మూలసిక్ఖా

గన్థారమ్భకథా

నత్వా నాథం పవక్ఖామి, మూలసిక్ఖం సమాసతో;

భిక్ఖునా నవకేనాదో, మూలభాసాయ సిక్ఖితుం.

౧. పారాజికనిద్దేసో

౧. సం నిమిత్తం పవేసన్తో, భిక్ఖు మగ్గత్తయే చుతో;

పవేసనట్ఠితుద్ధార-పవిట్ఠే చేపి సాదియం.

౨. అదిన్నం మానుసం భణ్డం, థేయ్యాయేకేన ఆదియం;

పఞ్చవీసావహారేసు, గరుకం చే చుతో భవే.

౩. ఆదియన్తో హరన్తోవ-హరన్తోపిరియాపథం;

వికోపేన్తో తథా ఠానా, చావేన్తోపి పరాజికో.

౪. తత్థ నానేకభణ్డానం, పఞ్చకానం వసా పన;

అవహారా దసఞ్చేతి, విఞ్ఞాతబ్బా విభావినా.

౫. సాహత్థాణత్తికో చేవ, నిస్సగ్గో చాత్థసాధకో;

ధురనిక్ఖేపనఞ్చేవ, ఇదం సాహత్థపఞ్చకం.

౬. పుబ్బసహప్పయోగో చ, సంవిధాహరణమ్పి చ;

సఙ్కేతకమ్మం నిమిత్తం, పుబ్బప్పయోగపఞ్చకం.

౭. థేయ్యాపసయ్హపరికప్ప-ప్పటిచ్ఛన్నకుసాదికా;

అవహారా ఇమే పఞ్చ, విఞ్ఞాతబ్బా విభావినా.

౮. మనుస్సపాణం పాణోతి, జానం వధకచేతసా;

జీవితా యో వియోజేతి, సాసనా సో పరాజితో.

౯. ఝానాదిభేదం హదయే అసన్తం,

అఞ్ఞపదేసఞ్చ వినాధిమానం;

మనుస్సజాతిస్స వదేయ్య భిక్ఖు,

ఞాతక్ఖణే తేన పరాజికో భవేతి.

౨. గరుకాపత్తినిద్దేసో

౧౦. మోచేతుకామచిత్తేన, ఉపక్కమ్మ విమోచయం;

సుక్కమఞ్ఞత్ర సుపినా, సమణో గరుకం ఫుసే.

౧౧. కాయసంసగ్గరాగేన, మనుస్సిత్థిం పరామసం;

ఇత్థిసఞ్ఞీ ఉపక్కమ్మ, సమణో గరుకం ఫుసే.

౧౨. దుట్ఠుల్లవాచస్సాదేన, మగ్గం వారబ్భ మేథునం;

ఓభాసన్తో మనుస్సిత్థిం, సుణమానం గరుం ఫుసే.

౧౩. వణ్ణం వత్వాత్తనోకామ-పారిచరియాయ మేథునం;

ఇత్థిం మేథునరాగేన, యాచమానో గరుం ఫుసే.

౧౪. సన్దేసం పటిగ్గణ్హిత్వా, పురిసస్సిత్థియాపి వా;

వీమంసిత్వా హరంపచ్చా, సమణో గరుకం ఫుసే.

౧౫. చావేతుకామో చోదేన్తో, అమూలన్తిమవత్థునా;

చోదాపయం వా సమణో, సుణమానం గరుం ఫుసే.

౧౬. లేసమత్తం ఉపాదాయ, అమూలన్తిమవత్థునా;

చావేతుకామో చోదేన్తో, సుణమానం గరుం ఫుసేతి.

౩. నిస్సగ్గియనిద్దేసో

౧౭. వికప్పనమధిట్ఠాన-మకత్వా కాలచీవరం;

దసాహమతిమాపేతి, తస్స నిస్సగ్గియం సియా.

౧౮. భిక్ఖుసమ్ముతియాఞ్ఞత్ర, తిచీవరమధిట్ఠితం;

ఏకాహమతిమాపేతి, నిస్సగ్గి సమయం వినా.

౧౯. అఞ్ఞాతికా భిక్ఖునియా, పురాణచీవరం పన;

ధోవాపేతి రజాపేతి, ఆకోటాపేతి తం సియా.

౨౦. అఞ్ఞాతికా భిక్ఖునియా, హత్థతో కిఞ్చి మూలకం;

అదత్వా చీవరాదానే, నిస్సగ్గియముదీరితం.

౨౧. అప్పవారితమఞ్ఞాతిం, విఞ్ఞాపేన్తస్స చీవరం;

అఞ్ఞత్ర సమయా తస్స, నిస్సగ్గియముదీరితం.

౨౨. రజతం జాతరూపం వా, మాసకం వా కహాపణం;

గణ్హేయ్య వా గణ్హాపేయ్య, నిస్సగ్గి సాదియేయ్య వా.

౨౩. పరివత్తేయ్య నిస్సగ్గి, రజతాది చతుబ్బిధం;

కప్పియం కప్పియేనాపి, ఠపేత్వా సహధమ్మికే.

౨౪. వికప్పనమధిట్ఠాన-మకత్వాన పమాణికం;

దసాహమతిమాపేతి, పత్తం నిస్సగ్గియం సియా.

౨౫. పఞ్చబన్ధనతో ఊన-పత్తే సతి పరం పన;

విఞ్ఞాపేతి నవం పత్తం, తస్స నిస్సగ్గియం సియా.

౨౬. పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జన్తో, సప్పితేలాదికం పన;

సత్తాహమతిమాపేతి, తస్స నిస్సగ్గియం సియా.

౨౭. భిక్ఖుస్స చీవరం దత్వా, అచ్ఛిన్దన్తస్స తం పున;

సకసఞ్ఞాయ నిస్సగ్గి, అచ్ఛిన్దాపయతోపి వా.

౨౮. అప్పవారితమఞ్ఞాతిం, సుత్తం యాచియ చీవరం;

వాయాపేన్తస్స నిస్సగ్గి, వినా ఞాతిప్పవారితే.

౨౯. జానన్తో భిక్ఖు సఙ్ఘస్స, లాభం పరిణతం పన;

అత్తనో పరిణామేతి, తస్స నిస్సగ్గియం సియాతి.

౪. పాచిత్తియనిద్దేసో

౩౦. సమ్పజానముసావాదే, పాచిత్తియముదీరితం;

భిక్ఖుఞ్చ ఓమసన్తస్స, పేసుఞ్ఞహరణేపి చ.

౩౧. ఠపేత్వా భిక్ఖునిం భిక్ఖుం, అఞ్ఞేన పిటకత్తయం;

పదసోధమ్మం భణన్తస్స, పాచిత్తియముదీరితం.

౩౨. అనుపసమ్పన్నేనేవ, సయిత్వాన తిరత్తియం;

పాచిత్తి సహసేయ్యాయ, చతుత్థత్థఙ్గతే పున.

౩౩. ఇత్థియా ఏకరత్తమ్పి, సేయ్యం కప్పయతోపి వా;

దేసేన్తస్స వినా విఞ్ఞుం, ధమ్మఞ్చ ఛప్పదుత్తరిం.

౩౪. దుట్ఠుల్లం భిక్ఖునో వజ్జం, భిక్ఖుసమ్ముతియా వినా;

అభిక్ఖునో వదన్తస్స, పాచిత్తియముదీరితం.

౩౫. ఖణేయ్య వా ఖణాపేయ్య, పథవిఞ్చ అకప్పియం;

భూతగామం వికోపేయ్య, తస్స పాచిత్తియం సియా.

౩౬. అజ్ఝోకాసే తు మఞ్చాదిం, కత్వా సన్థరణాదికం;

సఙ్ఘికం యాతి పాచిత్తి, అకత్వాపుచ్ఛనాదికం.

౩౭. సఙ్ఘికావసథే సేయ్యం, కత్వా సన్థరణాదికం;

అకత్వాపుచ్ఛనాదిం యో, యాతి పాచిత్తి తస్సపి.

౩౮. జానం సప్పాణకం తోయం, పాచిత్తి పరిభుఞ్జతో;

అఞ్ఞాతికా భిక్ఖునియా, ఠపేత్వా పారివత్తకం.

౩౯. చీవరం దేతి పాచిత్తి, చీవరం సిబ్బతోపి చ;

అతిరిత్తం అకారేత్వా, పవారేత్వాన భుఞ్జతో.

౪౦. భిక్ఖుం ఆసాదనాపేక్ఖో, పవారేతి పవారితం;

అనతిరిత్తేన భుత్తే తు, పాచిత్తియముదీరితం.

౪౧. సన్నిధిభోజనం భుఞ్జే, వికాలే యావకాలికం;

భుఞ్జతో వాపి పాచిత్తి, అగిలానో పణీతకం.

౪౨. విఞ్ఞాపేత్వాన భుఞ్జేయ్య, సప్పిభత్తాదికమ్పి చ;

అప్పటిగ్గహితం భుఞ్జే, దన్తకట్ఠోదకం వినా.

౪౩. తిత్థియస్స దదే కిఞ్చి, భుఞ్జితబ్బం సహత్థతో;

నిసజ్జం వారహో కప్పే, మాతుగామేన చేకతో.

౪౪. సురామేరయపానేపి, పాచిత్తియముదీరితం;

అఙ్గులిపతోదకే చాపి, హసధమ్మేపి చోదకే.

౪౫. అనాదరేపి పాచిత్తి, భిక్ఖుం భీసయతోపి వా;

భయానకం కథం కత్వా, దస్సేత్వా వా భయానకం.

౪౬. ఠపేత్వా పచ్చయం కిఞ్చి, అగిలానో జలేయ్య వా;

జోతిం జలాపయేయ్యాపి, తస్స పాచిత్తియం సియా.

౪౭. కప్పబిన్దుమనాదాయ, నవచీవరభోగినో;

హసాపేక్ఖస్స పాచిత్తి, భిక్ఖునో చీవరాదికం.

౪౮. అపనేత్వా నిధేన్తస్స, నిధాపేన్తస్స వా పన;

జానం పాణం మారేన్తస్స, తిరచ్ఛానగతమ్పి చ.

౪౯. ఛాదేతుకామో ఛాదేతి, దుట్ఠుల్లం భిక్ఖునోపి చ;

గామన్తరగతస్సాపి, సంవిధాయిత్థియా సహ.

౫౦. భిక్ఖుం పహరతో వాపి, తలసత్తికముగ్గిరే;

చోదేతి వా చోదాపేతి, గరుకామూలకేనపి.

౫౧. కుక్కుచ్చుప్పాదనే చాపి, భణ్డనత్థాయుపస్సుతిం;

సోతుం భణ్డనజాతానం, యాతి పాచిత్తియం సియా.

౫౨. సఙ్ఘస్స లాభం పరిణామితం తు,

నామేతి యో తం పరపుగ్గలస్స;

పుచ్ఛం అకత్వాపి చ సన్తభిక్ఖుం,

పాచిత్తి గామస్స గతే వికాలేతి.

౫. పకిణ్ణకనిద్దేసో

౫౩. సఙ్ఘికం గరుభణ్డం యో, దేతి అఞ్ఞస్స ఇస్సరో;

థుల్లచ్చయం యథావత్థుం, థేయ్యా పారాజికాదిపి.

౫౪. కుసాదిమయచీరాని, కమ్బలం కేసవాలజం;

సమయం వినా ధారయతో, లూకపక్ఖాజినక్ఖిపం.

౫౫. సత్థకమ్మే వత్థికమ్మే, సం నిమిత్తఞ్చ ఛిన్దతో;

థుల్లచ్చయం మనుస్సానం, మంసాదిభోజనేపి వా.

౫౬. కదలేరకక్కదుస్సాని, పోత్థకం సబ్బనీలకం;

సబ్బపీతాదికఞ్చాపి, ధారయన్తస్స దుక్కటం.

౫౭. హత్థిస్సురగసోణానం, సీహబ్యగ్ఘచ్ఛదీపినం;

తరచ్ఛస్స చ మంసాదిం, ఉద్దిస్సకతకమ్పి చ.

౫౮. అనాపుచ్ఛితమంసఞ్చ, భుఞ్జతో దుక్కటం సియా;

యాతానుపుబ్బం హిత్వాన, దకతిత్థాదికం వజే.

౫౯. సహసా వుబ్భజిత్వాన, పవిసే నిక్ఖమేయ్య వా;

వచ్చపస్సావకుటికం, వినా ఉక్కాసికం విసే.

౬౦. నిత్థునన్తో కరే వచ్చం, దన్తకట్ఠఞ్చ ఖాదయం;

వచ్చపస్సావదోణీనం, బహి వచ్చాదికం కరే.

౬౧. ఖరేన చావలేఖేయ్య, కట్ఠం పాతేయ్య కూపకే;

ఊహతఞ్చ న ధోవేయ్య, ఉక్లాపఞ్చ న సోధయే.

౬౨. దకకిచ్చం కరోన్తస్స, కత్వా ‘‘చపుచపూ’’తి చ;

అనజ్ఝిట్ఠోవ థేరేన, పాతిమోక్ఖమ్పి ఉద్దిసే.

౬౩. అనాపుచ్ఛాయ పఞ్హస్స, కథనే విస్సజ్జనేపి చ;

సజ్ఝాయకరణే దీప-జాలనే విజ్ఝాపనేపి చ.

౬౪. వాతపానకవాటాని, వివరేయ్య థకేయ్య వా;

వన్దనాదిం కరే నగ్గో, గమనం భోజనాదికం.

౬౫. పరికమ్మం కరే కారే, తిపటిచ్ఛన్నకం వినా;

కాయం నహాయం ఘంసేయ్య, కుట్టే థమ్భే తరుమ్హి వా.

౬౬. కురువిన్దకసుత్తేన, అఞ్ఞమఞ్ఞస్స కాయతో;

అగిలానో బహారామే, చరేయ్య సఉపాహనో.

౬౭. ఉపాహనం యో ధారేతి, సబ్బనీలాదికమ్పి చ;

నిమిత్తం ఇత్థియా రత్తో, ముఖం వా భిక్ఖదాయియా.

౬౮. ఉజ్ఝానసఞ్ఞీ అఞ్ఞస్స, పత్తం వా అత్తనో ముఖం;

ఆదాసాదిమ్హి పస్సేయ్య, ఉచ్చాసనమహాసనే.

౬౯. నిసజ్జాదిం కరోన్తస్స, దుక్కటం వన్దనేపి చ;