౭. తతుత్తరిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

పకతియా సన్తరుత్తరేన చరతి కథినపలిబోధవసేన వా సాసఙ్కసిక్ఖాపదవసేన వా. ఏత్థ సియా – ‘‘న మత్తం జానిత్వా బహుం చీవరం విఞ్ఞాపేస్సన్తి, దుస్సవాణిజ్జం వా’’తిఆదినా (పారా. ౫౨౨) ఉజ్ఝాయన్తానం సుత్వా భగవాపి ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ ‘‘కథఞ్హి నామ తుమ్హే మోఘపురిసా న మత్తం జానిత్వా బహుం చీవరం విఞ్ఞాపేస్సథా’’తి (పారా. ౫౨౨) వత్వా సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తత్తా చ ఇమిస్సం కఙ్ఖావితరణియం ‘‘బహుచీవరవిఞ్ఞాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్త’’న్తి వుత్తత్తా, సమన్తపాసాదికాయం ‘‘న హి అనచ్ఛిన్నచీవరా అత్తనో అత్థాయ సాఖాపలాసం భఞ్జితుం లభన్తి, అచ్ఛిన్నచీవరానం పన అత్థాయ లభన్తీ’’తి వుత్తత్తా చ అఞ్ఞస్సత్థాయ పమాణం విఞ్ఞాపేతుం వట్టతీతి చే? న, కస్మా? అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదస్స అట్ఠుప్పత్తియా ఏవ అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తి వారితా. తస్స సిక్ఖాపదస్స అనాపత్తి. పాళియం (పారా. ౫౨౧) ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి ఇమిస్సా అనాపత్తిపాళియా అఞ్ఞస్సత్థాయ విఞ్ఞాపేన్తో తస్స ఞాతకప్పవారితే ఏవ విఞ్ఞాపేతి, న అఞ్ఞేతి వచనతో చ వారితా. తస్మా భగవాపి ‘‘బహుం చీవరం విఞ్ఞాపేస్సథా’’తి (పారా. ౫౨౨) విగరహిత్వా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞాపేన్తో ‘‘అభిహట్ఠుం పవారేయ్యా’’తి వుత్తనయేనేవ పమాణతో గహణం అనుజాని, న అఞ్ఞస్సత్థాయ పమాణతో విఞ్ఞాపనం. యస్మా పనిమం సిక్ఖాపదం అఞ్ఞస్సత్థాయ విఞ్ఞాపనవత్థుస్మింయేవ పఞ్ఞత్తం, తస్మా ఇధ ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి న వుత్తం, న న లబ్భతీతి కత్వా.

అట్ఠకథాసు ‘‘అఞ్ఞాతకప్పవారితట్ఠానే పకతియా బహుమ్పి వట్టతి, అచ్ఛిన్నకారణా పమాణమేవ వట్టతీ’’తి వుత్తం. తం ‘‘అనాపత్తి ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి (పారా. ౫౨౬) వుత్తఅనాపత్తిపాళియా న సమేతీతి సమన్తపాసాదికాయం (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౨౬) వుత్తత్తా ఇధాపి వుత్తనయేనేవ ఞాతకప్పవారితే విఞ్ఞాపేన్తస్స అత్తనో ధనేన గణ్హన్తస్స అనాపత్తీతి లిఖితం. ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి నిదానవిరోధతో న వుత్తం, తథాపి అనన్తరే వుత్తనయేనేవ లబ్భతి ఏవాతి వదన్తి.

తతుత్తరిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.