౭. పవారణానిద్దేసవణ్ణనా

౭౩. యేన ఇరియాపథేన ఉపలక్ఖితో పఞ్చన్నం భోజనానం యం కిఞ్చి భోజనం భుఞ్జమానో అయం భిక్ఖు కప్పియానం పఞ్చన్నం భోజనానం హత్థపాసోపనీతానం పవారితో, తతో ఇరియాపథతో అఞ్ఞేన ఇరియాపథేన అనతిరిత్తకం యావకాలికం భుఞ్జేయ్య చే, ఇమస్స పాచిత్తి హోతీతి పదత్థయోజనా. భుఞ్జనత్థాయ పటిగ్గహణే పన దుక్కటం. తత్థ ఇరియాయ కాయికకిరియాయ పథో పవత్తనూపాయో ఇరియాపథో, ఠానగమననిసజ్జనసయనాని. పవారేతి పటిక్ఖిపతీతి పవారితో, అథ వా పవారణం పటిక్ఖిపనం పవారితం, తమస్స అత్థీతి పవారితో, కతప్పవారణో కతప్పటిక్ఖేపోతి అత్థో, అథ వా పరివేసకేన వారీయతీతి పవారితో పటిక్ఖేపితో. అనతిరిత్తకన్తి యం పవారేత్వా ఆసనా వుట్ఠహన్తస్స ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి ఏవం అతిరిత్తకరణాదీహి సత్తహి వినయకమ్మాకారేహి కప్పియం కతం, తఞ్చ ‘‘అజ్జ వా యదా వా ఇచ్ఛతి, తదా ఖాదిస్సతీ’’తి ఆహటం, గిలానాతిరిత్తఞ్చ అతిరిత్తం అధికన్తి వుచ్చతి, తతో అఞ్ఞం అనతిరిత్తకం అనధికన్తి అత్థో. కుసలం చిత్తం పాతేతీతి పాచిత్తి, తస్మా ఇత్థియం తిమ్హి త-కారస్స చ-కారే, ద్విత్తే చ పాచిత్తి. యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ పటిగ్గణ్హతో ఆపత్తి దుక్కటస్స, అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౭౪. ఇదాని యాయ పవారితా, సా పఞ్చఙ్గసమ్పన్నాయేవ పవారణా నామ హోతీతి దస్సేతుం ‘‘అసన’’న్తిఆదిమాహ. తత్థ అసనన్తి భుఞ్జమానస్స భుఞ్జనం. ఇమినా యం విప్పకతం భోజనం, తం దస్సేతి. భోజనఞ్చేవాతి పవారణప్పహోనకం భోజనఞ్చేవ హోతీతి. అభిహారోతి దాయకస్స కాయేన పవారణప్పహోనకస్స అభిహరణం, న వాచాయ. సమీపతాతి అడ్ఢతేయ్యహత్థప్పమాణసఙ్ఖాతా సమీపతా చ. ఏత్థ పన సచే భిక్ఖు నిసిన్నో హోతి, ఆసనస్స పచ్ఛిమన్తతో పట్ఠాయ, సచే ఠితో, పణ్హిఅన్తతో పట్ఠాయ, సచే నిపన్నో, యేన పస్సేన నిపన్నో, తస్స పారిమన్తతో పట్ఠాయ దాయకస్స ఠితస్స వా నిసిన్నస్స వా నిపన్నస్స వా ఠపేత్వా పసారితహత్థం యం ఆసన్నతరం అఙ్గం, తస్స ఓరిమన్తేన పరిచ్ఛిన్దిత్వా అడ్ఢతేయ్యహత్థపాసో వేదితబ్బో. కాయవాచాపటిక్ఖేపోతి తస్స అభిహటభోజనస్స అఙ్గులిచలనాదికాయవికారేన వా ‘‘అల’’న్తిఆదినా వచీవికారేన వా పటిక్ఖిపనం. ఇతి ఇమేహి పఞ్చహఙ్గేహి పవారణా పకారయుత్తవారణా పఞ్చఅఙ్గాతి సమ్బన్ధో. పఞ్చ అఙ్గాని యస్సా సా పఞ్చఅఙ్గా.

౭౫. ఇదాని ఏతేసు ఓదనాదిపఞ్చవిధం భోజనం దస్సేత్వా తాని చ పున విభజిత్వా దస్సేతుం ‘‘ఓదనో’’తిఆది ఆరద్ధం. తత్థ సాలీతి రత్తసాలిఆదికా సబ్బాపి సాలిజాతి. వీహీతి సబ్బాపి వీహినామికా వీహిజాతి. కఙ్గూతి సేతరత్తకాళభేదా సబ్బాపి కఙ్గుజాతి. కుద్రూసో నామ కాళకోద్రవో. వరకో నామ సేతవణ్ణో కోద్రవో. యవగోధుమేసు పన భేదో నత్థి. ఏవం యథావుత్తానం సానులోమానం సత్తన్నం ధఞ్ఞానం భోజ్జయాగు చాతి సమ్బన్ధో. భోజ్జయాగు చాతి ఉణ్హం వా సీతలం వా భుఞ్జన్తానం భోజనకాలే గహితట్ఠానే ఓధి పఞ్ఞాయతి, సా భోజ్జయాగు. చ-సద్దేన ఓదనో చాతి సమ్బన్ధో, ఓదనో నామాతి అత్థో. సచే పన భత్తే ఉదకకఞ్జికఖీరాదీని ఆకిరిత్వా ‘‘యాగుం గణ్హథా’’తి దేన్తి, కిఞ్చాపి తనుకా హోతి, పవారణం జనేతి. సచే పన ఉదకాదీసు పక్ఖిపిత్వా పచిత్వా దేన్తి, యాగుసఙ్గహమేవ గచ్ఛతి. సచే పన తనుకాయపి యాగుయా సాసపమత్తమ్పి మచ్ఛమంసఖణ్డం వా న్హారు వా పక్ఖిత్తం హోతి, పవారణం జనేతి.

౭౬. సామాకాదితిణం కుద్రూసకే సఙ్గహం గతం, వరకచోరకో వరకే సఙ్గహం గతో, నీవారో చేవ సాలియం సఙ్గహం గతోతి యోజనా. సామాకాదితిణన్తి సామాకో ఆది యస్స, తమేవ తిణం తిణధఞ్ఞన్తి సమాసో.

౭౭. భట్ఠధఞ్ఞమయోతి ఖరపాకభజ్జితేహి సత్తవిధేహి ధఞ్ఞేహి కోట్టేత్వా కతో, అన్తమసో చుణ్ణమ్పి కుణ్డకమ్పి సత్తు నామాతి అత్థో. సమపాకభజ్జితానం పన ఆతపసుక్ఖానం వా తణ్డులానం సత్తు వా కుణ్డకాని ఏవ వా న పవారేన్తి. యవేన సమ్భవో ఉప్పత్తి అస్సాతి యవసమ్భవో, కుమ్మాసో కుమ్మాసో నామ. ముగ్గాదీహి కతో పన పవారణం న జనేతి. కప్పియో చాతి కప్పియోయేవ మంసో ‘‘మంసో’’తి వుత్తోతి యోజనా. చాతి అవధారణే. అకప్పియో పన పటిక్ఖిపితబ్బోవ. పటిక్ఖిత్తోపి న పవారేతి. ఉదకే సమ్భవో యస్స సో మచ్ఛో నామ. ద్వీసు పనేతేసు సచే యాగుం పివన్తస్స యాగుసిత్థమత్తేసుపి మచ్ఛఖణ్డేసు వా మంసఖణ్డేసు వా ఏకం ఖాదితం ఏకం హత్థే వా పత్తే వా హోతి, సో చే అఞ్ఞం పటిక్ఖిపతి, పవారేతి. ద్వేపి ఖాదితాని హోన్తి, ముఖే సాసపమత్తమ్పి అవసిట్ఠం నత్థి, సచేపి అఞ్ఞం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి.

౭౮. ఇదాని ‘‘కీదిసం భుఞ్జన్తో కిన్తి వత్వా ఉపనీతం కిం నామ నిసేధేన్తో పవారేతి నామా’’తి చోదనం మనసి నిధాయాహ ‘‘భుఞ్జన్తో’’తిఆది. తత్థ కప్పం వా అకప్పం వా పఞ్చసు భోజనేసు యం కిఞ్చి భోజనం భుఞ్జన్తో భిక్ఖు తన్నామేన తేసం పవారణాజనకభోజనానం నామేన వా ‘‘ఇమ’’న్తి సామఞ్ఞేన వా వత్వా అభిహటం హత్థపాసోపనీతం కప్పం కప్పియం యథావుత్తభోజనం నిసేధయం నిసేధయన్తో పవారేయ్యాతి పదత్థసమ్బన్ధో. అయమేత్థ అధిప్పాయో – యేన చే అకప్పియమంసఞ్చ కులదూసనవేజ్జకమ్మఉత్తరిమనుస్సధమ్మారోచనసాదితరూపియాదీహి నిబ్బత్తం అకప్పియభోజనఞ్చ తథా అఞ్ఞఞ్చ కప్పియం వా అకప్పియం వా ఏకసిత్థమత్తమ్పి అజ్ఝోహటం హోతి, సో సచే పత్తముఖహత్థేసు యత్థ కత్థచి భోజనే సతి సాపేక్ఖోవ అఞ్ఞం హత్థపాసే ఠితేన ‘‘ఓదనం గణ్హథా’’తిఆదినా పవారణప్పహోనకస్సేవ నామేన వా ‘‘ఇమ’’న్తి సామఞ్ఞవసేనేవ వా కాయేనేవ అభిహటం వుత్తలక్ఖణం కప్పియమేవ భోజనం కేవలం వా మిస్సం వా కాయేన వా వాచాయ వా పటిక్ఖిపతి పవారేతీతి. ‘‘ఆకిర ఆకిర, కోట్టేత్వా కోట్టేత్వా పూరేహీ’’తి పన వత్తుం వట్టతి.

౭౯-౮౦. ఇదాని యే పవారణం న జనేన్తి, తే దస్సేతుం ‘‘లాజా’’తిఆదిమాహ. తత్థ లాజా…పే… ఫలాదీని పవారణం న జనేన్తీతి సమ్బన్ధో. లాజాతి సాలిఆదీహి కతా లాజా. తంసత్తుభత్తానీతి తేహి లాజేహి కతా సత్తు చేవ భత్తాని చ. గోరసోతి గున్నం రసో ఖీరాది. సుద్ధఖజ్జకోతి మచ్ఛమంసేహి అసమ్మిస్సతాయ సుద్ధఖజ్జకో. సత్తుయో పిణ్డేత్వా కతో అపక్కో సత్తుగుళో పన సత్తుమోదకసఙ్ఖాతో పవారేతి. తణ్డులాతి సమపాకభజ్జితానం సాలిఆదీనం తణ్డులా, భజ్జితతణ్డులా ఏవ వా. భట్ఠపిట్ఠన్తి సుద్ధం యం కిఞ్చి భజ్జితం పిట్ఠం. పుథుకాతి సాలిఆదీనం పుథుకా. పుథుకా హి తన్తిఆగమయుత్తియా విసుమ్పి గయ్హతి, ఏకతోపి, తస్మా వుత్తావసేసానం పుథుకావేళుఆదీనం భత్తన్తి చ సమ్బన్ధో. వేళూతి తేసం తణ్డులా వుచ్చన్తి. పుథుకా చ వేళు చ, తే ఆదయో యేసన్తి సమాసో. చ-సద్దో పనేత్థ సబ్బత్థాపి యోజేతబ్బో. ఆది-సద్దేన కన్దమూలఫలానిపి గయ్హన్తి. వుత్తావసేసానన్తి వుత్తేహి సత్తవిధేహి ధఞ్ఞేహి అవసేసానం. రసయాగూతి రసేహి పక్కమంసాదీహి సమ్మిస్సా యాగు. రసోపి తాదిసోవ. సుద్ధయాగూతి మంసాదీహి అమిస్సా సుద్ధయాగు. ఫలాదీనీతి ఆది-సద్దేన కన్దాదీనమ్పి గహణం. అపి చాతి నిపాతో, నిపాతసముదాయో వా సముచ్చయే, సో పచ్చేకం యోజేతబ్బో.

౮౧. ఇదాని యస్మా సత్తహి వినయకమ్మాకారేహి యం అతిరిత్తం అకతం, తత్థ పాచిత్తియం వుత్తం, బ్యతిరేకతో అతిరిత్తకతే నత్థి, తస్మా అతిరిత్తం కరోన్తేన ఏవం కాతబ్బన్తి దస్సేన్తో ‘‘పవారితేనా’’తిఆదిమాహ. తత్థ పవారితేన వుట్ఠాయ అతిరిత్తం న కాతబ్బం, భోజనం అభుత్తేన చ అతిరిత్తం న కాతబ్బన్తి సమ్బన్ధో. భోజనన్తి పవారణప్పహోనకభోజనం. అభుత్తేనాతి ఏకసిత్థమత్తమ్పి అభుత్తావినా. యేన యంవా పురే కతన్తి ఏత్థ చ ఏవ-సద్దో దీఘం కత్వా నిద్దిట్ఠో, సో చ అజ్ఝాహటేన తం-సద్దేన సమ్బన్ధీయతి, తస్మా యేన భిక్ఖునా యం భోజనం పురే పుబ్బే అతిరిత్తం కతం, తేనేవ తమేవ అతిరిత్తం న కాతబ్బన్తి యోజేత్వా అత్థో వేదితబ్బో. తస్మా కప్పియం కారేత్వా భుఞ్జన్తస్స అఞ్ఞం ఆమిసం ఆకిరన్తి, తం సో పున కాతుం న లభతి, తస్మిం భోజనే కరియమానే పఠమకతేన సద్ధిం కతం హోతీతి. అఞ్ఞస్మిం పన తేన వా అఞ్ఞేన వా కాతుం వట్టతి.

౮౨. ‘‘కప్పియ’’న్తిఆదీని ‘‘కరోన్తో’’తి ఏతస్స కమ్మపదాని. కప్పియఞ్చేవ గహితఞ్చేవ ఉచ్చారితఞ్చేవ హత్థపాసగఞ్చేవ యావకాలికం అతిరిత్తం కరోన్తో ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి ఏవం భాసతూతి యోజనా. తత్థయం ఫలం వా కన్దమూలాది వా పఞ్చహి సమణకప్పేహి కప్పియం కతం, యఞ్చ కప్పియమంసం వా కప్పియభోజనం వా, ఏతం కప్పియం నామ. గహితన్తి భిక్ఖునా పటిగ్గహితం. ఉచ్చారితన్తి కప్పియం కారేతుం ఆగతేన భిక్ఖునా ఈసకమ్పి ఉక్ఖిత్తం వా అపనామితం వా, తం పన అతిరిత్తకారకేన ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి వుత్తేన కాతబ్బం. హత్థపాసగన్తి కప్పియం కారేతుం ఆగతేన హత్థపాసం గతం. అతిరిత్తం కరోన్తోతి ఈదిసం చతుబ్బిధాకారసమ్పన్నం భోజనం అతిరిత్తం కరోన్తో పవారేత్వా ఆసనా అవుట్ఠితో వా అప్పవారేత్వాపి సబ్బథా భుత్తో వాతి ఏవం దువిధవినయకమ్మాకారసమ్పన్నో భిక్ఖు. అలమేతం సబ్బన్తి ఏవం భాసతూతి అలమేతం సబ్బం ఇతి ఏవం భాసతు. ఏవం సత్తవిధం వినయకమ్మాకారం సమ్పాదేన్తో వచీభేదం కత్వా సకిమ్పి ఏవం వదేయ్యాతి అత్థో.

౮౩. కప్పియం కరోన్తేన పన అనుపసమ్పన్నస్స హత్థే ఠితం న కాతబ్బం. తేనాహ ‘‘న కరే…పే… హత్థగ’’న్తి. ఉపసమ్పన్నతో అఞ్ఞో అనుపసమ్పన్నో, తస్స హత్థే గతం అనుపసమ్పన్నహత్థగం. పేసయిత్వాపీతి సచే తత్థ అఞ్ఞో బ్యత్తో భిక్ఖు నత్థి, యత్థ అత్థి, తత్థ పేసయిత్వాపి. తం అతిరిత్తకతం అకారకో అతిరిత్తకారకతో అఞ్ఞో సబ్బో పవారితోపి అప్పవారితోపి భుఞ్జితుం లబ్భతేతి సమ్బన్ధనీయం. పవారితేన పన ముఖఞ్చ హత్థఞ్చ సోధేత్వా భుఞ్జితబ్బం.

పవారణానిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.