౬. కుటికారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

కిం భన్తేతి ఏత్తకేపి వుత్తే. పుచ్ఛితో యదత్థాయ పవిట్ఠో, తం కథేతుం లభతి పుచ్ఛితపఞ్ఞత్తా భిక్ఖాచారవత్తేతి లిఖితం. హత్థకమ్మం యాచితో ‘‘ఉపకరణం, మూలం వా దస్సతీ’’తి యాచతి, వట్టతి, న వట్టతీతి? వట్టతి సేనాసనే ఓభాసపరికథాదీనం లద్ధత్తాతి ఏకే. తిహత్థా వాతి ఏత్థ వడ్ఢకిహత్థేన తిహత్థా. ‘‘పమాణయుత్తో మఞ్చోతి పకతివిదత్థియా నవవిదత్థిప్పమాణమఞ్చో, సో తత్థ ఇతో చ న సఞ్చరతి, తస్మా చతుహత్థవిత్థారా న హోతీ’’తిఆది లిఖితం. అకుటియా పన వత్థుదేసనాకిచ్చం నత్థి ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం వుత్తత్తా. ‘‘ఉల్లిత్తాదిభావో…పే… ‘ఛదనమేవ సన్ధాయ వుత్తో’తి యుత్తమిదం. కస్మాతి చే? యస్మా మత్తికామయభిత్తిం ఉట్ఠాపేత్వా ఉపరి ఉల్లిత్తం వా అవలిత్తం వా ఉభయం వా భిత్తియా ఘటితం కరోన్తస్స ఆపత్తి ఏవ వినాపి భిత్తిలేపేనా’’తి లిఖితం. ఏవమేత్థ థమ్భతులాపిట్ఠసఙ్ఘాటాది నిరత్థకం సియా. తస్మా విచారేత్వావ గహేతబ్బం. ‘‘ఉపోసథాగారమ్పి భవిస్సతి, అహమ్పి వసిస్సామీ’’తి వా ‘‘భిక్ఖూహి వా సామణేరేహి వా ఏకతో వసిస్సామీ’’తి వా కరోన్తస్స వట్టతి ఏవ. కస్మా? ‘‘అత్తుద్దేస’’న్తి వుత్తత్తాతి లిఖితం.

ఇదం పన సిక్ఖాపదం చతుత్థపారాజికం వియ నిదానాపేక్ఖం. న హి వగ్గుముదాతీరియా భిక్ఖూ సయమేవ అత్తనో అసన్తం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ముసావాదలక్ఖణం పాపేత్వా భాసింసు. అఞ్ఞమఞ్ఞఞ్హి తే ఉత్తరిమనుస్సధమ్మవణ్ణం భాసింసు. న చ తావతా పారాజికవత్థు హోతి, తత్తకేన పన లేసేన భగవా తం వత్థుం నిదానం కత్వా పారాజికం పఞ్ఞపేసి, తథా ఇధాపి. న హి నిదానే ‘‘అదేసితవత్థుకాయో సారమ్భాయో అపరిక్కమనాయో’’తి వుత్తం. ‘‘అప్పమాణికాయో’’తి పన వుత్తత్తా పమాణమతిక్కమన్తస్స సఙ్ఘాదిసేసోవ నిదానాపేక్ఖో. తత్థ సారమ్భే అపరిక్కమనే సఙ్ఘాదిసేసప్పసఙ్గం వియ దిస్సమానం ‘‘విభఙ్గో తంనియమకో’’తి వుత్తత్తా విభఙ్గే న నివారేతి. తథా మహల్లకే.

ఏత్థాహ – కిమత్థం మాతికాయం దుక్కటవత్థు వుత్తం, నను విభఙ్గే ఏవ వత్తబ్బం సియాతి? ఏవమేతం. కిం ను భిక్ఖూ అభినేతబ్బా వత్థుదేసనాయ, తేహి భిక్ఖూహి వత్థు దేసేతబ్బం, కీదిసం? అనారమ్భం సపరిక్కమనన్తి. ఇతరఞ్హి ‘‘సారమ్భే చే భిక్ఖు వత్థుస్మిం అపరిక్కమనే’’తి ఏవం అనుప్పసఙ్గవసేన ఆగతత్తా వుత్తం. యస్మా వత్థు నామ అత్థి సారమ్భం అపరిక్కమనం, అత్థి అనారమ్భం సపరిక్కమనం, అత్థి సారమ్భం సపరిక్కమనం, అత్థి అనారమ్భం అపరిక్కమనన్తి బహువిధం, తస్మా బహువిధత్తా వత్థు దేసేతబ్బం అనారమ్భం సపరిక్కమనం, నేతరన్తి వుత్తం హోతి. కిమత్థికా పనేత్థ వత్థుదేసనాతి చే? గరుకాపత్తిపఞ్ఞాపనహేతుపరివజ్జనుపాయత్తా. వత్థుఅదేసనా హి గరుకాపత్తిపఞ్ఞాపనహేతుభూతా. గరుకాపత్తిపఞ్ఞాపనం అకతవిఞ్ఞత్తిగిహిపీళాజననం, అత్తదుక్ఖపరదుక్ఖహేతుభూతో చ సారమ్భభావోతి ఏతే వత్థుదేసనాపదేసేన ఉపాయేన పరివజ్జితా హోన్తి. న హి భిక్ఖూ అకప్పియకుటికరణత్థం గిహీనం వా పీళానిమిత్తం, సారమ్భవత్థుకుటికరణత్థం వా వత్థుం దేసేన్తీతి. హోన్తి చేత్థ –

‘‘దుక్కటస్స హి వత్థూనం, మాతికాయ పకాసనా;

గరుకాపత్తిహేతూనం, తేసం ఏవం పకాసితా.

‘‘వత్థుస్స దేసనుపాయేన, గరుకాపత్తిహేతుయో;

వజ్జితా హోన్తి యం తస్మా, సారమ్భాది జహాపిత’’న్తి.

కుటికారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.