నే, యేభుయ్యేనచ్ఛన్నపరిచ్ఛిన్నే వా సేనాసనే పుబ్బాపరియేన వా ఏకక్ఖణే వా ఏకతో నిసజ్జనాయ. తత్థ ఛదనం అనాహచ్చ దియడ్ఢహత్థుబ్బేధేన పాకారాదినా పరిచ్ఛిన్నమ్పి సబ్బపరిచ్ఛిన్నమిచ్చేవ వేదితబ్బం.

౩౩. ఏకరత్తమ్పి ఇత్థియా సద్ధిం సేయ్యం కప్పయతో తస్స భిక్ఖునోపి పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ ఇత్థియాతి అన్తమసో తదహుజాతాయపి మనుస్సిత్థియా. దేసేన్తస్స వినా విఞ్ఞుం, ధమ్మఞ్చ ఛప్పదుత్తరిన్తి విఞ్ఞుం పురిసం వినా ఇత్థియా ఛప్పదతో ఉత్తరిం ధమ్మం దేసేన్తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ ‘‘ఛప్పదుత్తరి’’న్తి ఏత్థ ఏకో గాథాపాదో ఏకం పదన్తి ఏవం సబ్బత్థ పదప్పమాణం వేదితబ్బం. ఛ పదాని ఛప్పదం, ఛప్పదతో ఉత్తరిం ఛప్పదుత్తరిం.

౩౪. భిక్ఖుసమ్ముతిం ఠపేత్వా భిక్ఖునో దుట్ఠుల్లం వజ్జం అభిక్ఖునో వదన్తస్స పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో. తత్థ దుట్ఠుల్లన్తి ఇధ సఙ్ఘాదిసేసం అధిప్పేతం. భిక్ఖుసమ్ముతియాతి యం సఙ్ఘో అభిణ్హాపత్తికస్స భిక్ఖునో ఆయతిం సంవరత్థాయ ఆపత్తీనఞ్చ కులానఞ్చ పరియన్తం కత్వా వా అకత్వా వా తిక్ఖత్తుం అపలోకేత్వా కతికం కరోతి, తం ఠపేత్వా. అభిక్ఖునోతి అనుపసమ్పన్నస్స. వదన్తస్సాతి ఆరోచేన్తస్స.

౩౫. యో అకప్పియం పథవిం ఖణేయ్య వా ఖణాపేయ్య వా, తస్స పాచిత్తియం సియా. తత్థ అకప్పియన్తి ఉద్ధనపచనాదివసేన వా తథా తథా అదడ్ఢా వా జాతపథవీ వుచ్చతి. సా తివిధా సుద్ధమిస్సపుఞ్జవసేన. తత్థ సుద్ధపథవీ నామ పకతియా సుద్ధపంసు వా సుద్ధమత్తికా వా. మిస్సపథవీ నామ యత్థ పంసుతో వా మత్తికతో వా పాసాణసక్ఖరకథలమరుమ్బవాలుకాసు అఞ్ఞతరస్స తతియభాగో హోతి. పుఞ్జపథవీ నామ అతిరేకచాతుమాసం ఓవట్ఠో పంసుపుఞ్జో వా మత్తికాపుఞ్జో వా హోతి. వుత్తలక్ఖణేన పన మిస్సకపుఞ్జోపి పిట్ఠిపాసాణే ఠితసుఖుమరజమ్పి చ దేవే ఫుసయన్తే సకిం చే తిన్తం, చాతుమాసచ్చయేన తిన్తోకాసో పుఞ్జపథవీసఙ్ఖమేవ గచ్ఛతి. యో భిక్ఖు భూతగామం వికోపేయ్య, తస్స పాచిత్తియం సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ భూతగామన్తి భవన్తి, అభవుం చాతి భూతా, జాయన్తి వడ్ఢన్తి జాతా వడ్ఢితా చాతి అత్థో, గామోతి రాసి, భూతానం గామో, భూతా ఏవ వా గామోతి భూతగామో, పతిట్ఠితహరితతిణరుక్ఖాదీనమేతం అధివచనం. తం భూతగామం. వికోపేయ్యాతి ఛేదనభేదనాదీని కరేయ్య.

౩౬. యో భిక్ఖు సఙ్ఘికం మఞ్చాదిం అజ్ఝోకాసే సన్థరణాదికం కత్వా ఆపుచ్ఛనాదికం అకత్వా యాతి, తస్స పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ సఙ్ఘికన్తి సఙ్ఘస్స సన్తకం. మఞ్చాదిన్తి ఏత్థ ఆది-సద్దేన పీఠభిసికోచ్ఛాదిం సఙ్గణ్హాతి. సన్థరణాదికన్తి సన్థరణాదిం కత్వా వా కారాపేత్వా వా. ఆపుచ్ఛనాదికన్తి ఆపుచ్ఛనం వా ఉద్ధరణం వా ఉద్ధరాపనం వాతి అత్థో. యాతీతి గచ్ఛతి.

౩౭. యో భిక్ఖు సఙ్ఘికావసథే సేయ్యం సన్థరణాదికం కత్వా ఆపుచ్ఛనాదికం అకత్వా యాతి, తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ సఙ్ఘికావసథేతి సఙ్ఘస్స సన్తకే ఆవసథే విహారే గబ్భే వా అఞ్ఞస్మిం వా సబ్బపరిచ్ఛిన్నే గుత్తసేనాసనే. సేయ్యన్తి భిసి చిమిలికా పావురణం ఉత్తరత్థరణం భూమత్థరణం తట్టికా చమ్మక్ఖణ్డం నిసీదనం పచ్చత్థరణం తిణసన్థారో పణ్ణసన్థారోతి ఏవమాదికం. సన్థరణాదికన్తి తేసు యేన కేనచి అత్థరణాదికం కత్వా వా కారాపేత్వా వా.

౩౮-౯. యో పన భిక్ఖు జానం సప్పాణకం తోయం పరిభుఞ్జయే, తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి యోజనా. తత్థ జానం సప్పాణకన్తి ‘‘సప్పాణకమిద’’న్తి దిస్వా వా సుత్వా వా యేన కేనచి ఆకారేన జానన్తో. తోయన్తి ఉదకం. పరిభుఞ్జయేతి పరిభుఞ్జేయ్య. యో భిక్ఖు పారివత్తకం ఠపేత్వా అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం దేతి, తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియా. చీవరప్పటిగ్గహణసిక్ఖాపదే భిక్ఖు పటిగ్గాహకో ఇధ భిక్ఖునీ, అయం విసేసో. అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా చీవరం సిబ్బతోపి తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. చీవరన్తి నివాసనపారుపనూపగం. సిబ్బతోతి సయం సిబ్బన్తస్స సూచిం పవేసేత్వా నీహరణే పయోగగణనాయ పాచిత్తి. సిబ్బాపేన్తస్స పన ‘‘సిబ్బా’’తి వుత్తో సచేపి సబ్బం సూచికమ్మం నిట్ఠాపేసి, ఏకమేవ పాచిత్తి, ఆణత్తస్స పయోగగణనాయ పాచిత్తి హోతి. పవారేత్వాన అతిరిత్తం అకారేత్వా భుఞ్జతో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – ఓదనో సత్తు కుమ్మాసో మచ్ఛో మంసన్తి పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరం సాసపమత్తమ్పి అజ్ఝోహరిత్వా భోజనం పటిక్ఖేపం కత్వా అఞ్ఞేన ఇరియాపథేన ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి అతిరిత్తం అకారేత్వా పరిభుఞ్జతో పాచిత్తి హోతీతి.

౪౦. యో భిక్ఖు ఆసాదనాపేక్ఖో భుత్తావిం పవారితం భిక్ఖుం ‘‘హన్ద, భిక్ఖు, ఖాద వా భుఞ్జ వా’’తి అనతిరిత్తేన పవారేతి, భోజనే భుత్తే తస్స పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో. తత్థ ఆసాదనాపేక్ఖోతి ఆసాదనం చోదనం మఙ్కుకరణభావం అపేక్ఖమానో.

౪౧-౨. యో భిక్ఖు సన్నిధిభోజనం భుఞ్జేయ్య, తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ సన్నిధిభోజనన్తి పటిగ్గహేత్వా ఏకరత్తం వీతినామితభోజనం. వికాలే యావకాలికం భుఞ్జతో వాపి పాచిత్తి సియాతి యోజనా. తత్థ వికాలేతి విగతకాలే, మజ్ఝన్హికాతిక్కమతో పట్ఠాయ యావ అరుణుగ్గమనాతి అత్థో. యావకాలికన్తి వనమూలఫలాదికం ఆమిసభోజనం. అగిలానో భిక్ఖు పణీతకం సప్పిభత్తాదికమ్పి విఞ్ఞాపేత్వాన భుఞ్జేయ్య, తస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి యోజనా. తత్థ అగిలానోతి కల్లకో. పణీతకన్తి సప్పితేలమధుఫాణితమచ్ఛమంసఖీరదధిసఙ్ఖాతేహి సంసట్ఠం సత్తధఞ్ఞనిబ్బత్తం పణీతభోజనం. యో భిక్ఖు దన్తకట్ఠోదకం వజ్జేత్వా అప్పటిగ్గహితకం భుఞ్జేయ్య, పాచిత్తి సియాతి అత్థో. తత్థ అప్పటిగ్గహితన్తి కాయేన వా కాయప్పటిబద్ధేన వా గణ్హన్తస్స హత్థపాసే ఠత్వా కాయకాయప్పటిబద్ధనిస్సగ్గియానం అఞ్ఞతరేన న దిన్నం అప్పటిగ్గహితం నామ.

౪౩. యో భిక్ఖు తిత్థియస్స సహత్థతో కిఞ్చి భుఞ్జితబ్బం దదేయ్య, తస్స పాచిత్తి సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ తిత్థియస్సాతి అఞ్ఞతిత్థియస్స. కిఞ్చి భుఞ్జితబ్బన్తి యం కిఞ్చి భోజనీయం. సహత్థతోతి సహత్థా. యో భిక్ఖు మాతుగామేన ఏకతో రహో నిసజ్జం కప్పేయ్య, తస్స పాచిత్తి సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ రహోతి పటిచ్ఛన్నే. కప్పేతి కప్పేయ్య. ఏకతోతి సద్ధిం.

౪౪. సురామేరయపానేపీతి ఏత్థ పిట్ఠాదీహి కతం మజ్జం సురా. పుప్ఫాదీహి కతో ఆసవో మేరయం. యో భిక్ఖు తదుభయమ్పి బీజతో పట్ఠాయ కుసగ్గేనాపి పివతి, తస్స తప్పానపచ్చయా పాచిత్తియం ఉదీరితన్తి అత్థో. అఙ్గులిపతోదకే చాపీతి అఙ్గులీహి ఉపకచ్ఛకాదీనం ఘట్టనపచ్చయా పాచిత్తి సియాతి అత్థో. హసధమ్మేపి చోదకేతి ఉపరిగోప్ఫకే ఉదకే హసధమ్మే కీళానిమిత్తం తస్స పాచిత్తి సియాతి అత్థో.

౪౫. అనాదరేపి పాచిత్తీతి పుగ్గలస్స వా ధమ్మస్స వా అనాదరకరణేపి పాచిత్తి సియాతి అత్థో. యో భిక్ఖు ఉపసమ్పన్నేన పఞ్ఞత్తేన వుచ్చమానో తస్స వా వచనం అకత్తుకామతాయ, తం వా ధమ్మం అసిక్ఖితుకామతాయ అనాదరియం కరోతి, తస్స తస్మిం అనాదరియే పాచిత్తి సియాతి అత్థో. భయానకం కథం కత్వా వా భయానకం రూపం దస్సేత్వా వా భిక్ఖుం భీసయతోపి పాచిత్తి సియాతి అత్థో.

౪౬. యో భిక్ఖు అగిలానో కిఞ్చి పచ్చయం ఠపేత్వా జోతిం జలేయ్య వా జలాపేయ్య వా, తస్స పాచిత్తియం సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ కిఞ్చి పచ్చయన్తి పదీపుజ్జలనం వా పత్తపచనాదీసు జోతికరణం వాతి ఏవరూపం పచ్చయం ఠపేత్వా. జోతిన్తి అగ్గిం.

౪౭-౮. కప్పబిన్దుం అనాదాయ నవచీవరభోగినో నవం చీవరం భుఞ్జన్తస్స పాచిత్తి సియాతి అత్థో. కప్పబిన్దున్తి మోరక్ఖిమణ్డలమఙ్గులపిట్ఠీనం అఞ్ఞతరప్పమాణం కప్పబిన్దుం. అనాదాయాతి అనాదియిత్వా. భిక్ఖునో చీవరాదికం పరిక్ఖారం అపనేత్వా నిధేన్తస్స వా నిధాపేన్తస్స వా హసాపేక్ఖస్స భిక్ఖునో పాచిత్తి సియాతి అత్థో. చీవరాదికన్తి ఆది-సద్దేన పత్తనిసీదనసూచిఘరకాయబన్ధనాదిం సఙ్గణ్హాతి. నిధేన్తస్సాతి నిదహన్తస్స. హసాపేక్ఖస్సాతి హసాధిప్పాయస్స. జానం పాణం హనే భిక్ఖు, తిరచ్ఛానగతమ్పి చాతి యో భిక్ఖు ‘‘పాణో’’తి జానన్తో తిరచ్ఛానగతం పాణం ఖుద్దకమ్పి మహన్తమ్పి హనేయ్య, తస్స పాచిత్తియం సియాతి అత్థో.

౪౯. ఛాదేతుకామో ఛాదేతి, దుట్ఠుల్లం భిక్ఖునోపి చాతి యో భిక్ఖు భిక్ఖునో దుట్ఠుల్లసఙ్ఖాతం సఙ్ఘాదిసేసం ఛాదేతుకామో హుత్వా ఛాదేతి, తస్స పాచిత్తియం సియాతి అత్థో. ఇత్థియా సహ సంవిధాయ గామన్తరగతస్స భిక్ఖునో పాచిత్తియం సియాతి యోజనా.

౫౦. భిక్ఖుం వా పహరేయ్యాథాతి యో భిక్ఖు భిక్ఖుం పహరేయ్య, తస్స పాచిత్తియం సియాతి యోజనా. తలసత్తికముగ్గిరేతి యో భిక్ఖు పహరణాకారం దస్సేన్తో కాయం వా కాయప్పటిబద్ధం వా ఉగ్గిరేయ్య, తస్స పాచిత్తియం సియాతి అత్థో. చోదేయ్య వా చోదాపేయ్య, భిక్ఖుం అమూలకేన చాతి యో భిక్ఖు భిక్ఖుం అమూలకేన సఙ్ఘాదిసేసేన చోదేయ్య వా చోదాపేయ్య వా, తస్స పాచిత్తియం సియాతి అత్థో. తత్థ అమూలకేనాతి దిట్ఠాదిమూలవిరహితేన.

౫౧. కుక్కుచ్చుప్పాదనే చాపీతి ‘‘ఊనవీసతివస్సో త్వం మఞ్ఞే’’తిఆదీని భణన్తో కుక్కుచ్చం ఉప్పాదేయ్య, తస్స కుక్కుచ్చుప్పాదనపచ్చయా పాచిత్తియం హోతి. యో భిక్ఖు భణ్డనత్థాయ భణ్డనజాతానం వచనం సోతుం ఉపస్సుతిం యాతి, తస్స పాచిత్తియం సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ భణ్డనత్థాయాతి కలహత్థాయ. భణ్డనజాతానన్తి కలహజాతానం. ఉపస్సుతిన్తి సుతిసమీపం.

౫౨. యో భిక్ఖు సఙ్ఘస్స పరిణామితం యం లాభం, తం పరపుగ్గలస్స నామేతి, తస్స పాచిత్తియం సియాతి సమ్బన్ధో. తత్థ నామేతీతి పరిణామేతి. పుచ్ఛం అకత్వాతి ‘‘వికాలే గామప్పవేసనం ఆపుచ్ఛామీ’’తి వా ‘‘గామం పవిసిస్సామీ’’తి వా అనాపుచ్ఛిత్వా. సన్తభిక్ఖున్తి అన్తోఉపచారసీమాయ దస్సనూపచారే భిక్ఖుం దిస్వా యం సక్కా హోతి పకతివచనేన ఆపుచ్ఛితుం, తాదిసం విజ్జమానం భిక్ఖుం. గామస్సాతి గామం, కమ్మత్థే సామివచనం. గతేతి సమ్పదానత్థే భుమ్మవచనం, గతస్సాతి అత్థో. సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛిత్వా వికాలే గామం గతస్స భిక్ఖునో పాచిత్తియం సియాతి అత్థో. సేసం ఉత్తానమేవాతి.

పాచిత్తియనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.