౧౫. ఉపజ్ఝాచరియవత్తనిద్దేసవణ్ణనా

౧౪౫. ఉపజ్ఝాచరియేతి ఏత్థ (మహావ. ౬౪, ౬౭, ౭౪, ౭౮-౭౯; చూళవ. ౩౭౫, ౩౭౭; ౩౭౯-౩౮౨; మహావ. అట్ఠ. ౬౪, ౬౭, ౭౫, ౭౬, ౭౭) ఆచరియో నామ నిస్సయాచరియో పబ్బజ్జాచరియో ఉపసమ్పదాచరియో ధమ్మాచరియోతి చతుబ్బిధో. ఏతేసు హి నిస్సయన్తేవాసికేన యావ ఆచరియం నిస్సాయ వసతి, తావ సబ్బమాచరియవత్తం కాతబ్బం. పబ్బజ్జాఉపసమ్పదాధమ్మన్తేవాసికేహి పన నిస్సయముత్తకేహిపి ఆదితో పట్ఠాయ యావ చీవరరజనం, తావ వత్తం కాతబ్బం. అనాపుచ్ఛిత్వా పత్తదానాదిమ్హి పన ఏతేసం అనాపత్తి. ఏతేసు చ పబ్బజ్జన్తేవాసికో చ ఉపసమ్పదన్తేవాసికో చ ఆచరియస్స యావజీవం భారో, నిస్సయన్తేవాసికో చ ధమ్మన్తేవాసికో చ యావ సమీపే వసతి, తావదేవ. సుట్ఠు పియసీలో సుపేసలో, సిక్ఖాకామోతి అత్థో. దన్తకట్ఠం దేన్తేన ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా మహన్తం మజ్ఝిమం ఖుద్దకన్తి తీణి దన్తకట్ఠాని ఉపనేతబ్బాని. తేసు యం తీణి దివసాని గణ్హాతి, తం సల్లక్ఖేత్వా చతుత్థదివసతో పట్ఠాయ తాదిసంయేవ సమ్మా ఉభోహి హత్థేహి దాతబ్బం. సచే యం వా తం వా గణ్హాతి, యథాలద్ధం ఉపనేతబ్బం. తోయన్తి సీతఞ్చ ఉణ్హఞ్చ ఉదకం ఉపనేత్వా యం తీణి దివసాని వళఞ్జేతి, చతుత్థదివసతో పట్ఠాయ తాదిసం ఉపనేతబ్బం. సచే ద్వేపి వళఞ్జేతి, దువిధమ్పి ఉపనేతబ్బం. సచే యాగు హోతి, భాజనం ధోవిత్వా ఉపనేతబ్బం.

౧౪౬. పత్తే వత్తం చరేతి ‘‘యాగుం పీతస్స ఉదకం దత్వా భాజనం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అపరిఘంసన్తేన ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం పత్తే వత్తం చరేతి అత్థో. గామప్పవేసే వత్తం చరేతి ఏవం సబ్బత్థ. ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా గామం పవిసితుకామో హోతి, నివాసనం దాతబ్బం, పటినివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో దాతబ్బా, ధోవిత్వా పత్తో సోదకో దాతబ్బో’’తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) ఇదం గామప్పవేసనే వత్తం నామ. ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా పచ్ఛాసమణం ఆకఙ్ఖతి, తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా ఉపజ్ఝాయస్స వా ఆచరియస్స వా పచ్ఛాసమణేన హోతబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) నయేన వుత్తం గమనే వత్తం నామ. ‘‘నివత్తన్తేన పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞాపేతబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) నయేన వుత్తం ఆగమే వత్తం నామ. ‘‘ఉపజ్ఝాయమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) ఏవం వుత్తం ఆసనాదీసు వత్తం నామ. ఉపాహనాయ వత్తం నామ ‘‘ఉపాహనా పుఞ్ఛితబ్బా, ఉపాహనా పుఞ్ఛన్తేన పఠమం సుక్ఖేన చోళకేన పుఞ్ఛితబ్బా, పచ్ఛా అల్లేనా’’తిఆదినా (చూళవ. ౩౫౭, ౩౫౯) వుత్తం. చీవరే వత్తం నామ ‘‘సచే చీవరం సిన్నం హోతి, ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బం, న చ ఉణ్హే చీవరం నిదహితబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం.

౧౪౭. పరిభోజనీయపానీయ-వచ్చప్పస్సావఠానిసూతి ఏత్థ సచే పానీయం న హోతి, పానీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం. సచే పరిభోజనీయం న హోతి, పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం. సచే వచ్చకుటి ఉక్లాపా హోతి, వచ్చకుటి సమ్మజ్జితబ్బా. తథా పస్సావట్ఠానే ఏవం వత్తం చరితబ్బన్తి అత్థో. ‘‘విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బ’’న్తిఆదినా నయేన వుత్తం విహారసోధనే వత్తం నామ. ‘‘భూమత్థరణం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞాపేతబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం పున పఞ్ఞాపనే వత్తం నామ.

౧౪౮. ఇదాని విహారం సోధేన్తేన ఏవం సోధేతబ్బన్తి తం దస్సేతుం ‘‘న పప్ఫోటేయ్యా’’తిఆదిమాహ. తస్సత్థో – విహారం సోధేన్తో భిక్ఖు భూమత్థరణాదిసయనాసనం పటివాతే వా పఙ్గణే వా పానీయసామన్తా వా న పప్ఫోటేయ్యాతి. పఙ్గణేతి బహూనం సన్నిపాతే ఠానే.

౧౪౯. న్హానేతి ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో నహాయితుకామో హోతి, నహానం పటియాదేతబ్బం. సచే సీతేన అత్థో హోతి, సీతం పటియాదేతబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬; చూళవ. ౩౭౬) వుత్తం నహానే వత్తం నామ, ‘‘ఉపజ్ఝాయస్స గత్తతో ఉదకం సమ్మజ్జితబ్బం, నివాసనం దాతబ్బ’’న్తిఆదినా (మహావ. ౬౬; చూళవ. ౩౭౬) వుత్తం నహాతస్స కాతబ్బం నామ. రఙ్గపాకేతి ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయస్స ఆచరియస్స రజనం పచితబ్బం హోతి, సద్ధివిహారికేన అన్తేవాసికేన పచితబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం. ధోవనేతి ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయస్స ఆచరియస్స చీవరం ధోవితబ్బం హోతి, సద్ధివిహారికేన అన్తేవాసికేన ధోవితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం. సిబ్బనేతి ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయేన ఆచరియేన చీవరం కాతబ్బం హోతి, సద్ధివిహారికేన అన్తేవాసికేన కాతబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) వుత్తం. చీవరే థేవే ఠితే రజన్తో న వజే న పక్కమేయ్యాతి అత్థో. ‘‘చీవరం రజన్తేన సాధుకం సమ్పరివత్తకం సమ్పరివత్తకం రజితబ్బం, న చ అచ్ఛిన్నే థేవే పక్కమితబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬, ౭౮; చూళవ. ౩౭౬, ౩౮౦) హి వుత్తం.

౧౫౦. ఏకచ్చస్సాతి ఆచరియుపజ్ఝాయానం విసభాగస్స అనత్థకామస్స వేరిపుగ్గలస్స. అనాపుచ్ఛాతి ఆచరియుపజ్ఝాయానం అనారోచేత్వా. కిఞ్చనన్తి యం కిఞ్చి.

౧౫౧-౨. తస్సాతి ఏకచ్చస్స. నిన్నేతున్తి నీహరితుం. కిచ్చయం పరికమ్మం వాతి వేయ్యావచ్చం వా పిట్ఠిపరికమ్మాదిపరికమ్మం వా అత్తనా తస్స కాతుం వా తేన అత్తనో కారాపేతుం వాతి ఏవమత్థో వేదితబ్బో.

౧౫౩. సచే ఆచరియుపజ్ఝాయా అఞ్ఞత్థ గతా హోన్తి, పరివేణం గన్త్వా అపస్సన్తేహి గామం పవిసితుం వట్టతి. గామం పవిసన్తో సచే పస్సతి, ఆపుచ్ఛితబ్బమేవాతి వదన్తి. ‘‘ఉపజ్ఝాయం అనాపుచ్ఛా న దిసా పక్కమితబ్బా’’తి (మహావ. ౬౬, చూళవ. ౩౭౬) హి వుత్తం. అత్తనో కిచ్చయం నామ అన్తోవిహారేపి అత్తనో పత్తపచనచీవరకమ్మకేసచ్ఛేదనాది.

౧౫౪. సఙ్ఘాయత్తకమ్మాని నామ పరివాసమానత్తఅబ్భానతజ్జనీయనియస్సపబ్బాజనీయపటిసారణీయఉక్ఖేపనాదయో.

౧౫౫. వుట్ఠానం నేసమాగమేతి ‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా గిలానో హోతి, యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బ’’న్తి (మహావ. ౬౬; చూళవ. ౩౭౬) హి వుత్తం. ఉపజ్ఝాచరియవత్తవినిచ్ఛయో.

ఉపజ్ఝాచరియవత్తనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.