౩౧. వికప్పనానిద్దేసవణ్ణనా

౨౨౧. సమ్ముఖా పరమ్ముఖాతి సస్స ముఖం, పరస్స ముఖన్తి విగ్గహో, సమ్ముఖేన పరమ్ముఖేనాతి అత్థో. సమ్ముఖావికప్పనా పరమ్ముఖావికప్పనాతి భేదా దువే వికప్పనా వుత్తాతి యోజనా. భేదాతి విసేసతో. అథ వా సస్స ముఖం ముఖసమ్బన్ధివచనం అస్సా వికప్పనాయాతి సమాసో. తథా పరమ్ముఖా. సమ్ముఖా చ పరమ్ముఖా చ, తస్సా భేదో, తతో. సమ్ముఖాయ సమ్ముఖవికప్పనాయ. బ్యత్తస్సాతి వికప్పనవిధానం పచ్చుద్ధారవిధానఞ్చ జానన్తస్స.

౨౨౨. తేనాతి యస్స సన్తికే వికప్పేతి, తేన భిక్ఖునా. పరిభోగాదికన్తి పరిభోగం విస్సజ్జనం అధిట్ఠానఞ్చ.

౨౨౪-౫. అపరా సమ్ముఖావేకాతి ఏత్థ వా-సద్దో పక్ఖన్తరే, అథ వాతి అత్థో, అపి-సద్దత్థో వా వా-సద్దో, సో అపరా-సద్దతో పరం దట్ఠబ్బో, అపరాపి ఏకా సమ్ముఖావికప్పనా అత్థీతి అత్థో. కథన్తి ఆహ ‘‘భిక్ఖుస్సా’’తిఆది. ‘‘పఞ్చన్నం సహధమ్మీన’’న్తి వుత్తత్తా ‘‘తిస్సస్స భిక్ఖునో’’తిఆదీసు తిస్సాయ భిక్ఖునియా తిస్సాయ సిక్ఖమానాయ తిస్సాయ సామణేరియా తిస్సస్స సామణేరస్సాతిపి విఞ్ఞాతబ్బం.

౨౨౬. పరమ్ముఖావికప్పనాతి పరమ్ముఖేన వికప్పనేన, పరమ్ముఖావికప్పనాతి వా గహేతబ్బం, పరమ్ముఖావికప్పనా కథన్తి అత్థో.

౨౨౭. మిత్తోతి దళ్హమిత్తో. సన్దిట్ఠోతి దిట్ఠమత్తమిత్తో. ఏత్థ పన ద్విన్నం వికప్పనానం కిం నానాకరణన్తి? సమ్ముఖావికప్పనాయ తావ సయం వికప్పేత్వా పరేన పచ్చుద్ధరాపేతి, తేనేవ సా సమ్ముఖావికప్పనా నామ జాతా. పరమ్ముఖావికప్పనాయ పరేనేవ వికప్పాపేత్వా పరేనేవ పచ్చుద్ధరాపేతి, తేనేవ సా పరమ్ముఖావికప్పనా నామ జాతాతి ఇదమేత్థ నానాకరణన్తి.

౨౨౮. దూరసన్తికత్తేకత్తన్తి ఏత్థ ఆసన్నదూరభావో అధిట్ఠానే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో.

౨౨౯. దసాహం…పే… పచ్చాసాయ సతి మాసకం నాధిట్ఠితవికప్పితం నిస్సగ్గిం నుప్పాదయతీతి సమ్బన్ధో. దస అహాని సమాహటాని దసాహం. సబ్బత్థ అచ్చన్తసంయోగే దుతియా. తత్థ యం దివసం చీవరం ఉప్పన్నం, తస్స యో అరుణో, సో ఉప్పన్నదివసనిస్సితో, తస్మా చీవరుప్పాదదివసేన సద్ధిం ఏకాదసే అరుణుగ్గమనే నిస్సగ్గియం హోతీతి ఆహ ‘‘దసాహ’’న్తి. మాసమేకం వాతి ‘‘అనత్థతే కథినే ఏకం పచ్ఛిమకత్తికమాస’’న్తి (పారా. ౬౪౯ అత్థతో సమానం) వుత్తత్తా కథినత్థతే పఞ్చ మాసేతి లబ్భతి. కథినం అత్థతం యస్మిం విహారేతి సమాసో. పారిపూరత్థన్తి పారిపూరి అత్థో యస్సాతి విగ్గహో. కిరియావిసేసనం, పారిపూరిప్పయోజనం కత్వాతి అత్థో. ఊనస్సాతి యత్తకేన కయిరమానం అధిట్ఠానం చీవరం పహోతి, తత్తకతాభావతో ఊనస్స ఏకాదసమాససత్తమాససఙ్ఖాతే పిట్ఠిసమయే ఉప్పన్నస్స మూలచీవరస్స. పచ్చాసా సతీతి ‘‘సఙ్ఘాదితో యతో కుతోచి లచ్ఛామీ’’తి ఏవం సతియా పచ్చాసాయాతి అత్థో. ఉభయమ్పి య-కారలోపేన నిద్దిట్ఠం. సతీతి వా నిపాతో, లిఙ్గవిపల్లాసేన వాహ. ఏత్థ పన బ్యతిరేకవసేన దసాహాతిక్కమనాదీసు నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం వేదితబ్బన్తి.

వికప్పనానిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.